Расширенный поиск
23 Ноября  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Аман къатын алгъан, арыр, иги къатын алгъан джарыр.
  • Кёлю джокъну – джолу джокъ.
  • Ханнга да келеди хариблик.
  • Джумушакъ сёз къаты таякъны сындырыр.
  • Джылкъыдан – ат чыгъар, тукъумдан – джаш чыгъар.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Нёгерсизни джолу узун.
  • Ёлген аслан – сау чычхан.
  • Джашда акъыл джокъ, къартда къарыу джокъ.
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Сакъ юйюне сау барыр.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.
  • Эркиши – от, тиширыу – суу.
  • Кирсизни – саны таза, халалны – къаны таза.
  • Хар ишни да аллы къыйынды.
  • Душманны тышы – акъ, ичи – къара.
  • Юй кюйдю да, кюйюз чыкъды, ортасындан тюйюш чыкъды.
  • Сёз садакъдан кючлюдю.
  • Ашлыкъ – бюртюкден, джюн – тюкден.
  • Иги сеники эсе да, сюйген кесимикин этеме.
  • Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
  • Тюзлюк шохлукъну бегитир.
  • Ишни аллы бла къууанма да, арты бла къууан.
  • Башсыз урчукъ тюзюне айланмаз.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Танг атмайма десе да, кюн къоярыкъ тюйюлдю.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Ана – юйню кюн джарыгъы.
  • Насыб бютеу халкъны юлюшюдю.
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Къан бла кирген, джан бла чыгъар.
  • Джети тилни билген джети кишиди.
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Мал тутхан – май джалар.
  • Ата Джуртча джер болмаз, туугъан элча эл болмаз.
  • Кёзю сокъурдан – къоркъма, кёлю сокъурдан – къоркъ.
  • Тенгинг джокъ эсе – изле, бар эсе – сакъла!
  • Ат басханны джер билед.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Эллинг бла джау болсанг да, юйюнг бла джау болма.
  • Ышармагъан – кюлмез, кюлмеген – къууанчны билмез.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Джырына кёре эжиую.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Ишленмеген джаш – джюгенсиз ат, ишленмеген къыз – тузсуз хант.
  • Кийиминг бла танылма, адамлыкъ бла таныл.

Белгили, аламат курорт мюйюшге Долинск деп нек айтылады

22.08.2017 0 199
Онтогъузунчу ёмюрню ахыр жылларында Нальчикде жашагъан интеллигенция жерчилик бла кюреширге итиннгенди. Сатып алгъан участкаларында энчи колония болуп орналгъанлагъа «толстовчула» деп айта эдиле. Бир-бирле уа андан сора гитче хуторла къурагъандыла. Ол кезиўде аллай бешиси болгъанды, халкъда алагъа «культурные одиночки» дегендиле.

Бир талай жылдан аладан жаланда бири къалады, башхаланы уа адамлары жерлерин сатып, ким къайры болса кетедиле. Ол къалгъан хуторгъа уа башчылыкъ этген ючеўлен болгъанды: инженер-технолог Долинский, юй бийчеси Екатерина Долинская эмда бир агроном. Нальчикни къатында ала 50 десятина алып, анда юй салгъандыла, мюлк да къурагъандыла.

Ала жерчилик бла кюреширге таўкел эдиле, алай юзмез къатыш сары топуракълы толуракъ аны бардырыргъа артыкъ иги келишмегенди. Болсада ала жерни сюрюп, урлукъланы хар тюрлюсюнден саладыла, битимлеге да иги къарайдыла. Аны хайырындан будайдан эмда тахта кёгетледен аламат тирлик жыядыла, болушургъа уа адамланы да чакъыргъандыла. Жаланда иги сортланы ёсдюргенлери ючюн продукцияларын алыргъа сюйгенлени саны кёп болгъанды.

Ызы бла аламат терек бахча да къурагъандыла. Будайны, кёгетлени, жемишлени сатып, жыл сайын иги хайыр тюшюргендиле. Тийреде къолайлылагъа тергелселе да, бирсиледен айырылмазгъа кюрешгендиле. Кюн сайын ишге аслам заманларын бёлгендиле.

Жайда эртте тургъандыла, мюлклеринде жумушлагъа къарагъандыла, къышда уа отуннга баргъандыла, малларына сакъ болгъандыла. Ингир сайын газетлени, журналланы окъуй, ушакъла бардыргъандыла.
Болсада 1893 жылда кюнлени биринде сылтаў чыгъып юйню башчысы Россейни башха губерниясына кёчюп кетеди. Андан сора ол ызына къайтмайды. Бир жылдан а агроном аўушады. Юйде Екатерина Долинская кеси жангыз къалады.

Орус жамаўатны арасында юйюрню сыйы бек жюрюген эди. Ол себепден тийреде жашагъанла аны терк-терк жокълагъандыла, къоншулары андан жерчиликге, терек бахчачылыкъгъа да юйреннгендиле. Жерини эки тенгинден бирин Екатерина ортакъгъа бергенди. Бир-бир участкаларын а сатханды.

1913 жылда Долинск посёлокда курорт къураў жаны бла биригиў ишлеп башлайды. Анга башчылыкъ этгенлени санына Марко Вовчокну эри М.Д. Лобач-Жученко, эки класслы училищеге таматалыкъ этген Баканеев эм бир къаўум устаз киредиле. Алай шахарда жашагъанла уа анга артыкъ ыразы болмайдыла. «Терские ведомости» газетде аны юсюнден: «Нальчик энди курортсуз къаллыкъ слободагъа ушаш болургъа боллукъду», - дей эдиле.

Долинскни курорт тийре этерге кюрешгенликлерине, ол болуму бла хуторгъа ушагъанды. Солургъа келгенле уа, аны кёрюп, бек сокъураннгандыла. Мекямла, жолла эм башха инфраструктура тийишли халда болмагъаны ючюн мында солургъа артыкъ сюймегендиле. Бу болумну сылтаўларындан бири жерлени асламысы энчи иеликде болгъанында эди.

Кёп да бармай Владикавказны темир жолларыны келечилери, слободада жашагъанла бла оноўлашып, мында электростанцияла къураргъа, суў ызла да тартыргъа умут этедиле. Атажукинледен терек бахчаны сатып алып, анда курорт мекямла ишлерге план да бар эди. Алай къабарты бийле жерден айырылыргъа ашыкъмагъандыла. Дагъыда бери 1913 жылда компания Котляревская-Нальчик темир жолну да тартады. Алай Биринчи дуния урушну башланнганы мында курорт къураў муратха уллу чырмаў салады.

Алай бла жумушакъ хаўасы, гара суўлары болгъан Долинск ХIХ ёмюрню жарымындан бери белгили болса да, мында керти да даражалы курорт къуралыр ючюн аслам заман керек болгъанды.

1922 жыллада бу тийреде бир ненча солуў юй ишлегенди. Бираздан а Долинскни юйлеринде туберкулёздан аўругъанлагъа багъарча биринчи санаторий ачылгъанды. Аны баш врачы Ольга Лепешинская болгъанды. 1936 жылда РСФСР-ни Совнаркому Долинскни къырал магъанасы болгъан жерге къошады. 1964 жылда уа ол битеўсоюз къыйматы болгъан курортча тергелип башлайды.

Интернетни материалларына кёре Курданланы Сулейман хазырлагъанды,

(Нет голосов)

  • Нравится

Комментариев нет