Расширенный поиск
26 Августа  2019 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Байлыкъ тауусулур, билим тауусулмаз.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
  • Уллу къашыкъ эрин джыртар.
  • Кёзден кетген, кёлден да кетеди.
  • Кёб ашасанг, татыуу чыкъмаз, кёб сёлешсенг, магъанасы чыкъмаз.
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Къонакъ аз олтурур, кёб сынар.
  • Сёз сёзню айтдырыр.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Адамны сыфатына къарама, сёзюне къара.
  • Эркишиге тары кебек танг кёрюнюр.
  • Садакъачыны джаны – къапчыгъында.
  • Эки итни арасына сюек атма, эки адамны арасында сёз чыгъарма.
  • Къобан да къуру да къобханлай турмайды, адам да къуру да патчахлай турмайды.
  • Бир онгсуз адам адет чыгъарды, деб эштирик тюлсе.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Соргъан айыб тюлдю, билмеген айыбды.
  • Ата Джуртун танымагъан, атасын да танымаз.
  • Къарт бла баш аша, джаш бла аякъ аша.
  • Келлик заман – къартлыкъ келтирир, кетген заман – джашлыкъ ёлтюрюр.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Баш – акъыл ючюн, акъылман – халкъ ючюн.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Ишлегенде эринме, ишде чолакъ кёрюнме.
  • Кийиминг бла танылма, адамлыкъ бла таныл.
  • Бек анасы джыламаз.
  • Эринчекни аурууу – кёб.
  • Ётюрюкден тюбю джокъ, кёлтюрюрге джиби джокъ.
  • Кеси юйюмде мен да ханма.
  • Кёзюнде тереги болгъан, чёбю болгъаннга кюле эди.
  • Халкъны джырын джырласанг, халкъ санга эжиу этер.
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • Тыш элде солтан болгъандан эсе, кесинги элде олтан болгъан игиди!
  • Тил джюрекге джол ишлейди.
  • Джашынгы кесинг юретмесенг, джашау юретир.
  • Айран ичген – къутулду, джугъусун джалагъан – тутулду.
  • Адам бла мюлк юлешмеген эсенг, ол адамны билиб бошагъанма, деб кесинги алдама.
  • Ёксюзню къалачы уллу кёрюнюр.
  • Суугъа – таянма, джаугъа – ийнанма.
  • Тойну къарнашы – харс, джырны къарнашы – эжиу.
  • Ёлген аслан – сау чычхан.
  • Мал кёб болса, джууукъ кёб болур.
  • Зар адам ашынгы ашар, кесинги сатар.
  • Насыблы элин сюер, насыбсыз кесин сюер.
  • Аджал соруб келмез, келсе, къайтыб кетмез.
  • Дуния малгъа сатылма, кесингден телиге къатылма.

Белгили, аламат курорт мюйюшге Долинск деп нек айтылады

22.08.2017 0 837
Онтогъузунчу ёмюрню ахыр жылларында Нальчикде жашагъан интеллигенция жерчилик бла кюреширге итиннгенди. Сатып алгъан участкаларында энчи колония болуп орналгъанлагъа «толстовчула» деп айта эдиле. Бир-бирле уа андан сора гитче хуторла къурагъандыла. Ол кезиўде аллай бешиси болгъанды, халкъда алагъа «культурные одиночки» дегендиле.

Бир талай жылдан аладан жаланда бири къалады, башхаланы уа адамлары жерлерин сатып, ким къайры болса кетедиле. Ол къалгъан хуторгъа уа башчылыкъ этген ючеўлен болгъанды: инженер-технолог Долинский, юй бийчеси Екатерина Долинская эмда бир агроном. Нальчикни къатында ала 50 десятина алып, анда юй салгъандыла, мюлк да къурагъандыла.

Ала жерчилик бла кюреширге таўкел эдиле, алай юзмез къатыш сары топуракълы толуракъ аны бардырыргъа артыкъ иги келишмегенди. Болсада ала жерни сюрюп, урлукъланы хар тюрлюсюнден саладыла, битимлеге да иги къарайдыла. Аны хайырындан будайдан эмда тахта кёгетледен аламат тирлик жыядыла, болушургъа уа адамланы да чакъыргъандыла. Жаланда иги сортланы ёсдюргенлери ючюн продукцияларын алыргъа сюйгенлени саны кёп болгъанды.

Ызы бла аламат терек бахча да къурагъандыла. Будайны, кёгетлени, жемишлени сатып, жыл сайын иги хайыр тюшюргендиле. Тийреде къолайлылагъа тергелселе да, бирсиледен айырылмазгъа кюрешгендиле. Кюн сайын ишге аслам заманларын бёлгендиле.

Жайда эртте тургъандыла, мюлклеринде жумушлагъа къарагъандыла, къышда уа отуннга баргъандыла, малларына сакъ болгъандыла. Ингир сайын газетлени, журналланы окъуй, ушакъла бардыргъандыла.
Болсада 1893 жылда кюнлени биринде сылтаў чыгъып юйню башчысы Россейни башха губерниясына кёчюп кетеди. Андан сора ол ызына къайтмайды. Бир жылдан а агроном аўушады. Юйде Екатерина Долинская кеси жангыз къалады.

Орус жамаўатны арасында юйюрню сыйы бек жюрюген эди. Ол себепден тийреде жашагъанла аны терк-терк жокълагъандыла, къоншулары андан жерчиликге, терек бахчачылыкъгъа да юйреннгендиле. Жерини эки тенгинден бирин Екатерина ортакъгъа бергенди. Бир-бир участкаларын а сатханды.

1913 жылда Долинск посёлокда курорт къураў жаны бла биригиў ишлеп башлайды. Анга башчылыкъ этгенлени санына Марко Вовчокну эри М.Д. Лобач-Жученко, эки класслы училищеге таматалыкъ этген Баканеев эм бир къаўум устаз киредиле. Алай шахарда жашагъанла уа анга артыкъ ыразы болмайдыла. «Терские ведомости» газетде аны юсюнден: «Нальчик энди курортсуз къаллыкъ слободагъа ушаш болургъа боллукъду», - дей эдиле.

Долинскни курорт тийре этерге кюрешгенликлерине, ол болуму бла хуторгъа ушагъанды. Солургъа келгенле уа, аны кёрюп, бек сокъураннгандыла. Мекямла, жолла эм башха инфраструктура тийишли халда болмагъаны ючюн мында солургъа артыкъ сюймегендиле. Бу болумну сылтаўларындан бири жерлени асламысы энчи иеликде болгъанында эди.

Кёп да бармай Владикавказны темир жолларыны келечилери, слободада жашагъанла бла оноўлашып, мында электростанцияла къураргъа, суў ызла да тартыргъа умут этедиле. Атажукинледен терек бахчаны сатып алып, анда курорт мекямла ишлерге план да бар эди. Алай къабарты бийле жерден айырылыргъа ашыкъмагъандыла. Дагъыда бери 1913 жылда компания Котляревская-Нальчик темир жолну да тартады. Алай Биринчи дуния урушну башланнганы мында курорт къураў муратха уллу чырмаў салады.

Алай бла жумушакъ хаўасы, гара суўлары болгъан Долинск ХIХ ёмюрню жарымындан бери белгили болса да, мында керти да даражалы курорт къуралыр ючюн аслам заман керек болгъанды.

1922 жыллада бу тийреде бир ненча солуў юй ишлегенди. Бираздан а Долинскни юйлеринде туберкулёздан аўругъанлагъа багъарча биринчи санаторий ачылгъанды. Аны баш врачы Ольга Лепешинская болгъанды. 1936 жылда РСФСР-ни Совнаркому Долинскни къырал магъанасы болгъан жерге къошады. 1964 жылда уа ол битеўсоюз къыйматы болгъан курортча тергелип башлайды.

Интернетни материалларына кёре Курданланы Сулейман хазырлагъанды,

(Нет голосов)

  • Нравится

Комментариев нет