Расширенный поиск
24 Марта  2019 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Тёрени джагъы джокъ.
  • Акъыллы эркиши атын махтар, акъылсыз эркиши къатынын махтар.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Насыблы элин сюер, насыбсыз кесин сюер.
  • Тенгни тенглиги джашай барсанг билинир.
  • Хар сёзню орну барды.
  • Биреу къой излей, биреу той излей.
  • Тёзген – тёш ашар!
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Къан бла кирген, джан бла чыгъар.
  • Тура эдим джата, къайдан чыкъды хата?
  • Айраннга суу къош, телиге джол бош.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Аууз сакълагъан – джан сакълар.
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Кёкдеги болмаса, джердегин кёрмейди.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.
  • Адамны бетине къарама, адетине къара.
  • Киштикге къанат битсе, чыпчыкъ къалмаз эди.
  • Ишленмеген джаш – джюгенсиз ат, ишленмеген къыз – тузсуз хант.
  • Джашны джигитлиги сорулур, къызны джигерлиги сорулур.
  • Къонакъ хазыр болгъанлыкъгъа, къонакъбай хазыр тюлдю.
  • Этим кетсе да, сюегим къалыр.
  • Алма терегинден кери кетмез.
  • Алим болгъандан эсе, адам болгъан къыйынды.
  • Юй кюйдю да, кюйюз чыкъды, ортасындан тюйюш чыкъды.
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Термилгенинги табмазса, кюлгенинге тюберсе.
  • Къошда джокъгъа – юлюш джокъ.
  • Ёмюрлюк шохлукъну джел элтмез.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Тил джюрекге джол ишлейди.
  • Кёрмегеннге кебек – танг, битмегеннге сакъал – танг.
  • Ач бёрюге мекям джокъ.
  • Къралынгы – душмандан, башынгы от бла суудан сакъла.
  • Джарлы эскисин джамаса, къууаныр.
  • Айранын берсенг, челегин да къызгъанма.
  • Бир абыннган – минг сюрюнюр.
  • Суу кетер, таш къалыр.
  • Итли къонакъ джарашмаз.
  • Ана къолу ачытмаз.
  • Джан саулукъ бермей, сан саулукъ бермезсе.
  • Башы джабылгъан челекге, кир тюшмез.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Кёлю джокъну – джолу джокъ.
  • Ёксюзню тилеги къабыл болур.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1590  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет