Расширенный поиск
25 Сентября  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Джыланны къуйругъундан басарынг келсе, аны башы болгъанын унутма.
  • Ашхы – джыяр, аман – джояр.
  • Къатын къылыкъсыз, эр тынчлыкъсыз.
  • Къарны аманнга къазан такъдырма, къолу аманнга от джакъдырма.
  • Билмезни кёзю кёрмез, этмезни къулагъы эшитмез.
  • Алма терегинден кери кетмез.
  • Къайтырыкъ эшигинги, къаты уруб чыкъма.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Эли джокъну – кёлю джокъ.
  • Джолда аягъынга сакъ бол, ушакъда тилинге сакъ бол.
  • Джарлы джети элни сёзюн этер.
  • Сабийликде юретмесенг, уллу болса – тюзелмез.
  • Къулакъдан эсе, кёзге ышан.
  • Байлыкъ келсе, акъыл кетер.
  • Сакъламагъан затынга джолукъсанг, не бек къууанаса, не бек ачыйса.
  • Гугук кесини атын айтыб къычыргъанча, мен, мен деб нек тураса?
  • Орну джокъну – сыйы джокъ.
  • Ач келгенни – тойдур, кеч келгенни – къондур.
  • Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
  • Къарнынг бла ёч алма.
  • Джогъун бар этген, барын бал этген.
  • Чомарт бергенин айтмаз.
  • Джаным-тиним – окъуу, билим.
  • Къарт бла баш аша, джаш бла аякъ аша.
  • Кесине оноу эте билмеген, халкъына да эте билмез.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Урунуу – насыбны анасы.
  • Мени джылытмагъан кюн, меннге тиймесин!
  • Кеси юйюмде мен да ханма.
  • Суугъа – таянма, джаугъа – ийнанма.
  • Ачыу алгъа келсе, акъыл артха къалады.
  • Адебни адебсизден юрен.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Чабар ат – джетген къыз.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Ач къалгъандан, кеч къалгъан къолай.
  • Телиге акъыл салгъандан эсе, ёлгеннге джан салырса.
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Малны кют, джерни тюрт.
  • Адамны адамлыгъы къыйынлыкъда айгъакъланады.
  • Адеб базарда сатылмаз.
  • Хар ишни да аллы къыйынды.
  • Арбаз сайлама да, хоншу сайла.
  • Башсыз урчукъ тюзюне айланмаз.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Садакъачыны джаны – къапчыгъында.
  • Бюгюн дуния кибик, тамбла ахыратды.
  • Ашхылыкъ джерде джатмайды, аманлыкъ суугъа батмайды.
  • Аманнга да, игиге да оноусуз къатышма.
  • Джарашыу сюйген – джалынчакъ.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1131  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет