Расширенный поиск
26 Октября  2020 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Айранны сюйген, ийнек тутар.
  • Зарда марда джокъ.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Бичгенде ашыкъма, тикгенде ашыкъ.
  • Урама да – ёледи, сатама да – келеди.
  • Харам къарнашдан, халал тенг ашхы.
  • Адам боллукъ, атламындан белгили болур.
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Нарт сёз – тилни бети.
  • Акъыллы айтыр эди, акъылсыз къоймайды.
  • Зар адамны насыбы болмаз.
  • Джауумдан сора, кюн кюйдюрюр, ётюрюкден сора, айыб кюйдюрюр.
  • Хатерли къул болур.
  • Ойнай билмеген, оюн бузар.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Нёгер болсанг, тенг бол, тенг болмасанг, кенг бол.
  • Ашхы – джыяр, аман – джояр.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Биреуге кёлтюрген таягъынг, кесинги башынга урур.
  • Акъыл сабырлыкъ берир.
  • Онгсузну – джакъла, тенгликни – сакъла.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.
  • Чакъырылмагъан джерге барма, чакъырылгъан джерден къалма.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Сагъыш – къартлыкъгъа сюйюмчю.
  • Уллу суу бла уллу ауруудан башынгы сакъла.
  • Ашхылыкъ джерде джатмайды, аманлыкъ суугъа батмайды.
  • Ышармагъан – кюлмез, кюлмеген – къууанчны билмез.
  • Шайтан алдады, тюзлюк къаргъады.
  • Ауругъан – джашаудан умутчу.
  • Бермеген къол, алмайды.
  • Джаш болсун, къыз болсун, акъылы, саны тюз болсун.
  • Иги джашны ышаны – аз сёлешиб, кёб тынгылар.
  • Къарт бла баш аша, джаш бла аякъ аша.
  • Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
  • Эринчекге кюн узун.
  • Эринчекни аурууу – кёб.
  • Этни бети бла шорпасы.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Ётюрюк хапар аякъ тюбю бла джюрюйдю.
  • Аман киши кеси юйюнде – къонакъ.
  • Тойгъан антын унутур.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Адебсиз адам – джюгенсиз ат.
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Арбаз сайлама да, хоншу сайла.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 2195  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет