Расширенный поиск
20 Июля  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Айыбны суу бла джууалмазса.
  • Ишлемеген – тишлемез.
  • Иги адам абынса да, джангылмаз.
  • Окъуу – билимни ачхычы, окъуу – дунияны бачхычы.
  • Оюмсуз атлагъан, аджалсыз ёлюр.
  • Келинни – келгинчи, бёркню кийгинчи кёр.
  • Уруну арты – къуру.
  • Тойгъан антын унутур.
  • Аш кетер да бет къалыр.
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Ёгюзню мюйюзлери ауурлукъ этмейдиле.
  • Окъугъан озар, окъумагъан тозар.
  • Этни да ашады, бетни да ашады.
  • Келлик заман – къартлыкъ келтирир, кетген заман – джашлыкъ ёлтюрюр.
  • Тамчы таш тешер.
  • Дуния аламаты сен эсенг да, игиме деб айтма.
  • Мадар болса, къадар болур.
  • Ачыкъ джюрекге джол – ачыкъ.
  • Тойгъандан сора, ашны сёкме.
  • Чыкълы кюнде чыкъмагъан, чыкъса къуру кирмеген.
  • Юйлю уругъа ит чабмаз.
  • Аджашханны ызындагъы кёреди, джангылгъанны джанындагъы биледи.
  • Джети тилни билген джети кишиди.
  • Байлыкъ тауусулур, билим тауусулмаз.
  • Ауурну тюбю бла, дженгилни башы бла джюрюген.
  • Чабакъсыз кёлге къармакъ салгъанлыкъгъа, чабакъ тутмазса.
  • Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
  • Биреуге кёлтюрген таягъынг, кесинги башынга урур.
  • Шайтан алдады, тюзлюк къаргъады.
  • Юреннген ауруу къалмаз.
  • Этни бети бла шорпасы.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Бети къызарыучу адамны, джюреги харам болмаз.
  • Ашаса, ашамаса да, бёрюню ауузу – къан.
  • Джумушакъ сёз къаты таякъны сындырыр.
  • Къыз чыгъаргъан – къызыл къымжа.
  • Окъумагъан сокъурду, сокъур ташха абыныр!
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Сабий кёргенин унутмаз.
  • Кесине гебен этелмеген, биреуге черен эте эди.
  • Ётюрюкчюню шагъаты – къатында.
  • Ауузу бла къуш тута айланады.
  • Ашарыкъда сайлагъаннга – чий гырджын.
  • Ашхы сёз таш тешер.
  • Игиге айтсанг – билир, аманнга айтсанг – кюлюр.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Нарт сёз – тилни бети.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1073  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет