Расширенный поиск
24 Сентября  2018 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ариу – кёзге, акъыл – джюрекге.
  • Игилик игилик бла сингдирилиучю затды.
  • Хата – гитчеден.
  • Сютню башын джалагъан къутулур, тюбюн ичген тутулур.
  • Кёрмегеннге кебек – танг, битмегеннге сакъал – танг.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Ашхы – джыяр, аман – джояр.
  • Тамырсыз терекге таянма – джыгъылырса.
  • Окъумагъан сокъурду, сокъур ташха абыныр!
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Кёб ант этген, кёб ётюрюк айтыр.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Ата джурт – алтын бешик.
  • Эрни эр этерик да, къара джер этерик да, тиширыуду.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Ашыкъгъан cуу, тенгизге джетмез.
  • Ата Джуртуму башы болмасам да, босагъасында ташы болайым.
  • Телиге от эт десенг, юйюнге от салыр.
  • Эртде тургъан бла эртде юйленнген сокъуранмаз.
  • Иши джокъну, сыйы джокъ.
  • Арбаз къынгырды да, ийнек сауалмайма.
  • Хар ишни да аллы къыйынды.
  • Аш хазыр болса, иш харам болур.
  • Ата – билек, ана – джюрек!
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
  • Акъыл бла адеб эгизледиле.
  • Уллу сёзде уят джокъ.
  • Биреуню къыйынлыгъы бла кесинге джол ишлеме.
  • Джерни букъусу кёкге къонмаз.
  • Тик ёргени, тик энгишгеси да болады.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Харам къарнашдан, халал тенг ашхы.
  • Ариу сёз джыланны орнундан чыгъарыр.
  • Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
  • Къазанны башы ачыкъ болса, итге уят керекди.
  • Тели турса – той бузар.
  • Айтылгъан сёз ызына къайтмаз.
  • Мураты болгъанны джюрек тебюую башхады.
  • Ашлыкъны арба юйге келтирир, чана базаргъа элтир.
  • Джахил болса анасы, не билликди баласы?
  • Джаным-тиним – окъуу, билим.
  • Аман киши кеси юйюнде – къонакъ.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Термилгенинги табмазса, кюлгенинге тюберсе.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1432  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет