Расширенный поиск
9 Декабря  2019 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Тамбла алтындан бюгюн багъыр ашхы.
  • Ишлерге уял да, ашаргъа табма.
  • Окъумагъан сокъурду, сокъур ташха абыныр!
  • Келлик заман – къартлыкъ келтирир, кетген заман – джашлыкъ ёлтюрюр.
  • Адамны артындан къара сабан сюрме.
  • Адам бла мюлк юлешмеген эсенг, ол адамны билиб бошагъанма, деб кесинги алдама.
  • Ачлыкъ отха секиртир.
  • Кенгеш болса, уруш болмаз.
  • Атлыны кёрсе, джаяуну буту талыр.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Киштикге къанат битсе, чыпчыкъ къалмаз эди.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Мал ёлсе, сюек къалыр, адам ёлсе, иши къалыр.
  • Тюз сёз баргъан сууну тыяр.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Къызбайны юйюне дери сюрсенг, батыр болур.
  • Кёзюнде тереги болгъан, чёбю болгъаннга кюле эди.
  • Илму – джашауну джолу.
  • Байлыкъ болгъан джерде, тынчлыкъ джокъду.
  • Ойнай-ойнай кёз чыгъар.
  • Къар – келтирди, суу – элтди.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Иги адам абынса да, джангылмаз.
  • Иги бла джюрюсенг, джетерсе муратынга, аман бла джюрюсенг, къалырса уятха.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Билимли ёлмез, билимсиз кёрмез.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Бет бетге къараса, бет да джерге къарар.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Минг тенг да азды, бир джау да кёбдю.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Дуния малгъа сатылма, кесингден телиге къатылма.
  • Накъырда – кертини келечиси.
  • Айтхан сёзюне табылгъан.
  • Окъугъанны бети джарыкъ.
  • Джырына кёре эжиую.
  • Ишлегенден, къарагъан уста.
  • Ишлемеген – тишлемез.
  • Ашыкъгъанны этеги бутуна чырмалыр.
  • Таула не мийик болсала да, аууш табылыр.
  • Башы ишлегенни, ауузу да ишлер.
  • Джюрекге ариу – кёзге да ариу.
  • Адам къыйынлыгъын кёлтюрюр, зауукълугъун кёлтюрмез.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Уллу сёлешме да, уллу къаб.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1860  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет