Расширенный поиск
21 Февраля  2018 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Танг атмайма десе да, кюн къоярыкъ тюйюлдю.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Этни бети бла шорпасы.
  • Нёгерсизни джолу узун.
  • Ач къарным, тынч къулагъым.
  • Кёрмегеннге кебек – танг, битмегеннге сакъал – танг.
  • Мени джылытмагъан кюн, меннге тиймесин!
  • Агъач – джерни чырайы, кийим – эрни чырайы.
  • Бет бетге къараса, бет да джерге къарар.
  • Кёбню кёрген – кёб билир.
  • Ишин билген, аны сыйын чыгъарады.
  • Ашлыкъ – бюртюкден, джюн – тюкден.
  • Адам боллукъ, атламындан белгили болур.
  • Джангыз торгъай джырламаз.
  • Таугъа чыгъаллыкъ эсенг, тюзде къалма.
  • Туз, гырджын аша, тюзлюк бла джаша.
  • Ёлген аслан – сау чычхан.
  • Сагъышы джокъ – джукъучу, акъылы джокъ – къаугъачы.
  • От кюйдюрген, сау болса да, тот кюйдюрген, сау болмаз.
  • Чакъырылгъанны аты, чакъырылмагъанны багъасы болур.
  • Тулпарлыкъ, билекден тюл – джюрекден.
  • Къазанда болса, чолпугъа чыгъар.
  • Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Рысхы – насыбха къор.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Чыбыкълыкъда бюгюлмеген, къазыкълыкъда бюгюлмей эди.
  • Сютден ауузу кюйген, суугъа юфгюре эди.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Иги бла джюрюсенг, джетерсе муратынга, аман бла джюрюсенг, къалырса уятха.
  • Къарт бла баш аша, джаш бла аякъ аша.
  • Джарлыны эшигин махтагъан джабар.
  • Бастасын ашагъан, хантусун да ичер.
  • Аууздан келген, къолдан келсе, ким да патчах болур эди.
  • Эркишиге тары кебек танг кёрюнюр.
  • Ариуну – ауруу кёб.
  • Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
  • Аш хазыр болса, иш харам болур.
  • Джыланны къуйругъундан басарынг келсе, аны башы болгъанын унутма.
  • Юйюнг бла джау болгъандан эсе, элинг бла джау бол.
  • Ашхылыкъ джерде джатмайды, аманлыкъ суугъа батмайды.
  • Адамгъа аман кюн соруб келмейди.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Уруну арты – къуру.
  • Ашлыкъны арба юйге келтирир, чана базаргъа элтир.
  • Тура эдим джата, къайдан чыкъды хата?
  • Къарнынг ауруса, ауузунгу тый
  • Келлик заман – къартлыкъ келтирир, кетген заман – джашлыкъ ёлтюрюр.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.

Австрияда къарачайлыланы бушуу кюню

23.11.2015 0 1258  Юксел Къарачайлы

Драуда ауушханланы эсгертмеси

1945 джылда майны 14-чю кюнюнде Каринтия областны (Carinthia) Иршен эл (Irchen) бла Делла тийресинде (Dellah) Обердраубург талада (Oberdrauburg) къарачайлыланы лагерге джыядыла.

Лагерь, Гитлер Европагъа чабхан сагъатда, германлыла хорланнганларында, Британия аскерни оноууна къалады. Алайда Британия аскерчилени тамадасы Лондондан келген телеграмны окъуйду. Алай айтады: «Къазауат бошалды. Сизле Ата джуртугъузгъа къайтырыкъсыз». 7000 кавказлы терен къайгъыгъа киредиле. Бу хапарны эшитген къарачайлыла, была бизни ызыбызгъа иерикдиле деб, джанлар къайгъылы боладыла*. Кече лагерден 250 къарачай-малкъар эркишиси да, тиширыуу да, джанлайдыла. Алп таулада кечеледе джашыныб-бугъунуб, джюрюй-джюрюй бир талай заман сора Италия къралгъа джетедиле.

Лагерге эки кюнден сора Британия аскерни танклары келиб, тёгерекни къуршалайдыла. Алайда тиширыула къычырыкъ-сыйыт этиб, бизни ары иймегиз, ала бизни къырлыкъдыла деб, джалынадыла аскерчилеге. Ала да тынгыламай, юслерине танкланы сюредиле. Грузовиклеге минерге унамагъанланы къара зор бла атаргъа кюрешедиле ичине. 650 къарачайлы, тиширыуу, эркишиси да, сабийлери бла Драу кёлге мыллыкларын атыб, бууулуб, ёледиле, харибле. Лагерге аякъ тиреген къарачайлыланы Британия аскерчилери эки-юч сагъат ичинде ёлтюрюб къоядыла.

1948-чы джылгъа дери джанлаб къутулалгъанланы бир талайы Германиягъа кёчгюнчю болуб барадыла. Бир къаууму да, Египетни тамадасы Парук: «Аланы бери ийигиз, мен алагъа къарарыкъма», - деб, Италия къралгъа хапар ийгенден сора, ары кетеди. 1950-чы джылда Туркияны 2-чи тамадасы Мендерес: «Туркиягъа ийигиз», - деб, алагъа парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, алады. Кёчгюнчюлени, алгъа Стампулгъа келтириб, алайдан да Анкара шахарны къатында Полатлы тийреге джыйыб, Тюфекчи бла Хаджиосманулу атлы эки элге орнатадыла.

Алайдагъы Тюрк къралны тамада джумушчулары къарачайлылагъа сый бериб, джылы тюбеб, барысына къой, къочхар, 250 гектар сабан бериб, къолларына да джетер чакълы ачхаланы да бериб, аламат асырайдыла. 1960-чы джылгъа дери ариу кечиниб джашайдыла. 1960-чы джыл Америка Кавказда туугъан бютеу къарачайлылагъа Вашингтонда парламентде кёчгюнчюлюк джорукъ чыгъарыб, ары чакъырады. Олсагъатда Эскишехирде Белпынар деген къарачай элде да кёб къарачайлы джууукъларында тургъан эдиле. Ол хапарны эшитгенлеринде, Германиядагъыла бла биргелей Америкагъа кетедиле. Америкада бусагъатха дери да бек ариу джашаб турадыла. 1960-чы джыл Гаджаланы Ибрахим Австрия Тыш Ишлени тамадалыгъына барыб, Драуда ауушханла ючюн къабыр эсгертмеси этдирирге джорукъ бла эркинлик алады. Арт джыллада ол эсгертмени этдириб, хунасыны аллына тюрк, ингилиз эмда немча тилледе: «Былайда эркин джашау ючюн 7000 кавказлы ауушханды. Алагъа кеси тилигизде дуа этигиз», - деб джаздыргъанды. Алайгъа баргъан муслиман миллетле дуа этедиле ауушханлагъа.

Энди Сыйлы Аллах биз къарачай миллетге быллай къыйынлыкъ, кёчгюнчюлюк, къазауат сынатмасын! Ариу джашайыкъ, къууанчлы болайыкъ!

*Джесирге тюшген Совет аскерчилени кёбюсю, Совет Союзгъа ызына къайытхан заманларында, джангыдан тюрмеге тюше эдиле. Талайын Совет кърал ёлтюрген да эте эди. Немча джесирден къутулгъан аскерчилени юйдегилери да бек къыйын, къоркъуулу халгъа тюше эдиле. 








Суратны Гаджаланы Ибрахим алгъанды.
Материалны хазырлагъан: Юксел Къарачайлы, Эскишехир (Туркия). 
Къайнакъ: «Birleşik Kafkasya» dergisi, № 5, 1965 дж.

Дагъыда бери къара: Хамит Боташ. Проклятая поляна



(Голосов: 2, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет