Расширенный поиск
2 Декабря  2021 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Адебни адебсизден юрен.
  • Бир абыннган – минг сюрюнюр.
  • Байны къызы баймакъ болса да, юйде къалмаз!
  • Айранын берсенг, челегин да къызгъанма.
  • Билимден уллу байлыкъ джокъду.
  • Джигер – джаннга къыйынлыкъ.
  • Алма терегинден кери кетмез.
  • Кёлю джокъну – джолу джокъ.
  • Тура эдим джата, къайдан чыкъды хата?
  • Айырылмаз джууугъунга, унутмаз сёзню айтма.
  • Мени джылытмагъан кюн, меннге тиймесин!
  • Акъыллы айтыр эди, акъылсыз къоймайды.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Джаханимни кёрмей, джандетге кёл салмазса.
  • Тилчи тилден къаныкъмаз.
  • Ана къойну – балагъа джандет.
  • Тойну къарнашы – харс, джырны къарнашы – эжиу.
  • Кийимни бир кюнню аясанг, минг кюннге джарар.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Аманнга алтын чыдамаз.
  • Къан бла кирген, джан бла чыгъар.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Ач да бол, токъ да бол – намысынга бек бол.
  • Кийиминг бла танылма, адамлыкъ бла таныл.
  • Этни да ашады, бетни да ашады.
  • Нёгер болсанг, тенг бол, тенг болмасанг, кенг бол.
  • Джиби бир къат джетмей эди да, эки къат тарта эди.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Чомартны къолун джокълукъ байлар.
  • Кийимни бичсенг, кенг бич, тар этген къыйын тюлдю.
  • Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Къумурсхала джыйылсала, пилни да джыгъадыла.
  • Ауругъанны сау билмез, ач къарынны токъ билмез.
  • Адамны джюреги нени кёрюрге сюйсе, кёзю да аны кёрюрге ёч болады.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Хар ишни да аллы къыйынды.
  • Намыс сатылыб алынмайды.
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Джети тилни билген джети кишиди.
  • Ариу сёз – къылычдан джити.
  • Джарлыны эшигин махтагъан джабар.
  • Эм уллу байлыкъ – джан саулукъ.
  • Кёбге таш атма.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Билими азны – ауузунда кирит.
  • Джашны джигитлиги сорулур, къызны джигерлиги сорулур.
  • Шайтан алдады, тюзлюк къаргъады.

Ана тил

21.02.2012 0 17698  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 10, Рейтинг: 4.2)

  • Нравится

Комментариев нет