Расширенный поиск
21 Сентября  2018 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • От кюйдюрген, сау болса да, тот кюйдюрген, сау болмаз.
  • Къолу уллу – асыу, аягъы уллу – джарсыу.
  • Ариу сёз джыланны орнундан чыгъарыр.
  • Онгсузну – джакъла, тенгликни – сакъла.
  • Гитче джилтин уллу элни джандырыр.
  • Байлыкъдан саулукъ ашхыды.
  • Ашлыкъны арба юйге келтирир, чана базаргъа элтир.
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Аджашханны ызындагъы кёреди, джангылгъанны джанындагъы биледи.
  • Урама да – ёледи, сатама да – келеди.
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Рысхы – насыбха къор.
  • Ёлген ийнек сютлю болур.
  • Ауругъан – джашаудан умутчу.
  • Уллу сёзде уят джокъ.
  • Сёз – кюмюш, джыр – алтын.
  • Тешик этген тынчды, аны джамагъан къыйынды.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Чакъырылмагъан къонакъ – орунсуз.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Байлыкъ тауусулур, билим тауусулмаз.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Этим кетсе да, сюегим къалыр.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Акъыллы эркиши атын махтар, акъылсыз эркиши къатынын махтар.
  • Битмегеннге сакъал – танг.
  • Баш болса, бёрк табылыр.
  • Ичимден чыкъды хата, къайры барайым сата?
  • Джерни букъусу кёкге къонмаз.
  • Къарт айтханны этмеген, къартаймаз.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Джылар джаш, атасыны сакъалы бла ойнар.
  • Орну джокъну – сыйы джокъ.
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Акъыллы айтыр эди, акъылсыз къоймайды.
  • Эки къатын алгъанны къулагъы тынгнгаймаз.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Ач къалгъандан, кеч къалгъан къолай.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Адеб базарда сатылмаз.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
  • Ханы къызы буюгъа-буюгъа киштик болду.
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Къарт болгъан джерде, берекет болур, сабий болгъан джерде, оюн болур.
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Айтхан – тынч, этген – къыйын.
  • Уясында не кёрсе, учханында аны этер.

Ана тил

21.02.2012 0 12656  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 10, Рейтинг: 4.2)

  • Нравится

Комментариев нет