Расширенный поиск
5 Декабря  2016 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ашда – бёрю, ишде – ёлю.
  • Аш берме да, къаш бер.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Дуния мал дунияда къалады.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Ётюрюкню башын керти кесер.
  • Сууда джау джокъ, кёб сёзде магъана джокъ.
  • Окъдан джара эртде-кеч болса да бителир, сёз джара, ёмюрге къалыр.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Сабийни джумушха джибер да, ызындан бар.
  • Битмегеннге сакъал – танг.
  • Къонакъ кёб келюучю юйню, къазаны отдан тюшмез.
  • Башынга джетмегенни сорма.
  • Тойгъандан сора, ашны сёкме.
  • Адебни адебсизден юрен.
  • Ач отунчуну ачыуу – бурнунда.
  • Арыгъан къош чамчы болур.
  • Билеги кючлю, бирни джыгъар, билими кючлю, мингни джыгъар.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Онгсузну – джакъла, тенгликни – сакъла.
  • Ашха уста, юйюнде болсун
  • Кирсизни – саны таза, халалны – къаны таза.
  • Уруну арты – къуру.
  • Тюзлюк шохлукъну бегитир.
  • Аманнга да, игиге да оноусуз къатышма.
  • Адамны бетине къарама, адетине къара.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Акъыл сабырлыкъ берир.
  • Эр абынмай, эл танымаз.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Ёксюзню къалачы уллу кёрюнюр.
  • Эл элде бирер малынг болгъандан эсе, бирер тенгинг болсун.
  • Тили узунну, намысы – къысха.
  • Билмезни кёзю кёрмез, этмезни къулагъы эшитмез.
  • Джаш болсун, къыз болсун, акъылы, саны тюз болсун.
  • Ачылгъан эт джабылыр, кёрген кёз унутмаз.
  • Ишлегенден, къарагъан уста.
  • Аманнга игилик этсенг, юйюнге сау бармазса.
  • Джыгъылгъанны сырты джерден тоймаз.
  • Къарнынг тойгъунчу аша да, белинг талгъынчы ишле.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Аман къатын алгъан, арыр, иги къатын алгъан джарыр.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Эки элинги тыйсанг, джети элде махталырса.
  • Рысхы джалгъанды: келген да этер, кетген да этер.
  • Бир абыннган – минг сюрюнюр.

Ана тил

21.02.2012 0 7065  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 8, Рейтинг: 4)

  • Нравится

Комментариев нет