Расширенный поиск
11 Июля  2020 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Уллу атлама – абынырса, уллу къабма – къарылырса.
  • Бюгюн дуния кибик, тамбла ахыратды.
  • Джыгъылгъанны сырты джерден тоймаз.
  • Битмегеннге сакъал – танг.
  • Ётюрюкню башын керти кесер.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Махтаннган къыз, тойда джукълар.
  • Сабийликде юретмесенг, уллу болса – тюзелмез.
  • Уясында не кёрсе, учханында аны этер.
  • Ач келгенни – тойдур, кеч келгенни – къондур.
  • Ашха уста, юйюнде болсун
  • Къарнынг бла ёч алма.
  • Киштикге къанат битсе, чыпчыкъ къалмаз эди.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Тил бла келеди джыр да.
  • Эринчекни эр алмаз, эр алса да, кёл салмаз, кёл салса да, кёб бармаз!
  • Ёмюрлюк шохлукъну джел элтмез.
  • Биреу ашаб къутулур, биреу джалаб тутулур.
  • Баргъанынга кёре болур келгенинг.
  • Окъугъан озар, окъумагъан тозар.
  • Окъуу – билимни ачхычы, окъуу – дунияны бачхычы.
  • Ишни ахырын ойламай, аллын башлама.
  • Аман хансны – урлугъу кёб.
  • Мен да «сен», дейме, сен да «кесим», дейсе.
  • Аман къатын сабий табса, бий болур…
  • Аман адамны тепсинге олтуртсанг, къызынгы тилер.
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • «Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
  • Терек ауса, отунчу – кёб.
  • Хансыз джомакъ болмаз.
  • Къонакъ болсанг, ийнакъ бол.
  • Аш берме да, къаш бер.
  • Ётюрюкден тюбю джокъ, кёлтюрюрге джиби джокъ.
  • Айтылгъан сёз ызына къайтмаз.
  • Тешик этген тынчды, аны джамагъан къыйынды.
  • Рысхы – насыбха къор.
  • Тамчы таш тешер.
  • Туз, гырджын аша, тюзлюк бла джаша.
  • Кечеси – аяз, кюню – къыш, джарлы къаргъагъа бир аш тюш!
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Ач къалгъандан, кеч къалгъан къолай.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Кёзю сокъурдан – къоркъма, кёлю сокъурдан – къоркъ.
  • Экиндини кеч къылсанг, чабыб джетер ашхам.
  • Къар – келтирди, суу – элтди.
  • От этилмеген джерден тютюн чыкъмайды.
  • Тура эдим джата, къайдан чыкъды хата?
  • Халкъны джырын джырласанг, халкъ санга эжиу этер.
  • Кийиминг бла танылма, адамлыкъ бла таныл.

Ана тил

21.02.2012 0 16092  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 10, Рейтинг: 4.2)

  • Нравится

Комментариев нет