Расширенный поиск
28 Мая  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Тешигини къатында, чычхан да батыр болур.
  • Онгсузну – джакъла, тенгликни – сакъла.
  • Джолда аягъынга сакъ бол, ушакъда тилинге сакъ бол.
  • Къыйынлы джети элге оноу этер.
  • Таула не мийик болсала да, аууш табылыр.
  • Акъылсызны джууукъгъа алма, акъыллыны кенгнге салма.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Адебсиз адам – джюгенсиз ат.
  • Биреуге аманлыкъ этиб, кесинге игилик табмазса.
  • Кесине оноу эте билмеген, халкъына да эте билмез.
  • Биреу къой излей, биреу той излей.
  • Къартны бурнун сюрт да, оноугъа тут.
  • Тилсиз миллет джокъ болур.
  • Биреуге аманлыкъны тилеме да, кесинге ашхылыкъны тиле.
  • Аманнга игилик этсенг, юйюнге сау бармазса.
  • Ётген ёмюр – акъгъан суу.
  • Къонакъ болсанг, ийнакъ бол.
  • Бек анасы джыламаз.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.
  • Чыбыкълыкъда бюгюлмеген, къазыкълыкъда бюгюлмей эди.
  • Кюлме джашха – келир башха.
  • Тойгъанлыкъ къойгъа джарашады.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Ишни аллы бла къууанма да, арты бла къууан.
  • Къошда джокъгъа – юлюш джокъ.
  • Келинни – келгинчи, бёркню кийгинчи кёр.
  • Ата – билек, ана – джюрек!
  • Джашлыкъ этмеген, башлыкъ этмез.
  • Кийим тукъум сордурур.
  • Окъуусуз билим – джокъ, билимсиз кюнюнг – джокъ.
  • Ат да турмайды бир териде.
  • Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
  • Хазыр ашха – терен къашыкъ.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Мал ёлсе, сюек къалыр, адам ёлсе, иши къалыр.
  • Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Уллу суу бла уллу ауруудан башынгы сакъла.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Сакъламагъан затынга джолукъсанг, не бек къууанаса, не бек ачыйса.
  • Биреуге кёлтюрген таягъынг, кесинги башынга урур.
  • Акъыллы айтыр эди, акъылсыз къоймайды.
  • Чомартны къолу берекет.
  • Аман къатын сабий табса, бий болур…
  • Къая джолда джортма, ачыкъ сёзден къоркъма.
  • Юйлю уругъа ит чабмаз.
  • Джол бла сёзню къыйыры джокъ.
  • Ётюрюкден тюбю джокъ, кёлтюрюрге джиби джокъ.
  • Аллахха ийнаннган кишини, Аллах онгдурур ишин.

Ана тил

21.02.2012 0 8600  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 9, Рейтинг: 4.11)

  • Нравится

Комментариев нет