Расширенный поиск
19 Ноября  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Минг тенг да азды, бир джау да кёбдю.
  • Экеу тутушса, биреу джыгъылыр.
  • Мухарны эси – ашарыкъда.
  • Кёлсюзден сёзсюз тууар.
  • Баш – акъыл ючюн, акъылман – халкъ ючюн.
  • Дууулдаса – бал чибин, къонса – къара чибин.
  • Керек ташны ауурлугъу джокъ.
  • Эски джаугъа ышанма.
  • Къыз чыгъаргъан – къызыл къымжа.
  • Билим ат болуб да чабар, къуш болуб да учар.
  • Кёзюнде тереги болгъан, чёбю болгъаннга кюле эди.
  • Ишлерге уял да, ашаргъа табма.
  • Ариу сёзде ауруу джокъ.
  • Байдан умут эте, джарлыдан ёгюз багъасы къорады.
  • Суугъа – чабакъ, къаягъа – ыргъакъ.
  • Кеси юйюмде мен да ханма.
  • Хата – гитчеден.
  • Гырджын – тепсини тамадасы.
  • Чакъырылгъанны аты, чакъырылмагъанны багъасы болур.
  • Аууздан келген, къолдан келсе, ким да патчах болур эди.
  • Джумушакъ терекни къурт ашар.
  • Аз айтсам, кёб ангылагъыз.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Билеги кючлю, бирни джыгъар, билими кючлю, мингни джыгъар.
  • Айтхан сёзюне табылгъан.
  • Узун джолну барсанг, бюгюн келирсе, къысха джолну барсанг, тамбла келирсе.
  • Байлыкъ адамны сокъур этер.
  • Зар адамны насыбы болмаз.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Джукъу тёшек сайламайды.
  • Ата джурт – алтын бешик.
  • Тёрдеги кюлсе, эшикдеги ышарыр.
  • Къралынгы – душмандан, башынгы от бла суудан сакъла.
  • Ариу сёз – къылычдан джити.
  • Арбаз сайлама да, хоншу сайла.
  • Ашаса, ашамаса да, бёрюню ауузу – къан.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Эм ашхы къайын ана мамукъ бла башынгы тешер.
  • Бети къызарыучу адамны, джюреги харам болмаз.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Чомартны къолун джокълукъ байлар.
  • Ачны эсинде – аш.
  • Алма терегинден кери кетмез.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Адамны аманы адамны бети бла ойнар.
  • Ачыкъ джюрекге джол – ачыкъ.
  • Бал ашаргъа сюе эсенг, чибин ургъаннга тёз.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
  • Аманнга алтын чыдамаз.

Ана тил

21.02.2012 0 9579  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 9, Рейтинг: 4.11)

  • Нравится

Комментариев нет