Расширенный поиск
20 Сентября  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Билим ат болуб да чабар, къуш болуб да учар.
  • Сескекли кесин билдирир.
  • Окъугъан озар, окъумагъан тозар.
  • Накъырда – кертини келечиси.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Ат басханны джер билед.
  • Аманнга алтын чыдамаз.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
  • Юреннген ауруу къалмаз.
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Адамны артындан къара сабан сюрме.
  • Чабакъгъа акъыл, табагъа тюшсе келеди.
  • Уллу къашыкъ эрин джыртар.
  • Шайтан алдады, тюзлюк къаргъады.
  • Нарт сёз – тилни бети.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Къошда джокъгъа – юлюш джокъ.
  • Джаханимни кёрмей, джандетге кёл салмазса.
  • Аман хансны – урлугъу кёб.
  • Ашхы сёз таш тешер.
  • Хата – гитчеден.
  • Ашхы болсанг, атынг чыгъар, аман болсанг, джанынг чыгъар.
  • Аллахдан тилесенг, кёб тиле.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Чабакъ башындан чирийди.
  • Чакъырылмагъан къонакъ тёрге атламаз.
  • Байма, деб да, къууанма, джарлыма, деб да, джылама.
  • Агъач – джерни чырайы, кийим – эрни чырайы.
  • Ат да турмайды бир териде.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Аман адамны тепсинге олтуртсанг, къызынгы тилер.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Къонакъ хазыр болгъанлыкъгъа, къонакъбай хазыр тюлдю.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Таш ата билмеген, башына урур.
  • Къарнынг ауруса, ауузунгу тый
  • Тёгюлген тюгел джыйылмайды.
  • Ашхы атаны – джашы ашхы, ашхы ананы – къызы ашхы.
  • Айранын берсенг, челегин да къызгъанма.
  • Айраннга суу къош, телиге джол бош.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Къая джолда джортма, ачыкъ сёзден къоркъма.
  • Бетинги сатма, малынгы сат.
  • Бюгюн дуния кибик, тамбла ахыратды.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.

Ана тил

21.02.2012 0 9115  Т. Абайханланова
Абайханланы Танзиля,
Орджоникидзе поселокну Орта школуну 8-чи классыны сохтасы  

Ана тил - адамны  ата-анасы, ата-бабалары, миллети сёлешген тилди. Адам талай тилни билирге болады, билалгъан да этеди. Билирге да керекди. Алай а эм багъалы, адамны кесини энчи тили - ана тилиди. Анга «ана тил» деб да бош айтылмайды.
Адам сагъыш, оюм ана тилинде этеди. Ана тилни макъамы адамгъа джылыу, кюч-къарыу, саулукъ береди. Ана тилинде джырлаучуланы, тынгылаучуланы да кёллери джарыкъ, джашаулары узакъ болуучусу эртде эсленнгенди. Аланы адеблиликлери, намыслылыкълары да уллу болады. Ала ата-бабаларыны сыйларын мийикде тутадыла, аланы тин байлыкъларын «сата» айланмайдыла.
Адам къайсы тилде сёлеширге ёч эсе, ол миллетни адамыды деб бош айтылмайды. Сабийлигинден башлаб, сёлешген тилни юсю бла адамгъа ол миллетни миллет ангысы сингиб, тини, къылыгъы да анга кёре къуралады.
Миллет да тилини юсю бла сакъланады. Тили унутула барса, - ол миллетни адамлары башха тилледе сёлеше турсала, - ол миллет седиреб, тил тас болса, миллет да тас болады. Миллети болмагъанны уа тюз, таза халиси да, сыйы да болмайды. Ол себебден, ана тилин билмеген, сюймеген адам - ол миллетин, ата-бабаларын, ата-анасын, кесин да учуз, сыйсыз этеди (анга сатлыкъ хали дерге боллукъду).

Ана тилим
(Семенланы Исмаил)

Тил дегенинг адам джанны башха джандан
Сыйлы этген,
Тил дегенинг хар инсанны билим бериб
Алгъа элтген,
Тили болгъан бу дунияны патчахыды,
Тёрюндеди.
Болмагъан а баш баулуду, хайуанны
Кеминдеди.

Поэтле ана тилни юсюнден айтыргъа, аны терен джашау магьанасын чертерге аны ючюн кюрешедиле.
Аман тил барды дерге джарамаз, хар тилде да кесича бир игилик болур, алай а, хар кимге да кесини тили ариу кёрюнюучюсю хакъды.
Бизни тилибиз а, къарачай-малкъар (алан) тил, дунияда бек эртделеден огъуна бек кенг джайылыб тургъан тюрк тиллени эм эртдегили бутагъыды. Бек эртдегили, бай, сейир, таза тилди. Аны алимле эртде ачыкъ этгендиле.
Бизни хар бирибиз бу сейир тилибизни иги билирге, сакъларгъа,
кесибизден гитчелеге билдирирге борчлубуз.

Ана тилим
(Мамчуланы Дина)

Ана тилим - тауларымы къадау ташы,
Намысымы,насыбымы сыйлы башы,
Ана тилим - джюрегими   булбул  джыры,
Миллетими нюр чырагъы, сыйы, сыры.
Ана тилим да, Ата джуртум да бирдиле меннге.

Биз Къарачай-Черкес респуликада джашайбыз. Бизни республикабыз Россияны эм ариу джерлерини бириди. Мен джай атам бла Бийчесыннга чыкъгъанымда, бир сейир болгъан эдим. Кече джулдузла  къолунг бла узалыб джетерча, алай чууакъ кёрюне эдиле. Кюндюз мийик къаяланы тюбюнде къарасанг, джашил талада, аланы ичлери бла кюмюшча джылтырагъан суула, суу секиртмеле, алача джылтырагъан акъ къанджалбаш юйле.Мен къууанама быллай джуртда туугъаныма кесими да бу табигъатха ушарым келеди.Ариу
да, къарыулу да,билимли да,намыслы да болсам, табигъатны ариулугъуна келиширик эдим...
Бизни республиканы адамлары мамырлыкъны сюйген адамладыла.Ала бир-бирине болушадыла, къууанчны, къайгъыны, да бирге этедиле, байрамланы бирге бардырадыла.

Джуртум, десем сабий болуб, къучакълайма анамы,   солдат болуб, чегибизни сакълама, анна болуб унутама джукъуму...
Джуртум десем, тауча болуб терен кёлюм, хар джарсыудан сакълайд мени деу халкъым. Джуртум десем,   ненча тилде, ненча джыргъа сейирсиниб тынглайма...

Нюр тюрсюнлю, татлы тилли Ата джуртум, 
Кёкюрегингде   ёсдюргенсе    сен мени.
Ышан меннге , Джуртум-джаным,
Джаным-сенденд! Джаным-сендед!

Адам джерни сюйген адет эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген борч эсе, сюеме сени, адам джерни сюйген дерт эсе, сюеме сени…
Адам джерни сюйген бедиш эсе да, ыйлыкъмайма кишиден - сюеме сени, кёк наратланы, кёк булутланы, туугъан джуртум!



Школчула ана тилде джазгъан чыгъармаларын энтда саллыкъбыз интернет-порталыбызда.

(Голосов: 9, Рейтинг: 4.11)

  • Нравится

Комментариев нет