Расширенный поиск
2 Марта  2024 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ишни аллы бла къууанма да, арты бла къууан.
  • Аз сёлеш, кёб ишле.
  • Тил – миллетни джаны.
  • Джылкъыдан – ат чыгъар, тукъумдан – джаш чыгъар.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Таш ата билмеген, башына урур.
  • Къайтырыкъ эшигинги, къаты уруб чыкъма.
  • Суу ичген шауданынга тюкюрме.
  • Ишленмеген джаш – джюгенсиз ат, ишленмеген къыз – тузсуз хант.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Эм ашхы къайын ана мамукъ бла башынгы тешер.
  • Адеби болмагъан къыз – тузсуз хант.
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Джюрекден джюрекге джол барды.
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Сабийни джумушха джибер да, ызындан бар.
  • Ётюрюкню къуйругъу – бир тутум.
  • Ариу – кёзге, акъыл – джюрекге.
  • Ач къалгъандан, кеч къалгъан къолай.
  • Тёрдеги кюлсе, эшикдеги ышарыр.
  • Аш берме да, къаш бер.
  • Ачыкъ джюрекге джол – ачыкъ.
  • Намысы болмагъанны, сыйы болмаз.
  • Экеу тутушса, биреу джыгъылыр.
  • Аллахдан тилесенг, кёб тиле.
  • Эллинг бла джау болсанг да, юйюнг бла джау болма.
  • Адамны аманы адамны бети бла ойнар.
  • Дуния аламаты сен эсенг да, игиме деб айтма.
  • Ариуну – ауруу кёб.
  • Билимден уллу байлыкъ джокъду.
  • Башы ишлегенни, ауузу да ишлер.
  • Тенгни тенглиги джашай барсанг билинир.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Зарда марда джокъ.
  • Харам къарнашдан, халал тенг ашхы.
  • Сютню башын джалагъан къутулур, тюбюн ичген тутулур.
  • Ашда уялгъан – мухар, ишде уялгъан – хомух.
  • Окъдан джара эртде-кеч болса да бителир, сёз джара, ёмюрге къалыр.
  • «Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Биреуню къыйынлыгъы бла кесинге джол ишлеме.
  • Джиби бир къат джетмей эди да, эки къат тарта эди.
  • Аман хансны – урлугъу кёб.
  • Ариу сёз – къылычдан джити.
  • Кюн – узун, ёмюр – къысха.
  • Айтхан – тынч, этген – къыйын.
  • Джангыз терек къынгыр ёсер.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 13960

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет