Расширенный поиск
24 Апреля  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Къумурсхала джыйылсала, пилни да джыгъадыла.
  • Соргъан айыб тюлдю, билмеген айыбды.
  • Къонакъ аман болса, къонакъбай джунчур
  • Айтылгъан буйрукъ, сёгюлмез
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Акъыл къартда, джашда тюйюлдю – башдады.
  • Ышармагъан – кюлмез, кюлмеген – къууанчны билмез.
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Эр сокъур болсун, къатын тилсиз болсун.
  • Тёзгеннге, джабылгъан эшик ачылыр.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Бек анасы джыламаз.
  • Ач къалгъандан, кеч къалгъан къолай.
  • Юреннген ауруу къалмаз.
  • Ёлген аслан – сау чычхан.
  • Ауругъан – джашаудан умутчу.
  • Сабий кёргенин унутмаз.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.
  • Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
  • Билимден уллу байлыкъ джокъду.
  • Ёзденликни джайгъан – джокълукъ.
  • Адам боллукъ, атламындан белгили болур.
  • Чакъырылмай келген къонакъ сыйланмай кетер.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • Ёлмесенг да, къарт дамы болмазса?
  • Душманны тышы – акъ, ичи – къара.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Адеби болмагъан къыз – тузсуз хант.
  • Илму – джашауну джолу.
  • Аджашханны ызындагъы кёреди, джангылгъанны джанындагъы биледи.
  • Бал чибинни ургъаны – ачы, балы – татлы.
  • Аджалсыз ёлюм болмаз.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Насыблыны баласы кюн кюнден да баш болур, насыбсызны баласы, кюн кюнден да джаш болур.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Хар зат кесини орнуна иги.
  • Эртде тургъан бла эртде юйленнген сокъуранмаз.
  • Азыгъы аз, алгъа къабар, аты аман, алгъа чабар.
  • Кеси юйюмде мен да ханма.
  • Ач бёрюге мекям джокъ.
  • Джангыз терек къынгыр ёсер.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Джарлы джети элни сёзюн этер.
  • Ач – эснер, ат – кишнер.
  • Юй кюйдю да, кюйюз чыкъды, ортасындан тюйюш чыкъды.
  • Кирсизни – саны таза, халалны – къаны таза.
  • Шекер бла туз – бир болмаз, ушамагъан – юй болмаз.
  • Ауругъанны сау билмез, ач къарынны токъ билмез.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 7233

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет