Расширенный поиск
17 Декабря  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Джашны джигитлиги сорулур, къызны джигерлиги сорулур.
  • Акъыл сабырлыкъ берир.
  • Байлыкъ келсе, акъыл кетер.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.
  • Тёрени джагъы джокъ.
  • Чабакъ башындан чирийди.
  • Ашарыкъда сайлагъаннга – чий гырджын.
  • Намысы болмагъанны, сыйы болмаз.
  • Махтаннган къыз, тойда джукълар.
  • Уллу атлама – абынырса, уллу къабма – къарылырса.
  • Аман киши кеси юйюнде – къонакъ.
  • Ханы къызы буюгъа-буюгъа киштик болду.
  • Юреннген ауруу къалмаз.
  • Сууда джау джокъ, кёб сёзде магъана джокъ.
  • Ач къарным, тынч къулагъым.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Тойгъан антын унутур.
  • Урунуу – насыбны анасы.
  • Аман къатын алгъан, арыр, иги къатын алгъан джарыр.
  • Орундукъ тюбюнде атылсам да, орта джиликме, де да айлан.
  • Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
  • Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
  • Аууз сакълагъан – джан сакълар.
  • Адеб этмеген, адеб кёрмез.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Экеу тутушса, биреу джыгъылыр.
  • Нафысынгы айтханын этме, намысынгы айтханын эт.
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Къартны бурнун сюрт да, оноугъа тут.
  • Бети – къучакълар, джюреги – бычакълар.
  • Кюл тюбюндеги от кёрюнмейди.
  • Дууулдаса – бал чибин, къонса – къара чибин.
  • Къыйынлы джети элге оноу этер.
  • Эл элде бирер малынг болгъандан эсе, бирер тенгинг болсун.
  • Билген билмегенни юретген адетди.
  • Ачны эсинде – аш.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Чомарт бергенин айтмаз.
  • Джаралыны джастыгъында сау ёлюр.
  • Накъырда – кертини келечиси.
  • Адам туугъан джеринде, ит тойгъан джеринде.
  • Къар – келтирди, суу – элтди.
  • Ашхылыкъ джерде джатмайды, аманлыкъ суугъа батмайды.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Эте билген, этген этеди, эте билмеген, юретген этеди!

Къой юлюшле

12.01.2004 0 7970

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет