Расширенный поиск
26 Октября  2021 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Къралынгы – душмандан, башынгы от бла суудан сакъла.
  • Игини сыйлагъан адетди.
  • Итли къонакъ джарашмаз.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Артына баргъанны, къатына барма.
  • Намыс сатылыб алынмайды.
  • Таш ата билмеген, башына урур.
  • Эшекни не къадар тюйсенг да, ат болмаз.
  • Джиби бир къат джетмей эди да, эки къат тарта эди.
  • Ашыкъгъан cуу, тенгизге джетмез.
  • Ата Джуртун танымагъан, атасын да танымаз.
  • Келинни – келгинчи, бёркню кийгинчи кёр.
  • Ашхы болсанг, атынг чыгъар, аман болсанг, джанынг чыгъар.
  • Чомарт джарлы болмаз.
  • Айтылгъан сёз ызына къайтмаз.
  • Тойчу джашха къарама, къойчу джашха къара.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Ойнай билмеген, оюн бузар.
  • Адеби болмагъан къыз – тузсуз хант.
  • Эринчекни аурууу – кёб.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Джылар джаш, атасыны сакъалы бла ойнар.
  • Берекет берсин деген джерде, берекет болур.
  • Баланы адам этген анады.
  • Ана къолу ачытмаз.
  • Бермеген къол, алмайды.
  • Окъуу – билимни ачхычы, окъуу – дунияны бачхычы.
  • Ишленмеген джаш – джюгенсиз ат, ишленмеген къыз – тузсуз хант.
  • Узун джолну барсанг, бюгюн келирсе, къысха джолну барсанг, тамбла келирсе.
  • Бек ашыкъгъан меннге джетсин, дегенди аракъы.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Таукел адам тау тешер.
  • Къар – келтирди, суу – элтди.
  • Уруну арты – къуру.
  • Ач уят къоймаз.
  • Илму – джашауну джолу.
  • Джыйырма къойну юч джыйырма эбзе кюте эди.
  • Керилген да, ургъан кибикди.
  • Ачлыкъ отха секиртир.
  • Ач бёрюге мекям джокъ.
  • Акъыллы айтыр эди, акъылсыз къоймайды.
  • Къалгъан ишге къар джауар.
  • Къошда джокъгъа – юлюш джокъ.
  • Мадар болса, къадар болур.
  • Ачыкъ джюрекге джол – ачыкъ.
  • Джети тилни билген джети кишиди.
  • Чакъырылмагъан джерге барма, чакъырылгъан джерден къалма.
  • Тыш элде солтан болгъандан эсе, кесинги элде олтан болгъан игиди!
  • Къарнынг къанлынга кийирир.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 12039

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет