Расширенный поиск
24 Июня  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Айныгъанлы алты кюн, тогъайгъанлы тогъуз кюн.
  • Тилсиз миллет джокъ болур.
  • Уллу сёлешме да, уллу къаб.
  • Айраннга суу къош, телиге джол бош.
  • Мал тутхан – май джалар.
  • Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
  • Эки къатын алгъан – эки ташны ортасына башын салгъан.
  • Къонакъ хазыр болгъанлыкъгъа, къонакъбай хазыр тюлдю.
  • Аш кетер да бет къалыр.
  • Джаханимни кёрмей, джандетге кёл салмазса.
  • Джыланны къуйругъундан басарынг келсе, аны башы болгъанын унутма.
  • Аманнга алтын чыдамаз.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Суу ичген шауданынга тюкюрме.
  • Баланы адам этген анады.
  • Аджаллыгъа окъсуз шкок атылыр.
  • Тай асырагъан, атха минер.
  • «Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
  • Дуния малгъа сатылма, кесингден телиге къатылма.
  • Тюзлюк шохлукъну бегитир.
  • Къыйынлы джети элни къайгъысын этер.
  • Тёзген – тёш ашар!
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Айтхан сёзюне табылгъан.
  • Байны къызы баймакъ болса да, юйде къалмаз!
  • Мухардан ач ычхынмаз.
  • Джерни букъусу кёкге къонмаз.
  • Эл элде бирер малынг болгъандан эсе, бирер тенгинг болсун.
  • Адам боллукъ, атламындан белгили болур.
  • Къазанда болса, чолпугъа чыгъар.
  • Билим – акъылны чырагъы.
  • Байдан умут эте, джарлыдан ёгюз багъасы къорады.
  • Ашыкъгъан cуу, тенгизге джетмез.
  • Сакъалы текени да бар, мыйыгъы киштикни да бар.
  • Ишлерге уял да, ашаргъа табма.
  • Джарашыу сюйген – джалынчакъ.
  • Болджал ишни бёрю ашар.
  • Ишге юренсин къоллары, халкъ бла болсун джоллары.
  • Атлыны ашхысы, ат тизгининден билинир
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
  • Джаш болсун, къыз болсун, акъылы, саны тюз болсун.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Бозаны арты дауур болур.
  • Адамны джюреги нени кёрюрге сюйсе, кёзю да аны кёрюрге ёч болады.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Джумушакъ терекни къурт ашар.
  • Юйлю уругъа ит чабмаз.
  • Ойнай-ойнай кёз чыгъар.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 7393

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет