Расширенный поиск
18 Января  2019 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Кёб ашасанг, татыуу чыкъмаз, кёб сёлешсенг, магъанасы чыкъмаз.
  • Тойгъа барсанг, тоюб бар, эски тонунгу къоюб бар.
  • Ёзденликни джайгъан – джокълукъ.
  • Эм ашхы къайын ана мамукъ бла башынгы тешер.
  • Келгинчи, къонакъ уялыр, келгенден сора, къонакъбай уялыр.
  • Мухардан ач ычхынмаз.
  • Джарлыны эшигин махтагъан джабар.
  • Къолу уллу – асыу, аягъы уллу – джарсыу.
  • Керек ташны ауурлугъу джокъ.
  • Билимден уллу байлыкъ джокъду.
  • Тенгинг джокъ эсе – изле, бар эсе – сакъла!
  • Аллахдан тилесенг, кёб тиле.
  • Башы джабылгъан челекге, кир тюшмез.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Нафысынгы айтханын этме, намысынгы айтханын эт.
  • Иги сеники эсе да, сюйген кесимикин этеме.
  • Ариу сёзде ауруу джокъ.
  • Кёлсюзден сёзсюз тууар.
  • Акъыллы башны – тили къысха.
  • Байдан умут эте, джарлыдан ёгюз багъасы къорады.
  • Узун джолну барсанг, бюгюн келирсе, къысха джолну барсанг, тамбла келирсе.
  • Ата – баланы уясы.
  • Эрине къаргъыш этген къатын, эрнин къабар.
  • Чыбыкълыкъда бюгюлмеген, къазыкълыкъда бюгюлмей эди.
  • Намысы болмагъанны, сыйы болмаз.
  • Дуния мал дунияда къалады.
  • Суу кетер, таш къалыр.
  • Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
  • Ёлмесенг да, къарт дамы болмазса?
  • Бек ашыкъгъан меннге джетсин, дегенди аракъы.
  • Ушамагъан – джукъмаз.
  • Къоркъакъны кёзю экили кёрюр.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Тулпарлыкъ, билекден тюл – джюрекден.
  • Бастасын ашагъан, хантусун да ичер.
  • Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
  • Кёкдеги болмаса, джердегин кёрмейди.
  • Халкъны джырын джырласанг, халкъ санга эжиу этер.
  • Ач келгенни – тойдур, кеч келгенни – къондур.
  • Джеринден айырылгъан – джети джылар, джуртундан айырылгъан – ёлгюнчю джылар.
  • От кюйдюрген, сау болса да, тот кюйдюрген, сау болмаз.
  • Джангызны оту джарыкъ джанмаз!
  • Тойгъанлыкъ къойгъа джарашады.
  • Къарнынг бла ёч алма.
  • Дуния малгъа сатылма, кесингден телиге къатылма.
  • Ёмюрлюк шохлукъну джел элтмез.
  • Бал – татлы, балдан да бала – татлы.
  • Сютню башын джалагъан къутулур, тюбюн ичген тутулур.
  • Итли къонакъ джарашмаз.
  • Асхат ашлыкъ сата, юйдегиси ачдан къата.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 9136

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет