Расширенный поиск
6 Мая  2021 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Кийимни бичсенг, кенг бич, тар этген къыйын тюлдю.
  • Сагъыш – къартлыкъгъа сюйюмчю.
  • Къонакъ кёб келюучю юйню, къазаны отдан тюшмез.
  • Джетген къыз джерли эшекни танымаз.
  • Таула не мийик болсала да, аууш табылыр.
  • Бичгенде ашыкъма, тикгенде ашыкъ.
  • Къоркъакъны кёзю экили кёрюр.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Тенги кёбню джау алмаз, акъылы кёбню дау алмаз.
  • Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Чакъырылмагъан къонакъ тёрге атламаз.
  • Хар зат кесини орнуна иги.
  • Байны къызы баймакъ болса да, юйде къалмаз!
  • Акъыллы эркиши атын махтар, акъылсыз эркиши къатынын махтар.
  • Иги – алгъыш этер, аман – къаргъыш этер.
  • Бермеген къол, алмайды.
  • Джангыз терек къынгыр ёсер.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Баш – акъыл ючюн, акъылман – халкъ ючюн.
  • Тенгинг джокъ эсе – изле, бар эсе – сакъла!
  • Кёб къычыргъандан – къоркъма, тынч олтургъандан – къоркъ.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Рысхысына кёре, джаш ёсер, къышлыгъына кёре, мал ёсер.
  • Алим болгъандан эсе, адам болгъан къыйынды.
  • Тёзген – тёш ашар!
  • Билими азны – ауузунда кирит.
  • Къолу уллу – асыу, аягъы уллу – джарсыу.
  • Бетинги сатма, малынгы сат.
  • Джумушакъ сёз къаты таякъны сындырыр.
  • Ашлыкъ – бюртюкден, джюн – тюкден.
  • Ышармагъан – кюлмез, кюлмеген – къууанчны билмез.
  • Эркиши – от, тиширыу – суу.
  • Уллу къашыкъ эрин джыртар.
  • Дуния мал дунияда къалады.
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Гугук кесини атын айтыб къычыргъанча, мен, мен деб нек тураса?
  • Акъыл сабырлыкъ берир.
  • Билимли ёлмез, билимсиз кёрмез.
  • Айтылгъан сёз ызына къайтмаз.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Ариу – кёзге, акъыл – джюрекге.
  • Хата – гитчеден.
  • Урунуу – насыбны анасы.
  • Тыш элде солтан болгъандан эсе, кесинги элде олтан болгъан игиди!
  • Эм ашхы къайын ана мамукъ бла башынгы тешер.
  • Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
  • Ана къолу ачытмаз.
  • Джети тилни билген джети кишиди.

Къой юлюшле

12.01.2004 0 11411

 Башлаланы Руслан джараштыргъанды

 

"Хар элни мал союуу башха" деб бизни къарачай-малкъар миллетни нарт сёзю барды. Былай, бир джыйылыу болгъан джерде бу мал союуну юсюнден ушакъ, ёчешиу тохтамайды.  Биз да сейир этген болмаса, бу ёчешиуню тохтатайыкъ деген иннетибиз джокъду. Ол себебден, билген адамладан да сора, китаблагъа да къарай къой мал санланы атларын тизгинлеб ачыкъларгъа кюрешейик . 

  

Къой

Баш

Мыллык

Ич

Аякъла

 

 

 

 

 

 

 

 

Онг баш джарты

Сол баш джарты

Джаякъла

 

 

 

 

Омраула

Джапхакъ

Къабыргъала

Бут

Къуйрукъ

 

 

 

 

 

 

 

 

Ашалыучула

Ашалмаучула

Бойун омрау

Шеше омрау

Кегей омрау

Къуйрукъ омрау

 

 

 

Джау орун къалакъ

Къысха илик

Базукъ

 

 

 

 

Ногъана

Биринчи башлы ийеги

Экинчи башлы ийеги

Джамсыз ийегиле

 

 

 

Тешикли джан сюек

Тешиксиз джан сюек

Орта илик

Ашыкъ илик

 

 

  • Ёпке
  • Ёнге
  • Баур
  • Бюрекле 
  • Джюрек
  • Къарын
  • Сангылчакъ
  • Ашхын
  • Къара ичегиле
  • Бютёу ичеги
  • Джаулу ичеги

Ёт

Къуукъ

Джюрекни кулакълары

Джуакъла

(Гениталии)

 

 

 

 

Хар сюекни, санны  аты болгъаны къойну джашауун тынч этмегенлигине, дараджалаб къурманлыкъда эркиши бла тиширыуну арасын къайтарыб энтда бир кере ачыкълайды.

 

Тиширыугъа

Эркишиге

Ашыкъ илик

Джау орун къалакъ

Тешикли джан сюйек

Джаякъ

Баш джарты

Ногъана

Тешиксиз джан сюйек

Биринчи башлы ийегиле

Къысха илик

Экинчи башлы ийеги

 Орта илик

Базукъ

 

Тамада эркишини аллына джау орун къалакъ бла  баш джарты, бири биринден артыкъ айырылмай салынады.

 

Баш джарты кеси юлюшге саналады: ол къартха сый бериу - "сен башса, сыйынг кимден да башды" дегенни кёргюзеди.

 

Эки тепси бар эсе, тамадаларына  бирер баш джарты бла бирер джау орун къалакъ салынады.

 

Андан аргъысына уа сыйлыракъ сюекле - юлюшле: джан сюек - терт кесеги барыда, ногъана, башлы иеги, шеше омрау, къысха илик, дагъыда башха юлюшле тамададан онг джанына берилиб тебрейдиле, къалгъан сюеклени этни джеткенине кере къошакъгъа да теджейдиле. Тамада тиширугъа - ногъана, андан арысына ашыкъ илик, джаякъ, башлы иеги, шеше омрау, базук, омраула - джетгенине кере салынадыла.

 

"Ання джиджджя бишемиди?" деб, артыкъсыз да бек сабий заманда, от джагъаны къатын сакълагъан кюнле бек кёб адамны эсинде тура болурла. Омрауланы биширгенден сора да аланы ашайбыз деб да кёб заманны ашыргъан да болурсуз. Сора ол омураула къойну сыртында къуру да ашар ючюн къуралгъанча,  адам кесича хар бёлегине биршер ат атаб биягъы тепсини джасайды.

 

Къойну омрауу "ашалыр ючюн" талай бир бёлекге  бёлюнеди. Айтыргъа, баш джанындан башлаб ийегиле башланнгынчынга дери омрауну бёлеклери бойун омрауладыла. Аланы татыулары алай иги болмагъанлары себебли сыйлары да алай уллу тюлдю. Артыкъсыз да бек, омрауну башгъа джалгъаннган, къойну кесген заманында бычакъ тийген джери.  

 

Дагъыда омрауну, ийегиле джалгъаннган джери болады.  Алайыны уа сыйы да иги татыуу да иги.Омрауланы атлары уа анданда иги - шеше омраула. Шеше омрауладан сора кегей омраула башланадыла. Аланы да джокъду бир хаталары. Кегей омраула бла къуйрукъну арасында дагъыда бир къауум омрау бёлекге къуйрукъ омраула дейдиле.

 

Омраула бёлеклеге юлешиннген кибик къойну эки къабыргъасы да ийегилеге юлешинедиле.  Сол къабыргъаны онг къабыргъадан алай уллу башхалыгъы джокъду (чам). Быланы да баш джанындан башлаб айтайыкъ:

 

Биринчи юч ийегини аты ногъана (1). Адамланы кёбюсюню айтыуларына кёре, ногъана тамада тиширыугъа салынады. Алай болгъанлыгъына бир къауумла эркишиге да салыргъа болады дейдиле.

 

Ногъанадан сора биринчи башлы ийегиле башланадыла (2). Андан сора экинчи башлы ийегиле (3). Биринчилени да, экинчилени да санлары экишер ийеги бла толадыла.

 

Аладан къалгъанларына быгъын не да джамыз ийегиле дейдиле (4).

 

 

АШЫГЪЫЗ ТАТЛЫ БОЛСУН!

 

(Голосов: 1, Рейтинг: 3)

  • Нравится

Комментариев нет