Расширенный поиск
24 Октября  2020 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ач бёрюге мекям джокъ.
  • Чомарт джарлы болмаз.
  • Харам къарнашдан, халал тенг ашхы.
  • Къошда джокъгъа – юлюш джокъ.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Къазанда болса, чолпугъа чыгъар.
  • Ичимден чыкъды хата, къайры барайым сата?
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Дженгил джетерикме деб, узун джолну къоюб, къысхасын барма.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Эллинг бла джау болсанг да, юйюнг бла джау болма.
  • Ашлыкъны арба юйге келтирир, чана базаргъа элтир.
  • Байлыкъ адамны сокъур этер.
  • Кёб джашагъан – кёб билир.
  • Кёбден умут этиб, аздан къуру къалма.
  • Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
  • Агъач халкъгъа алтынды, иссиликге салкъынды.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Хансыз джомакъ болмаз.
  • Юйюнг бла джау болгъандан эсе, элинг бла джау бол.
  • Эшекни не къадар тюйсенг да, ат болмаз.
  • Къанны къан бла джуума, аманны аман бла къуума.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
  • Ана къойну – балагъа джандет.
  • Эрине къаргъыш этген къатын, эрнин къабар.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Окъумагъан сокъурду, сокъур ташха абыныр!
  • Эр сокъур болсун, къатын тилсиз болсун.
  • Таугъа чыгъаллыкъ эсенг, тюзде къалма.
  • Хазыр ашха – терен къашыкъ.
  • Тамырсыз терекге таянма – джыгъылырса.
  • Сакъламагъан затынга джолукъсанг, не бек къууанаса, не бек ачыйса.
  • Нёгерсизни джолу узун.
  • Ёгюзню мюйюзюнден тутадыла, адамны сёзюнден тутадыла.
  • Джаханимни кёрмей, джандетге кёл салмазса.
  • Биреу къой излей, биреу той излей.
  • Джигер – джаннга къыйынлыкъ.
  • Келинни – келгинчи, бёркню кийгинчи кёр.
  • Байны оноуу, джарлыгъа джарамаз.
  • Ат да турмайды бир териде.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Тенгинг джокъ эсе – изле, бар эсе – сакъла!
  • Хатерли къул болур.
  • Намысы болмагъанны, сыйы болмаз.
  • Сибиртки да сыйлы болду, кюрек да кюнлю болду.
  • Бал – татлы, балдан да бала – татлы.

Сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара

12.07.2016 0 1877  Аппаева Л.

Фото Евгения Триско

2003 жылдан башлап бизни жашаўубузгъа «Эльбрусоид» деген сёз эркин кирип тебирейди. Эсгерсек, ол жылланы заманын къыйын жыллагъа санайма мен. Нек дегенде? Адамла армаў болуп, эски жашаўну этегинден тутуп, тюрлениўле апчытып, тенгизге батаргъа къоркъгъан, къарыўсуз къанатлылагъа ушай эдиле – къыйын эди сайлаў жоллары. 

Мен, устазча айтсам, ол жылла сабийлени окъутуў-айныў жолларында да бек къыйын жылла эдиле: Къарачайда, Малкъарда да сабийлени, жаш тёлюню тюз жолгъа юйретген мекямла жокъ эдиле, «Кёрген кёргенин этер  кёчген арбасын жегер», дегенлей, къарап, иги, магъаналы затлагъа юйренир амалла да бек аз эдиле. Ма ол жыллада жаш тёлюбюзге Эльбрусоид энчи «Тейри эшик ачхан эди». Мени къолума «Эльбрусоид» дайджестни биринчи номери тюшгенде, жюрегиме бир уллу къуўанч келген эди. Мен студентлериме: «Эльбрусоид – сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара болду бизге», – деп, алагъа дерслеримде дайджестни окъугъан эдим.

«Къуралыўлукъ болгъан жерде монглукъ къурумайды» деген сёзге кертичилей къала, эльбрусоидчуланы хар ишлери да кереклисича къуралып, бир сатыргъа тизилип бара эдиле. Жашау тенгизинде армаў болуп тургъан жаш тёлюге, баш таяндырыр жер ачылгъанына барыбыз да къуўана эдик. Кертиликге, тюзлюкге къуллукъ этиўню муратха салып ишлеген Эльбрусоидну къуралыў жолу къыйын болса да – этген ишлерини магъанасы, сыйлылыгъы баям эди. Къысха заманны ичинде Къарачайда, Малкъарда, битеў Шимал Кавказда эм диаспораларыбызда да атын айтдырып, жаш тёлюбюзню бир отжагъагъа итиндирген – ол бек уллу усталыкъ эди. Не жаны бла да билимлерин ёсдюрген амалладан сора да конкурслада, тюрлю-тюрлю кружоклада, спортда, тепсегенде, жырларгъанда кеслерин сынаргъа онглары болгъан жаш адамларыбызны жюреклеринде ышаннгылы от жандыра билгендиле Эльбрусоидну ишчилери. 

Устазны иши – излеўдю. Эльбрусоидну проектлери не жаны бла да сабийлеге айнытыў онг бергенлери ючюн, ала бизге, устазлагъа да, керек кюнюбюзде ышаннгылы таянчакъ болгъандыла. Алгъын жыллада эсибизге, тюшюбюзге да келмеген, кеси тилибизге жомакъланы (мультфильмлени) кёчюрюў проектни магъанасыны юсюнден айтыргъа уа сёз тапхан окъуна къыйынды. Ары дери ана тиллеринде шатык, кесгин сёлеше билмеген сабийлерибизге къаллай бир уллу методика болушлукъдула ала! 

Арт жыллада ФГОС-ну (Федеральный государственный образовательный стандарт) жангы излемлери устазланы бек апчытып, ала ол излемге кёре материалла тапмай къыйналгъанларын кёп кере эшитгенбиз. Эльбрусоидну проектлери уа устазлагъа «алтын хазна» болуп, болушадыла, къуўандырадыла. Бюгюнлюкде устазлагъа, студентлеге, сабийлеге, ата-аналагъа да бирча керекли материалланы Эльбрусоидну порталында табаргъа боллукьду. Аланы бир жерде табып хайырланыў, кьаллай бир болушлукъду барыбызгъа да! 

Бизни баш борчубуз – сабийлени жюреклеринде миллет сезимле туўдуруў, аланы тюз жолгъа салыў эсе, Эльбрусоид ол борчну оздуруп да толтурады, дейме. Мени ишим жаш тёлю бла байламлы болгъаны себепли, аланы кёллендирип – кёп бийик жоллагъа итиндирген Тотуркъулланы Алийге, устазча, анача, жюрек ыразылыгъымы билдирирге сюеме. Жер бышына жаратылып, жаланда кеслери ючюн жашагъан адамла кёпдюле, Алий а миллетим деп, уллу муратла салып, ол борчну сыйлы, жетишимли толтурады. Эр кишиге жашаў къадарында юйюрню мурдор ташын бегитиў аны бек баш кишилик борчу эсе – Алий Къарачайны, Малкъарны да миллет отжагъасын игиликге, тюзлюкге, таўкелликге итиндире, ёхтем бегитгенди. Бюгюнгю жашаўубузну сыйлы кюню халкъыбызны жетишимлери бла байламлы эсе, Эльбрусоид – ол тамбла кюнюбюзню ышангылы таянчагъыды.

Аппайланы Лариса,
КъМКьУ-ну педагогика колледжини устазы



(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет