Расширенный поиск
10 Декабря  2022 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Тешик этген тынчды, аны джамагъан къыйынды.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Джашда акъыл джокъ, къартда къарыу джокъ.
  • Джарлы джети элни сёзюн этер.
  • Джырына кёре эжиую.
  • Акъыл къартда, джашда тюйюлдю – башдады.
  • Ата Джуртча джер болмаз, туугъан элча эл болмаз.
  • Тил бла келеди джыр да.
  • Шапа кёб болса, аш татымсыз болур.
  • Чакъырылгъанны аты, чакъырылмагъанны багъасы болур.
  • Эркишиге тары кебек танг кёрюнюр.
  • Татлы тилде – сёз ариу, чемер къолда – иш ариу.
  • Бал ашаргъа сюе эсенг, чибин ургъаннга тёз.
  • Джаш болсун, къыз болсун, акъылы, саны тюз болсун.
  • Абынмазлыкъ аякъ джокъ, джангылмазлыкъ джаякъ джокъ.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Эллинг бла джау болсанг да, юйюнг бла джау болма.
  • Агъач – джерни чырайы, кийим – эрни чырайы.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Экеу тутушса, биреу джыгъылыр.
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Ачыкъ джюрекге джол – ачыкъ.
  • Баланы адам этген анады.
  • Бозаны арты дауур болур.
  • Кийимни бичсенг, кенг бич, тар этген къыйын тюлдю.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Билимден уллу байлыкъ джокъду.
  • Адам сёзге тынгыла, акъыл сёзню ангыла.
  • Тау башында, тау болмаз, джангыз терек, бау болмаз.
  • Къыз чыгъаргъан – къызыл къымжа.
  • Ашыкъгъанны этеги бутуна чырмалыр.
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Гугук кесини атын айтыб къычыргъанча, мен, мен деб нек тураса?
  • Ишге юренсин къоллары, халкъ бла болсун джоллары.
  • Айырылгъанланы айю ашар, бёлюннгенлени бёрю ашар.
  • Къатын къылыкъсыз, эр тынчлыкъсыз.
  • Малны кют, джерни тюрт.
  • Джетген къыз джерли эшекни танымаз.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Эл ауузу – элия.
  • От этилмеген джерден тютюн чыкъмайды.
  • Кёбню кёрген – кёб билир.
  • Агъач халкъгъа алтынды, иссиликге салкъынды.
  • Аякъларынгы джууургъанынга кёре узат.
  • Башынга джетмегенни сорма.
  • Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.

Сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара

12.07.2016 0 2885  Аппаева Л.

Фото Евгения Триско

2003 жылдан башлап бизни жашаўубузгъа «Эльбрусоид» деген сёз эркин кирип тебирейди. Эсгерсек, ол жылланы заманын къыйын жыллагъа санайма мен. Нек дегенде? Адамла армаў болуп, эски жашаўну этегинден тутуп, тюрлениўле апчытып, тенгизге батаргъа къоркъгъан, къарыўсуз къанатлылагъа ушай эдиле – къыйын эди сайлаў жоллары. 

Мен, устазча айтсам, ол жылла сабийлени окъутуў-айныў жолларында да бек къыйын жылла эдиле: Къарачайда, Малкъарда да сабийлени, жаш тёлюню тюз жолгъа юйретген мекямла жокъ эдиле, «Кёрген кёргенин этер  кёчген арбасын жегер», дегенлей, къарап, иги, магъаналы затлагъа юйренир амалла да бек аз эдиле. Ма ол жыллада жаш тёлюбюзге Эльбрусоид энчи «Тейри эшик ачхан эди». Мени къолума «Эльбрусоид» дайджестни биринчи номери тюшгенде, жюрегиме бир уллу къуўанч келген эди. Мен студентлериме: «Эльбрусоид – сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара болду бизге», – деп, алагъа дерслеримде дайджестни окъугъан эдим.

«Къуралыўлукъ болгъан жерде монглукъ къурумайды» деген сёзге кертичилей къала, эльбрусоидчуланы хар ишлери да кереклисича къуралып, бир сатыргъа тизилип бара эдиле. Жашау тенгизинде армаў болуп тургъан жаш тёлюге, баш таяндырыр жер ачылгъанына барыбыз да къуўана эдик. Кертиликге, тюзлюкге къуллукъ этиўню муратха салып ишлеген Эльбрусоидну къуралыў жолу къыйын болса да – этген ишлерини магъанасы, сыйлылыгъы баям эди. Къысха заманны ичинде Къарачайда, Малкъарда, битеў Шимал Кавказда эм диаспораларыбызда да атын айтдырып, жаш тёлюбюзню бир отжагъагъа итиндирген – ол бек уллу усталыкъ эди. Не жаны бла да билимлерин ёсдюрген амалладан сора да конкурслада, тюрлю-тюрлю кружоклада, спортда, тепсегенде, жырларгъанда кеслерин сынаргъа онглары болгъан жаш адамларыбызны жюреклеринде ышаннгылы от жандыра билгендиле Эльбрусоидну ишчилери. 

Устазны иши – излеўдю. Эльбрусоидну проектлери не жаны бла да сабийлеге айнытыў онг бергенлери ючюн, ала бизге, устазлагъа да, керек кюнюбюзде ышаннгылы таянчакъ болгъандыла. Алгъын жыллада эсибизге, тюшюбюзге да келмеген, кеси тилибизге жомакъланы (мультфильмлени) кёчюрюў проектни магъанасыны юсюнден айтыргъа уа сёз тапхан окъуна къыйынды. Ары дери ана тиллеринде шатык, кесгин сёлеше билмеген сабийлерибизге къаллай бир уллу методика болушлукъдула ала! 

Арт жыллада ФГОС-ну (Федеральный государственный образовательный стандарт) жангы излемлери устазланы бек апчытып, ала ол излемге кёре материалла тапмай къыйналгъанларын кёп кере эшитгенбиз. Эльбрусоидну проектлери уа устазлагъа «алтын хазна» болуп, болушадыла, къуўандырадыла. Бюгюнлюкде устазлагъа, студентлеге, сабийлеге, ата-аналагъа да бирча керекли материалланы Эльбрусоидну порталында табаргъа боллукьду. Аланы бир жерде табып хайырланыў, кьаллай бир болушлукъду барыбызгъа да! 

Бизни баш борчубуз – сабийлени жюреклеринде миллет сезимле туўдуруў, аланы тюз жолгъа салыў эсе, Эльбрусоид ол борчну оздуруп да толтурады, дейме. Мени ишим жаш тёлю бла байламлы болгъаны себепли, аланы кёллендирип – кёп бийик жоллагъа итиндирген Тотуркъулланы Алийге, устазча, анача, жюрек ыразылыгъымы билдирирге сюеме. Жер бышына жаратылып, жаланда кеслери ючюн жашагъан адамла кёпдюле, Алий а миллетим деп, уллу муратла салып, ол борчну сыйлы, жетишимли толтурады. Эр кишиге жашаў къадарында юйюрню мурдор ташын бегитиў аны бек баш кишилик борчу эсе – Алий Къарачайны, Малкъарны да миллет отжагъасын игиликге, тюзлюкге, таўкелликге итиндире, ёхтем бегитгенди. Бюгюнгю жашаўубузну сыйлы кюню халкъыбызны жетишимлери бла байламлы эсе, Эльбрусоид – ол тамбла кюнюбюзню ышангылы таянчагъыды.

Аппайланы Лариса,
КъМКьУ-ну педагогика колледжини устазы



(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет