Расширенный поиск
6 Мая  2021 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Адам къыйынлыгъын кёлтюрюр, зауукълугъун кёлтюрмез.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
  • Къуллукъчума, деб махтанма, къуллукъ – хаух джамчыды!
  • Ач къарным, тынч къулагъым.
  • Хаухну атма, ёнгкючню сатма.
  • Ишлерге уял да, ашаргъа табма.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Къызын тута билмеген, тул этер, джашын тута билмеген, къул этер.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Ариу сёз джыланны орнундан чыгъарыр.
  • Баргъанынга кёре болур келгенинг.
  • Ишге юренсин къоллары, халкъ бла болсун джоллары.
  • Тили узунну, намысы – къысха.
  • Уруну арты – къуру.
  • Окъуу – билимни ачхычы, окъуу – дунияны бачхычы.
  • Аякъларынгы джууургъанынга кёре узат.
  • Къатын къылыкъсыз, эр тынчлыкъсыз.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Тил бла келеди джыр да.
  • Аш хазыр болса, иш харам болур.
  • Бал – татлы, балдан да бала – татлы.
  • Суугъа – таянма, джаугъа – ийнанма.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Къарт болгъан джерде, берекет болур, сабий болгъан джерде, оюн болур.
  • Адам къаллай бир ишленмесе, аллай бир кесин уллу кёреди.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Бастасын ашагъан, хантусун да ичер.
  • Тойгъа барсанг, тоюб бар, эски тонунгу къоюб бар.
  • Ашхы болсанг, атынг чыгъар, аман болсанг, джанынг чыгъар.
  • Арыгъан къош чамчы болур.
  • Гырджын – тепсини тамадасы.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Телиге акъыл салгъандан эсе, ёлгеннге джан салырса.
  • Къобан да къуру да къобханлай турмайды, адам да къуру да патчахлай турмайды.
  • Джангыз терек къынгыр ёсер.
  • Кесинге джетмегенни, кёб сёлешме.
  • Намыс болмагъан джерде, насыб болмаз.
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Адам боллукъ, атламындан белгили болур.
  • Махтаннган къыз, тойда джукълар.
  • Тюкюрюк баш джармаз, налат кёз чыгъармаз!
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Окъдан джара эртде-кеч болса да бителир, сёз джара, ёмюрге къалыр.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Сабийликде юретмесенг, уллу болса – тюзелмез.
  • Иги сеники эсе да, сюйген кесимикин этеме.
  • Ашхы – джыяр, аман – джояр.
  • Келинин тута билмеген, къул этер, къызын тута билмеген, тул этер.
  • Ойнай билмеген, оюн бузар.
  • Байма, деб да, къууанма, джарлыма, деб да, джылама.

Сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара

12.07.2016 0 2032  Аппаева Л.

Фото Евгения Триско

2003 жылдан башлап бизни жашаўубузгъа «Эльбрусоид» деген сёз эркин кирип тебирейди. Эсгерсек, ол жылланы заманын къыйын жыллагъа санайма мен. Нек дегенде? Адамла армаў болуп, эски жашаўну этегинден тутуп, тюрлениўле апчытып, тенгизге батаргъа къоркъгъан, къарыўсуз къанатлылагъа ушай эдиле – къыйын эди сайлаў жоллары. 

Мен, устазча айтсам, ол жылла сабийлени окъутуў-айныў жолларында да бек къыйын жылла эдиле: Къарачайда, Малкъарда да сабийлени, жаш тёлюню тюз жолгъа юйретген мекямла жокъ эдиле, «Кёрген кёргенин этер  кёчген арбасын жегер», дегенлей, къарап, иги, магъаналы затлагъа юйренир амалла да бек аз эдиле. Ма ол жыллада жаш тёлюбюзге Эльбрусоид энчи «Тейри эшик ачхан эди». Мени къолума «Эльбрусоид» дайджестни биринчи номери тюшгенде, жюрегиме бир уллу къуўанч келген эди. Мен студентлериме: «Эльбрусоид – сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара болду бизге», – деп, алагъа дерслеримде дайджестни окъугъан эдим.

«Къуралыўлукъ болгъан жерде монглукъ къурумайды» деген сёзге кертичилей къала, эльбрусоидчуланы хар ишлери да кереклисича къуралып, бир сатыргъа тизилип бара эдиле. Жашау тенгизинде армаў болуп тургъан жаш тёлюге, баш таяндырыр жер ачылгъанына барыбыз да къуўана эдик. Кертиликге, тюзлюкге къуллукъ этиўню муратха салып ишлеген Эльбрусоидну къуралыў жолу къыйын болса да – этген ишлерини магъанасы, сыйлылыгъы баям эди. Къысха заманны ичинде Къарачайда, Малкъарда, битеў Шимал Кавказда эм диаспораларыбызда да атын айтдырып, жаш тёлюбюзню бир отжагъагъа итиндирген – ол бек уллу усталыкъ эди. Не жаны бла да билимлерин ёсдюрген амалладан сора да конкурслада, тюрлю-тюрлю кружоклада, спортда, тепсегенде, жырларгъанда кеслерин сынаргъа онглары болгъан жаш адамларыбызны жюреклеринде ышаннгылы от жандыра билгендиле Эльбрусоидну ишчилери. 

Устазны иши – излеўдю. Эльбрусоидну проектлери не жаны бла да сабийлеге айнытыў онг бергенлери ючюн, ала бизге, устазлагъа да, керек кюнюбюзде ышаннгылы таянчакъ болгъандыла. Алгъын жыллада эсибизге, тюшюбюзге да келмеген, кеси тилибизге жомакъланы (мультфильмлени) кёчюрюў проектни магъанасыны юсюнден айтыргъа уа сёз тапхан окъуна къыйынды. Ары дери ана тиллеринде шатык, кесгин сёлеше билмеген сабийлерибизге къаллай бир уллу методика болушлукъдула ала! 

Арт жыллада ФГОС-ну (Федеральный государственный образовательный стандарт) жангы излемлери устазланы бек апчытып, ала ол излемге кёре материалла тапмай къыйналгъанларын кёп кере эшитгенбиз. Эльбрусоидну проектлери уа устазлагъа «алтын хазна» болуп, болушадыла, къуўандырадыла. Бюгюнлюкде устазлагъа, студентлеге, сабийлеге, ата-аналагъа да бирча керекли материалланы Эльбрусоидну порталында табаргъа боллукьду. Аланы бир жерде табып хайырланыў, кьаллай бир болушлукъду барыбызгъа да! 

Бизни баш борчубуз – сабийлени жюреклеринде миллет сезимле туўдуруў, аланы тюз жолгъа салыў эсе, Эльбрусоид ол борчну оздуруп да толтурады, дейме. Мени ишим жаш тёлю бла байламлы болгъаны себепли, аланы кёллендирип – кёп бийик жоллагъа итиндирген Тотуркъулланы Алийге, устазча, анача, жюрек ыразылыгъымы билдирирге сюеме. Жер бышына жаратылып, жаланда кеслери ючюн жашагъан адамла кёпдюле, Алий а миллетим деп, уллу муратла салып, ол борчну сыйлы, жетишимли толтурады. Эр кишиге жашаў къадарында юйюрню мурдор ташын бегитиў аны бек баш кишилик борчу эсе – Алий Къарачайны, Малкъарны да миллет отжагъасын игиликге, тюзлюкге, таўкелликге итиндире, ёхтем бегитгенди. Бюгюнгю жашаўубузну сыйлы кюню халкъыбызны жетишимлери бла байламлы эсе, Эльбрусоид – ол тамбла кюнюбюзню ышангылы таянчагъыды.

Аппайланы Лариса,
КъМКьУ-ну педагогика колледжини устазы



(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет