Расширенный поиск
23 Мая  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Терек ауса, отунчу – кёб.
  • Дууулдаса – бал чибин, къонса – къара чибин.
  • Кёзден кетген, кёлден да кетеди.
  • Билмезни кёзю кёрмез, этмезни къулагъы эшитмез.
  • Ачлыкъ отха секиртир.
  • Башда акъыл болмаса, эки аякъгъа кюч джетер.
  • Тил – миллетни джаны.
  • Хансыз джомакъ болмаз.
  • Ауузу аманнга «иги», деме.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Баргъанынга кёре болур келгенинг.
  • Къазанда болса, чолпугъа чыгъар.
  • Эркиши – от, тиширыу – суу.
  • Акъыллы башны – тили къысха.
  • Кёб ашасанг, татыуу чыкъмаз, кёб сёлешсенг, магъанасы чыкъмаз.
  • Джылар джаш, атасыны сакъалы бла ойнар.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Ёлген эшек бёрюден къоркъмайды.
  • Ач къарынны, токъ билмез
  • Аман къатын алгъан, арыр, иги къатын алгъан джарыр.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Чабар ат – джетген къыз.
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Тас болгъан бычакъны сабы – алтын.
  • Агъач халкъгъа алтынды, иссиликге салкъынды.
  • Аджалсыз ёлюм болмаз.
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Къарт болгъан джерде, берекет болур, сабий болгъан джерде, оюн болур.
  • Ашарыкъда сайлагъаннга – чий гырджын.
  • Кёзню ачылгъаны – иги, ауузну джабылгъаны – иги.
  • Сескекли кесин билдирир.
  • Ашхы – джыяр, аман – джояр.
  • «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
  • Кёзюнде тереги болгъан, чёбю болгъаннга кюле эди.
  • Болджал ишни бёрю ашар.
  • Ариу сёз аурууунгу алыр.
  • Тилчи тилден къаныкъмаз.
  • Аууз сакълагъан – джан сакълар.
  • Ашхы адам – халкъ байлыгъы, ашхы джер – джашау байлыгъы.
  • Иги сеники эсе да, сюйген кесимикин этеме.
  • Къонакъ болсанг, ийнакъ бол.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Миллетни бойну – базыкъ, аны бла кюрешген – джазыкъ.
  • Азыкълы ат арымаз, къатыны аман джарымаз.
  • Бир онгсуз адам адет чыгъарды, деб эштирик тюлсе.
  • Джашны джигитлиги сорулур, къызны джигерлиги сорулур.
  • Адамны аманы адамны бети бла ойнар.
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Аман хансны – урлугъу кёб.

Сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара

12.07.2016 0 586  Аппаева Л.

Фото Евгения Триско

2003 жылдан башлап бизни жашаўубузгъа «Эльбрусоид» деген сёз эркин кирип тебирейди. Эсгерсек, ол жылланы заманын къыйын жыллагъа санайма мен. Нек дегенде? Адамла армаў болуп, эски жашаўну этегинден тутуп, тюрлениўле апчытып, тенгизге батаргъа къоркъгъан, къарыўсуз къанатлылагъа ушай эдиле – къыйын эди сайлаў жоллары. 

Мен, устазча айтсам, ол жылла сабийлени окъутуў-айныў жолларында да бек къыйын жылла эдиле: Къарачайда, Малкъарда да сабийлени, жаш тёлюню тюз жолгъа юйретген мекямла жокъ эдиле, «Кёрген кёргенин этер  кёчген арбасын жегер», дегенлей, къарап, иги, магъаналы затлагъа юйренир амалла да бек аз эдиле. Ма ол жыллада жаш тёлюбюзге Эльбрусоид энчи «Тейри эшик ачхан эди». Мени къолума «Эльбрусоид» дайджестни биринчи номери тюшгенде, жюрегиме бир уллу къуўанч келген эди. Мен студентлериме: «Эльбрусоид – сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара болду бизге», – деп, алагъа дерслеримде дайджестни окъугъан эдим.

«Къуралыўлукъ болгъан жерде монглукъ къурумайды» деген сёзге кертичилей къала, эльбрусоидчуланы хар ишлери да кереклисича къуралып, бир сатыргъа тизилип бара эдиле. Жашау тенгизинде армаў болуп тургъан жаш тёлюге, баш таяндырыр жер ачылгъанына барыбыз да къуўана эдик. Кертиликге, тюзлюкге къуллукъ этиўню муратха салып ишлеген Эльбрусоидну къуралыў жолу къыйын болса да – этген ишлерини магъанасы, сыйлылыгъы баям эди. Къысха заманны ичинде Къарачайда, Малкъарда, битеў Шимал Кавказда эм диаспораларыбызда да атын айтдырып, жаш тёлюбюзню бир отжагъагъа итиндирген – ол бек уллу усталыкъ эди. Не жаны бла да билимлерин ёсдюрген амалладан сора да конкурслада, тюрлю-тюрлю кружоклада, спортда, тепсегенде, жырларгъанда кеслерин сынаргъа онглары болгъан жаш адамларыбызны жюреклеринде ышаннгылы от жандыра билгендиле Эльбрусоидну ишчилери. 

Устазны иши – излеўдю. Эльбрусоидну проектлери не жаны бла да сабийлеге айнытыў онг бергенлери ючюн, ала бизге, устазлагъа да, керек кюнюбюзде ышаннгылы таянчакъ болгъандыла. Алгъын жыллада эсибизге, тюшюбюзге да келмеген, кеси тилибизге жомакъланы (мультфильмлени) кёчюрюў проектни магъанасыны юсюнден айтыргъа уа сёз тапхан окъуна къыйынды. Ары дери ана тиллеринде шатык, кесгин сёлеше билмеген сабийлерибизге къаллай бир уллу методика болушлукъдула ала! 

Арт жыллада ФГОС-ну (Федеральный государственный образовательный стандарт) жангы излемлери устазланы бек апчытып, ала ол излемге кёре материалла тапмай къыйналгъанларын кёп кере эшитгенбиз. Эльбрусоидну проектлери уа устазлагъа «алтын хазна» болуп, болушадыла, къуўандырадыла. Бюгюнлюкде устазлагъа, студентлеге, сабийлеге, ата-аналагъа да бирча керекли материалланы Эльбрусоидну порталында табаргъа боллукьду. Аланы бир жерде табып хайырланыў, кьаллай бир болушлукъду барыбызгъа да! 

Бизни баш борчубуз – сабийлени жюреклеринде миллет сезимле туўдуруў, аланы тюз жолгъа салыў эсе, Эльбрусоид ол борчну оздуруп да толтурады, дейме. Мени ишим жаш тёлю бла байламлы болгъаны себепли, аланы кёллендирип – кёп бийик жоллагъа итиндирген Тотуркъулланы Алийге, устазча, анача, жюрек ыразылыгъымы билдирирге сюеме. Жер бышына жаратылып, жаланда кеслери ючюн жашагъан адамла кёпдюле, Алий а миллетим деп, уллу муратла салып, ол борчну сыйлы, жетишимли толтурады. Эр кишиге жашаў къадарында юйюрню мурдор ташын бегитиў аны бек баш кишилик борчу эсе – Алий Къарачайны, Малкъарны да миллет отжагъасын игиликге, тюзлюкге, таўкелликге итиндире, ёхтем бегитгенди. Бюгюнгю жашаўубузну сыйлы кюню халкъыбызны жетишимлери бла байламлы эсе, Эльбрусоид – ол тамбла кюнюбюзню ышангылы таянчагъыды.

Аппайланы Лариса,
КъМКьУ-ну педагогика колледжини устазы



(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет