Расширенный поиск
26 Марта  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Хар сёзню орну барды.
  • Таула не мийик болсала да, аууш табылыр.
  • Ат басханны джер билед.
  • Намыс болмагъан джерде, насыб болмаз.
  • Кечеси – аяз, кюню – къыш, джарлы къаргъагъа бир аш тюш!
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Адеб джокъда, намыс джокъ.
  • Эски джаугъа ышанма.
  • Ана къойну – балагъа джандет.
  • Билеги кючлю, бирни джыгъар, билими кючлю, мингни джыгъар.
  • Ачыу алгъа келсе, акъыл артха къалады.
  • Айырылмаз джууугъунга, унутмаз сёзню айтма.
  • Кёзю сокъурдан – къоркъма, кёлю сокъурдан – къоркъ.
  • Адамны сыфатына къарама, сёзюне къара.
  • Къонакъ кёб келюучю юйню, къазаны отдан тюшмез.
  • Джогъун бар этген, барын бал этген.
  • Кюн – узун, ёмюр – къысха.
  • Адамны артындан къара сабан сюрме.
  • Башынга джетмегенни сорма.
  • Гыдай эчки суугъа къараб, мюйюзле кёрмесе, джашма алкъын, дегенди.
  • Къалгъан ишге къар джауар.
  • Бастасын ашагъан, хантусун да ичер.
  • Хоншуну тауугъу къаз кёрюнюр, келини къыз кёрюнюр.
  • Суу да къайтады чыкъгъан джерине.
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Орундукъ тюбюнде атылсам да, орта джиликме, де да айлан.
  • Бети – къучакълар, джюреги – бычакълар.
  • Кесине оноу эте билмеген, халкъына да эте билмез.
  • Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
  • Эте билген, этген этеди, эте билмеген, юретген этеди!
  • Ариуну – ауруу кёб.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Кёлю джокъну – джолу джокъ.
  • Къуллукъчума, деб махтанма, къуллукъ – хаух джамчыды!
  • Джюрекге ариу – кёзге да ариу.
  • Кенгеш болса, уруш болмаз.
  • Къулакъдан эсе, кёзге ышан.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Тас болгъан бычакъны сабы – алтын.
  • Бал чибинни ургъаны – ачы, балы – татлы.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Адамгъа аман кюн соруб келмейди.
  • Сёз садакъдан кючлюдю.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Кесине гебен этелмеген, биреуге черен эте эди.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.

Сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара

12.07.2016 0 524  Аппаева Л.

Фото Евгения Триско

2003 жылдан башлап бизни жашаўубузгъа «Эльбрусоид» деген сёз эркин кирип тебирейди. Эсгерсек, ол жылланы заманын къыйын жыллагъа санайма мен. Нек дегенде? Адамла армаў болуп, эски жашаўну этегинден тутуп, тюрлениўле апчытып, тенгизге батаргъа къоркъгъан, къарыўсуз къанатлылагъа ушай эдиле – къыйын эди сайлаў жоллары. 

Мен, устазча айтсам, ол жылла сабийлени окъутуў-айныў жолларында да бек къыйын жылла эдиле: Къарачайда, Малкъарда да сабийлени, жаш тёлюню тюз жолгъа юйретген мекямла жокъ эдиле, «Кёрген кёргенин этер  кёчген арбасын жегер», дегенлей, къарап, иги, магъаналы затлагъа юйренир амалла да бек аз эдиле. Ма ол жыллада жаш тёлюбюзге Эльбрусоид энчи «Тейри эшик ачхан эди». Мени къолума «Эльбрусоид» дайджестни биринчи номери тюшгенде, жюрегиме бир уллу къуўанч келген эди. Мен студентлериме: «Эльбрусоид – сейирлик жашаўгъа жол ачхан ара болду бизге», – деп, алагъа дерслеримде дайджестни окъугъан эдим.

«Къуралыўлукъ болгъан жерде монглукъ къурумайды» деген сёзге кертичилей къала, эльбрусоидчуланы хар ишлери да кереклисича къуралып, бир сатыргъа тизилип бара эдиле. Жашау тенгизинде армаў болуп тургъан жаш тёлюге, баш таяндырыр жер ачылгъанына барыбыз да къуўана эдик. Кертиликге, тюзлюкге къуллукъ этиўню муратха салып ишлеген Эльбрусоидну къуралыў жолу къыйын болса да – этген ишлерини магъанасы, сыйлылыгъы баям эди. Къысха заманны ичинде Къарачайда, Малкъарда, битеў Шимал Кавказда эм диаспораларыбызда да атын айтдырып, жаш тёлюбюзню бир отжагъагъа итиндирген – ол бек уллу усталыкъ эди. Не жаны бла да билимлерин ёсдюрген амалладан сора да конкурслада, тюрлю-тюрлю кружоклада, спортда, тепсегенде, жырларгъанда кеслерин сынаргъа онглары болгъан жаш адамларыбызны жюреклеринде ышаннгылы от жандыра билгендиле Эльбрусоидну ишчилери. 

Устазны иши – излеўдю. Эльбрусоидну проектлери не жаны бла да сабийлеге айнытыў онг бергенлери ючюн, ала бизге, устазлагъа да, керек кюнюбюзде ышаннгылы таянчакъ болгъандыла. Алгъын жыллада эсибизге, тюшюбюзге да келмеген, кеси тилибизге жомакъланы (мультфильмлени) кёчюрюў проектни магъанасыны юсюнден айтыргъа уа сёз тапхан окъуна къыйынды. Ары дери ана тиллеринде шатык, кесгин сёлеше билмеген сабийлерибизге къаллай бир уллу методика болушлукъдула ала! 

Арт жыллада ФГОС-ну (Федеральный государственный образовательный стандарт) жангы излемлери устазланы бек апчытып, ала ол излемге кёре материалла тапмай къыйналгъанларын кёп кере эшитгенбиз. Эльбрусоидну проектлери уа устазлагъа «алтын хазна» болуп, болушадыла, къуўандырадыла. Бюгюнлюкде устазлагъа, студентлеге, сабийлеге, ата-аналагъа да бирча керекли материалланы Эльбрусоидну порталында табаргъа боллукьду. Аланы бир жерде табып хайырланыў, кьаллай бир болушлукъду барыбызгъа да! 

Бизни баш борчубуз – сабийлени жюреклеринде миллет сезимле туўдуруў, аланы тюз жолгъа салыў эсе, Эльбрусоид ол борчну оздуруп да толтурады, дейме. Мени ишим жаш тёлю бла байламлы болгъаны себепли, аланы кёллендирип – кёп бийик жоллагъа итиндирген Тотуркъулланы Алийге, устазча, анача, жюрек ыразылыгъымы билдирирге сюеме. Жер бышына жаратылып, жаланда кеслери ючюн жашагъан адамла кёпдюле, Алий а миллетим деп, уллу муратла салып, ол борчну сыйлы, жетишимли толтурады. Эр кишиге жашаў къадарында юйюрню мурдор ташын бегитиў аны бек баш кишилик борчу эсе – Алий Къарачайны, Малкъарны да миллет отжагъасын игиликге, тюзлюкге, таўкелликге итиндире, ёхтем бегитгенди. Бюгюнгю жашаўубузну сыйлы кюню халкъыбызны жетишимлери бла байламлы эсе, Эльбрусоид – ол тамбла кюнюбюзню ышангылы таянчагъыды.

Аппайланы Лариса,
КъМКьУ-ну педагогика колледжини устазы



(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет