Расширенный поиск
19 Ноября  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Хатерли къул болур.
  • Чыбыкълыкъда бюгюлмеген, къазыкълыкъда бюгюлмей эди.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Тамбла алтындан бюгюн багъыр ашхы.
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Намыс сатылыб алынмайды.
  • Ариу джол аджал келтирмез.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Аш берме да, къаш бер.
  • Джарлы эскисин джамаса, къууаныр.
  • Аман адам этегингден тутса, кес да къач.
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • Къонакъ болсанг, ийнакъ бол.
  • Терек ауса, отунчу – кёб.
  • Ачлыкъ отха секиртир.
  • Адам сёзюнден белгили.
  • Кёб джашагъан – кёб билир.
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Баш болса, бёрк табылыр.
  • Хунаны тюбюн къазсанг, юсюнге ауар.
  • Сагъышы джокъ – джукъучу, акъылы джокъ – къаугъачы.
  • Рысхы – насыбха къор.
  • Тойгъандан сора, ашны сёкме.
  • Игиге айтсанг – билир, аманнга айтсанг – кюлюр.
  • Акъыллы башны – тили къысха.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Рысхы джалгъанды: келген да этер, кетген да этер.
  • Артына баргъанны, къатына барма.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Джарашыу сюйген – джалынчакъ.
  • Джеринден айырылгъан – джети джылар, джуртундан айырылгъан – ёлгюнчю джылар.
  • Билим ат болуб да чабар, къуш болуб да учар.
  • Ичимден чыкъды хата, къайры барайым сата?
  • Азыгъы аз, алгъа къабар, аты аман, алгъа чабар.
  • Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
  • Хоншуну тауугъу къаз кёрюнюр, келини къыз кёрюнюр.
  • Ёпкелегенни ашы татлы болады.
  • Къайтырыкъ эшигинги, къаты уруб чыкъма.
  • Джетген къыз джерли эшекни танымаз.
  • Юйлю уругъа ит чабмаз.
  • Акъыл сабырлыкъ берир.
  • Рысхы – сют юсюнде кёмюк кибикди.
  • Джырчы джырчыгъа – къарнаш.
  • Атлыны ашхысы, ат тизгининден билинир
  • Къан бла кирген, джан бла чыгъар.
  • Бети къызарыучу адамны, джюреги харам болмаз.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1602  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет