Расширенный поиск
30 Мая  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Окъугъанны бети джарыкъ.
  • Джашынгы кесинг юретмесенг, джашау юретир.
  • Алим болгъандан эсе, адам болгъан къыйынды.
  • Окъугъан озар, окъумагъан тозар.
  • Джыйырма къойну юч джыйырма эбзе кюте эди.
  • Миллетни бойну – базыкъ, аны бла кюрешген – джазыкъ.
  • Акъылсызны джууукъгъа алма, акъыллыны кенгнге салма.
  • Ёлген эшек бёрюден къоркъмайды.
  • Ёлюк кебинсиз къалмаз.
  • Эркиши – от, тиширыу – суу.
  • От кюйдюрген, сау болса да, тот кюйдюрген, сау болмаз.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Джылыгъа джылан илешир.
  • Чакъырылмагъан къонакъ – орунсуз.
  • Кёбню кёрген – кёб билир.
  • Эл ауузу – элия.
  • Тойгъан джерге джети къайт.
  • Ёзденликни джайгъан – джокълукъ.
  • Мал ёлсе, сюек къалыр, адам ёлсе, иши къалыр.
  • Ариу сёзде ауруу джокъ.
  • Сангырау къулакъ эл бузар.
  • Адамны бетине къарама, адетине къара.
  • Халкъны джырын джырласанг, халкъ санга эжиу этер.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Ётюрюк хапар аякъ тюбю бла джюрюйдю.
  • Башы ишлегенни, ауузу да ишлер.
  • Юйюнг бла джау болгъандан эсе, элинг бла джау бол.
  • Кимни – тили, тиши онглу, кимни – къолу, иши онглу.
  • Билгенни къолу къарны джандырыр.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Тойгъан антын унутур.
  • Окъ къызбайны джокълайды.
  • Ёпкелегенни ашы татлы болады.
  • Тёгюлген тюгел джыйылмайды.
  • Аманнга алтын чыдамаз.
  • Чакъырылмай келген къонакъ сыйланмай кетер.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Кюн – узун, ёмюр – къысха.
  • Урама да – ёледи, сатама да – келеди.
  • «Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
  • Адебсиз адам – джюгенсиз ат.
  • Мухарны эси – ашарыкъда.
  • Кесинг сынамагъан затны, адамгъа буюрма.
  • Игилик игилик бла сингдирилиучю затды.
  • Адамны адамлыгъы къыйынлыкъда айгъакъланады.
  • Акъыллы эркиши атын махтар, акъылсыз эркиши къатынын махтар.
  • Иги адам абынса да, джангылмаз.
  • Хатерли къул болур.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1449  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет