Расширенный поиск
26 Октября  2021 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Билеги кючлю, бирни джыгъар, билими кючлю, мингни джыгъар.
  • Айранын берсенг, челегин да къызгъанма.
  • Этни да ашады, бетни да ашады.
  • Адамны джюреги нени кёрюрге сюйсе, кёзю да аны кёрюрге ёч болады.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.
  • Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
  • Джырчы джырчыгъа – къарнаш.
  • Ойнаб айтсанг да, эслеб айт.
  • Кёб джашагъан – кёб билир.
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Тулпарлыкъ, билекден тюл – джюрекден.
  • Башынга джетмегенни сорма.
  • Тюзлюк шохлукъну бегитир.
  • Ёзденликни кёбю ётюрюк.
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Таякъ этден ётер, тил сюекден ётер.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Адам туугъан джеринде, ит тойгъан джеринде.
  • Нарт сёз къарт болмаз.
  • Бастасын ашагъан, хантусун да ичер.
  • Бет бетге къараса, бет да джерге къарар.
  • Бети – къучакълар, джюреги – бычакълар.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Акъдан къара болмаз.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Мени джылытмагъан кюн, меннге тиймесин!
  • Азыгъы аз, алгъа къабар, аты аман, алгъа чабар.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Этек чакъмакълары баш джаргъан, сёлешген сёзлери таш джаргъан.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Экиндини кеч къылсанг, чабыб джетер ашхам.
  • Игилик игилик бла сингдирилиучю затды.
  • Аман адам этегингден тутса, кес да къач.
  • Окъумагъан сокъурду, сокъур ташха абыныр!
  • Орундукъ тюбюнде атылсам да, орта джиликме, де да айлан.
  • Къалгъан ишге къар джауар.
  • Чабакъ башындан чирийди.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Киштикге къанат битсе, чыпчыкъ къалмаз эди.
  • Аманнга алтын чыдамаз.
  • Бети бедерден, намыс сакълама.
  • Джеринден айырылгъан – джети джылар, джуртундан айырылгъан – ёлгюнчю джылар.
  • Тик ёргени, тик энгишгеси да болады.
  • Эки элинги тыйсанг, джети элде махталырса.
  • Орну джокъну – сыйы джокъ.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Ишни аллы бла къууанма да, арты бла къууан.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Ач отунчуну ачыуу – бурнунда.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 2772  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет