Расширенный поиск
21 Июля  2018 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Аджалсыз ёлюм болмаз.
  • Арыгъан къош чамчы болур.
  • Эки къатын алгъанны къулагъы тынгнгаймаз.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Аман адам этегингден тутса, кес да къач.
  • Рысхы – сют юсюнде кёмюк кибикди.
  • Сёз сёзню айтдырыр.
  • Тамбла алтындан бюгюн багъыр ашхы.
  • Ашха уста, юйюнде болсун
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Айыбны суу бла джууалмазса.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Сёз садакъдан кючлюдю.
  • Сютден ауузу кюйген, суугъа юфгюре эди.
  • Насыблыны баласы кюн кюнден да баш болур, насыбсызны баласы, кюн кюнден да джаш болур.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Насыб бютеу халкъны юлюшюдю.
  • Ётюрюк хапар аякъ тюбю бла джюрюйдю.
  • Сёз – кюмюш, джыр – алтын.
  • Тюзню ётмеги тюзде къалса да, тас болмаз.
  • Ариу сёз – къылычдан джити.
  • Сескекли кесин билдирир.
  • Кёб ашасанг, татыуу чыкъмаз, кёб сёлешсенг, магъанасы чыкъмаз.
  • Эринчекни эр алмаз, эр алса да, кёл салмаз, кёл салса да, кёб бармаз!
  • Ана къолу ачытмаз.
  • Джумушакъ терекни къурт ашар.
  • Къыз келсе, джумуш эте келеди, къатын келсе, ушакъ эте келеди.
  • Кёлю джокъну – джолу джокъ.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Баш болса, бёрк табылыр.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Таукел адам тау тешер.
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Ата Джуртча джер болмаз, туугъан элча эл болмаз.
  • Гырджын – тепсини тамадасы.
  • Тюзлюк тас болмайды.
  • Ёксюзню къалачы уллу кёрюнюр.
  • Дуния мал дунияда къалады.
  • Джерни букъусу кёкге къонмаз.
  • Акъдан къара болмаз.
  • Ёпкелегенни ашы татлы болады.
  • Чомартха Тейри да борчлуду.
  • Ач – эснер, ат – кишнер.
  • Нёгер болсанг, тенг бол, тенг болмасанг, кенг бол.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Адам сёзюнден белгили.
  • Акъыл аздырмаз, билим тоздурмаз.
  • Ачлыкъ отха секиртир.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1836  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет