Расширенный поиск
26 Апреля  2018 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Тил бла келеди джыр да.
  • Аман киши кеси юйюнде – къонакъ.
  • Джеринден айырылгъан – джети джылар, джуртундан айырылгъан – ёлгюнчю джылар.
  • Тамчы таш тешер.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Тилчи бир сагъатха айлыкъ хата этер.
  • Къатыны харакетли болса, эри къымсыз болур.
  • Биреуге кёлтюрген таягъынг, кесинги башынга урур.
  • Джети тилни билген джети кишиди.
  • Бети – къучакълар, джюреги – бычакълар.
  • Аджаллыгъа окъсуз шкок атылыр.
  • Эшекни не къадар тюйсенг да, ат болмаз.
  • Сютден ауузу кюйген, суугъа юфгюре эди.
  • Уллу сёлешме да, уллу къаб.
  • Тойгъан антын унутур.
  • Уллу айтханны этмеген – уллаймаз.
  • Билим ат болуб да чабар, къуш болуб да учар.
  • Урунуу – насыбны анасы.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Аш иеси бла татлыды.
  • Билмейме деген – бир сёз
  • Байны къызы баймакъ болса да, юйде къалмаз!
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • Сагъыш – къартлыкъгъа сюйюмчю.
  • Тюзлюк шохлукъну бегитир.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Байдан умут эте, джарлыдан ёгюз багъасы къорады.
  • Ата – баланы уясы.
  • Эте билген, этген этеди, эте билмеген, юретген этеди!
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Кёбге таш атма.
  • Уясында не кёрсе, учханында аны этер.
  • Ауурну тюбю бла, дженгилни башы бла джюрюген.
  • Бир онгсуз адам адет чыгъарды, деб эштирик тюлсе.
  • Юйюнг бла джау болгъандан эсе, элинг бла джау бол.
  • Агъач халкъгъа алтынды, иссиликге салкъынды.
  • Олтуруб кёрюнмей эди да, ёрге туруб кёрюне эди.
  • Ариуну – ауруу кёб.
  • Ургъан суудан башынгы сакъла.
  • Шапа кёб болса, аш татымсыз болур.
  • Айранны сюйген, ийнек тутар.
  • Ёксюзню тилеги къабыл болур.
  • Джаш болсун, къыз болсун, акъылы, саны тюз болсун.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Элге къуллукъ этмеген, элге ие болмаз.
  • Башда акъыл болмаса, эки аякъгъа кюч джетер.
  • Окъдан джара эртде-кеч болса да бителир, сёз джара, ёмюрге къалыр.
  • Мен да «сен», дейме, сен да «кесим», дейсе.
  • Насыблы элин сюер, насыбсыз кесин сюер.
  • Дууулдаса – бал чибин, къонса – къара чибин.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1758  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет