Расширенный поиск
11 Декабря  2016 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Къонакъ хазыр болгъанлыкъгъа, къонакъбай хазыр тюлдю.
  • Ким бла джюрюсенг, аны кёзю бла кёрюнюрсе.
  • Аз сёлеш, кёб ишле.
  • Болджал ишни бёрю ашар.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Кёл ашады да, кеси ашады.
  • Чакъырылмагъан джерге барма, чакъырылгъан джерден къалма.
  • Тилчиден кери бол.
  • Ётюрюкчюню шагъаты – къатында.
  • Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Ата Джуртун танымагъан, атасын да танымаз.
  • Ана къолу ачытмаз.
  • Эшекни не къадар тюйсенг да, ат болмаз.
  • Къобан да къуру да къобханлай турмайды, адам да къуру да патчахлай турмайды.
  • Хоншуну тауугъу къаз кёрюнюр, келини къыз кёрюнюр.
  • Дуния аламаты сен эсенг да, игиме деб айтма.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Кёбден умут этиб, аздан къуру къалма.
  • Окъугъанны бети джарыкъ.
  • Джашлыкъ этмеген, башлыкъ этмез.
  • Джашда акъыл джокъ, къартда къарыу джокъ.
  • Тилчи бир сагъатха айлыкъ хата этер.
  • Айыбны суу бла джууалмазса.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.
  • Сакъ юйюне сау барыр.
  • Тай асырагъан, атха минер.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Арба аугъандан сора, джол кёргюзтюучю кёб болур.
  • Хар зат кесини орнуна иги.
  • Суугъа – чабакъ, къаягъа – ыргъакъ.
  • Кёз – сюйген джерде, къол – ауругъан джерде.
  • Ишленмеклик адамлыкъды.
  • Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
  • Къуллукъчума, деб махтанма, къуллукъ – хаух джамчыды!
  • Накъырданы арты керти болур.
  • Тиширыусуз юй – отсуз от джагъа.
  • Чакъырылмагъан къонакъ тёрге атламаз.
  • Махтаннган къыз, тойда джукълар.
  • Джашны джигитлиги сорулур, къызны джигерлиги сорулур.
  • Ач – эснер, ат – кишнер.
  • Орундукъ тюбюнде атылсам да, орта джиликме, де да айлан.
  • Биреуню эскиси биреуге джангы болмайды.
  • Ачыу алгъа келсе, акъыл артха къалады.
  • Къонакъ аз олтурур, кёб сынар.
  • Аджалсыз ёлюм болмаз.
  • Джарлы тюеге минсе да, ит къабар.
  • Сакъламагъан затынга джолукъсанг, не бек къууанаса, не бек ачыйса.
  • Бетинги сатма, малынгы сат.
  • Ёгюзню мюйюзюнден тутадыла, адамны сёзюнден тутадыла.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1273  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет