Расширенный поиск
25 Февраля  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Къонакъ аз олтурур, кёб сынар.
  • Иги болса, тамадама – махтау, аман болса, меннге – айыб.
  • Сибиртки да сыйлы болду, кюрек да кюнлю болду.
  • Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
  • Айыбны суу бла джууалмазса.
  • Керек ташны ауурлугъу джокъ.
  • Къарнынг бла ёч алма.
  • Ётюрюк хапар аякъ тюбю бла джюрюйдю.
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Адам бла мюлк юлешмеген эсенг, ол адамны билиб бошагъанма, деб кесинги алдама.
  • Къатын къылыкъсыз, эр тынчлыкъсыз.
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.
  • Кёбден умут этиб, аздан къуру къалма.
  • Ат да турмайды бир териде.
  • Байдан умут эте, джарлыдан ёгюз багъасы къорады.
  • Тик ёргени, тик энгишгеси да болады.
  • Ёлмесенг да, къарт дамы болмазса?
  • Чарсда алчыны эл кёреди.
  • Гугук кесини атын айтыб къычыргъанча, мен, мен деб нек тураса?
  • Зар адам ашынгы ашар, кесинги сатар.
  • Акъдан къара болмаз.
  • Баланы адам этген анады.
  • Ашатыргъа иш – ашхы, ишлетирге аш – ашхы.
  • Тили узунну, намысы – къысха.
  • Аурууну келиую тынч, кетиую – къыйын.
  • Ётюрюкню башын керти кесер.
  • Алтыннга тот къонмаз.
  • Чакъырылмагъан джерге барма, чакъырылгъан джерден къалма.
  • Бети бедерден, намыс сакълама.
  • Татлы тилде – сёз ариу, чемер къолда – иш ариу.
  • Арба аугъандан сора, джол кёргюзтюучю кёб болур.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Чакъырылгъанны аты, чакъырылмагъанны багъасы болур.
  • Иги бла джюрюсенг, джетерсе муратынга, аман бла джюрюсенг, къалырса уятха.
  • Уллу къашыкъ эрин джыртар.
  • Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Эски джаугъа ышанма.
  • Тамырсыз терекге таянма – джыгъылырса.
  • Уллу сёлешме да, уллу къаб.
  • Ана къойну – балагъа джандет.
  • Кесине оноу эте билмеген, халкъына да эте билмез.
  • Аман адамны тепсинге олтуртсанг, къызынгы тилер.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.
  • Келгинчи, къонакъ уялыр, келгенден сора, къонакъбай уялыр.
  • Сыфатында болмагъаны, суратында болмаз.
  • Айранны сюйген, ийнек тутар.
  • Джюрекге ариу – кёзге да ариу.
  • Aдам боллукъ, сыфатындан белгили.
  • Таукел къуру къалмаз.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1358  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет