Расширенный поиск
21 Января  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Тенги кёбню джау алмаз, акъылы кёбню дау алмаз.
  • Аман эсирсе, юйюн ояр.
  • Айтхан сёзюне табылгъан.
  • Бетинги сатма, малынгы сат.
  • Киштикге къанат битсе, чыпчыкъ къалмаз эди.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Экиндини кеч къылсанг, чабыб джетер ашхам.
  • Аз айтсам, кёб ангылагъыз.
  • Эр сокъур болсун, къатын тилсиз болсун.
  • Керти сёзге тёре джокъ.
  • Адамны адамлыгъы къыйынлыкъда айгъакъланады.
  • Кюл тюбюндеги от кёрюнмейди.
  • Адам сёзге тынгыла, акъыл сёзню ангыла.
  • Тилчи бир сагъатха айлыкъ хата этер.
  • Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
  • Сёз садакъдан кючлюдю.
  • Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
  • Уллу суу бла уллу ауруудан башынгы сакъла.
  • Кёл ашады да, кеси ашады.
  • Акъыллы – эл иеси, тели – эл баласы.
  • Шапа кёб болса, аш татымсыз болур.
  • Ышармагъан – кюлмез, кюлмеген – къууанчны билмез.
  • Джукъу тёшек сайламайды.
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Ашхы болсанг, атынг чыгъар, аман болсанг, джанынг чыгъар.
  • Окъуусуз билим – джокъ, билимсиз кюнюнг – джокъ.
  • Джигер – джаннга къыйынлыкъ.
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Aдам боллукъ, сыфатындан белгили.
  • Аш кетер да бет къалыр.
  • Аман адамны тепсинге олтуртсанг, къызынгы тилер.
  • Кесине оноу эте билмеген, халкъына да эте билмез.
  • Ашыкъгъанны этеги бутуна чырмалыр.
  • Таякъ этден ётер, тил сюекден ётер.
  • Тюзню ётмеги тюзде къалса да, тас болмаз.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Орну джокъну – сыйы джокъ.
  • Сёз сёзню айтдырыр.
  • Билим насыб берир, билим джолну керир.
  • Борчунг бар эсе, хурджунунга ойлаб узал.
  • Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр.
  • Чыкълы кюнде чыкъмагъан, чыкъса къуру кирмеген.
  • Джашда акъыл джокъ, къартда къарыу джокъ.
  • Тойгъа алгъа да барма, тойда артха да къалма.
  • Бети – къучакълар, джюреги – бычакълар.
  • Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
  • Ариу сёз – къылычдан джити.
  • Хар адамгъа кеси миннген тау кибик.
  • Элге къуллукъ этмеген, элге ие болмаз.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1328  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет