Расширенный поиск
20 Июля  2017 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
  • Къарт болгъан джерде, берекет болур, сабий болгъан джерде, оюн болур.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Таула не мийик болсала да, аууш табылыр.
  • Сабий болмагъан джерде, мёлек болмаз.
  • Таякъ этден ётер, тил сюекден ётер.
  • Джаным-тиним – окъуу, билим.
  • Къатын къылыкъсыз, эр тынчлыкъсыз.
  • Ачлыкъ отха секиртир.
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Мухарны эси – ашарыкъда.
  • Берекет берсин деген джерде, берекет болур.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Насыб бютеу халкъны юлюшюдю.
  • Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
  • Ауурну тюбю бла, дженгилни башы бла джюрюген.
  • Чыкълы кюнде чыкъмагъан, чыкъса къуру кирмеген.
  • Иги бла джюрюсенг, джетерсе муратынга, аман бла джюрюсенг, къалырса уятха.
  • Аллахха ийнаннган кишини, Аллах онгдурур ишин.
  • Душманны тышы – акъ, ичи – къара.
  • Билим ат болуб да чабар, къуш болуб да учар.
  • Къызны минг тилер, бир алыр.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
  • Адам сёзге тынгыла, акъыл сёзню ангыла.
  • Кёл ашады да, кеси ашады.
  • Зар адам ашынгы ашар, кесинги сатар.
  • Бермеген къол, алмайды.
  • Джангыз торгъай джырламаз.
  • Тойгъандан сора, ашны сёкме.
  • Мураты болгъанны джюрек тебюую башхады.
  • Джаз бир кюнню джатсанг, къыш талай кюнню абынырса.
  • Чакъырылмагъан къонакъ къачан кетерин сормаз.
  • Телиге акъыл салгъандан эсе, ёлгеннге джан салырса.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.
  • Джюз элде джюз ёгюзюм болгъандан эсе, джюз джууугъум болсун.
  • Адамны аманы адамны бети бла ойнар.
  • Биреуге аманлыкъны тилеме да, кесинге ашхылыкъны тиле.
  • Джиби бир къат джетмей эди да, эки къат тарта эди.
  • Кесине гебен этелмеген, биреуге черен эте эди.
  • Байлыкъ адамны сокъур этер.
  • Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
  • Адебни адебсизден юрен.
  • Эл бла кёргенинг эрелей.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Магъанасыз сёз – тауушсуз сыбызгъы.
  • Чыбыкълыкъда бюгюлмеген, къазыкълыкъда бюгюлмей эди.
  • Ишлегенден, къарагъан уста.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 1489  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет