Расширенный поиск
19 Июля  2019 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ишлерге уял да, ашаргъа табма.
  • Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
  • Юре билмеген ит, къонакъ келтирир.
  • Хоншуну тауугъу къаз кёрюнюр, келини къыз кёрюнюр.
  • Адамны сыфатына къарама, сёзюне къара.
  • Юй ишлеген балта эшикде къалыр.
  • Къар – келтирди, суу – элтди.
  • Кирсизни – саны таза, халалны – къаны таза.
  • Къонакъны къачан кетерин сорма, къачан келлигин сор.
  • Таш бла ургъанны, аш бла ур.
  • Бичгенде ашыкъма, тикгенде ашыкъ.
  • Аман эсирсе, юйюн ояр.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Ата Джуртуму башы болмасам да, босагъасында ташы болайым.
  • Мураты болгъанны джюрек тебюую башхады.
  • Къазанны башы ачыкъ болса, итге уят керекди.
  • Тау башында, тау болмаз, джангыз терек, бау болмаз.
  • Тёгюлген тюгел джыйылмайды.
  • Аджаллыгъа окъсуз шкок атылыр.
  • Гугук кесини атын айтыб къычыргъанча, мен, мен деб нек тураса?
  • Тешик этген тынчды, аны джамагъан къыйынды.
  • Къобан да къуру да къобханлай турмайды, адам да къуру да патчахлай турмайды.
  • Иесиз малны бёрю ашар.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Сабий кёргенин унутмаз.
  • Аллахдан тилесенг, кёб тиле.
  • Ойнай билмеген, уруб къачар.
  • Джыйырма къойну юч джыйырма эбзе кюте эди.
  • Джарлы эскисин джамаса, къууаныр.
  • Тил – миллетни джаны.
  • Аууздан келген, къолдан келсе, ким да патчах болур эди.
  • Ашына кёре табагъы, балына кёре къалагъы.
  • Кюлме джашха – келир башха.
  • Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
  • Аллахха ийнаннган кишини, Аллах онгдурур ишин.
  • Алма терегинден кери кетмез.
  • Къуллукъчума, деб махтанма, къуллукъ – хаух джамчыды!
  • Айран тёгюлсе, джугъусу къалыр.
  • Башсыз урчукъ тюзюне айланмаз.
  • Кёл ашады да, кеси ашады.
  • Артына баргъанны, къатына барма.
  • Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
  • Керилген да, ургъан кибикди.
  • Сёз къанатсыз учар.
  • Эски джаугъа ышанма.
  • Душманны тышы – акъ, ичи – къара.
  • Тилсиз миллет джокъ болур.
  • Окъ къызбайны джокълайды.
  • Джырына кёре эжиую.
  • Ёзденликни кёбю ётюрюк.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 2170  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет