Расширенный поиск
26 Октября  2020 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Биреуге аманлыкъны тилеме да, кесинге ашхылыкъны тиле.
  • Мадар болса, къадар болур.
  • Тойгъан джерден туугъан джер игиди.
  • Юйюнгден чыкъдынг – кюнюнгден чыкъдынг.
  • Аз айтсам, кёб ангылагъыз.
  • Джыйырма къойну юч джыйырма эбзе кюте эди.
  • Кёкдеги болмаса, джердегин кёрмейди.
  • Аджашханны ызындагъы кёреди, джангылгъанны джанындагъы биледи.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Мураты болгъанны джюрек тебюую башхады.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
  • Бир абыннган – минг сюрюнюр.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Адеб джокъда, намыс джокъ.
  • Ашда уялгъан – мухар, ишде уялгъан – хомух.
  • Адам къыйынлыгъын кёлтюрюр, зауукълугъун кёлтюрмез.
  • Чакъырылмагъан къонакъ – орунсуз.
  • Къазанчы аман болса, къазаны къайнамаз.
  • Иги – алгъыш этер, аман – къаргъыш этер.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Баш – акъыл ючюн, акъылман – халкъ ючюн.
  • Эринчекни эр алмаз, эр алса да, кёл салмаз, кёл салса да, кёб бармаз!
  • Малны кют, джерни тюрт.
  • Билими азны – ауузунда кирит.
  • Джашда акъыл джокъ, къартда къарыу джокъ.
  • Эл тойса, тоймагъан, эл къойса, къоймагъан.
  • Джаш къарыу бла кючлю, къарт акъыл бла кючлю.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Къоркъакъны кёзю экили кёрюр.
  • Сакъламагъан затынга джолукъсанг, не бек къууанаса, не бек ачыйса.
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Иши джокъну, сыйы джокъ.
  • Кёбден умут этиб, аздан къуру къалма.
  • Намысы джокъну – дуниясы джокъ.
  • Къууут – джелге, берне – бошха.
  • Айырылмаз джууугъунга, унутмаз сёзню айтма.
  • Къумурсхала джыйылсала, пилни да джыгъадыла.
  • Кёзюнде тереги болгъан, чёбю болгъаннга кюле эди.
  • Сагъыш – къартлыкъгъа сюйюмчю.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Ёлген ийнек сютлю болур.
  • Адамны адамлыгъы къыйынлыкъда айгъакъланады.
  • Ётюрюкню къуйругъу – бир тутум.
  • Хаухну атма, ёнгкючню сатма.
  • Ашхы болсанг, атынг чыгъар, аман болсанг, джанынг чыгъар.
  • Тёзгеннге, джабылгъан эшик ачылыр.
  • Тамчы таш тешер.
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.

Жулдузла себиучю тау къушубуз

03.08.2015 0 2542  Ульбашева С.
Кёб болмайын интернетде Ёлмезланы Мурадинни назмуларын бир бек сюйюп окъуйма. Аны иги таныгъанла, жашны юсюнден хапар билдирсегиз эди, деп бир адам тилейди. Малкъарда жашны танымагъан жокъду. Баям жазыууна кёре соргъан эр киши къарачайлыладан бири эди. Бюсюресегиз сизге ариуу юйюрлю, кеси да уллу тынгылы юйюрден чыкъгъан жашдан хапар билдирейим.

Ёлмез улу Мурадин «Малкъар поэманы» неда «Гошаях  бийчени» жазыб къойса окъуна Мурадинни халкъыбызгъа сюймеклиги чексиз болгъанын хар малкъарлы инсан да ангыларыкъ эди. Алай ол арымай талмай: «Мен бюгече жюреклеригизге жулдуз урлукъ себерикме, эртден бла сиз жулдуз сабанларыгъызны алтын жарыкъларын орурча»,  – деп,  сабий, жаш да, къарт да сюйген назмуларын бизге себгенлей турады.  

Тынгылачыгъыз, Аланла, бу эр кишини дуния жашаугъа, табигъатха да сюймеклигин, жумушакълыгъын, бирде уа жашаугъа сабий халаллыгъы бла окъуна къарагъанын.


Къайын бутакъчыкъ
Губу ау жаулукъчугъун 
Къысханды башына.

Не уа: 

Сейир тюйюлмюдю:
Жаланда бир кюнчюк
Жашайды гёбелек
Эртенликден ингирликге дери.

Алай къарачы,
Бир кемсизди къуанчы:
Гюлден  кюн таякъгъа,
Кюн таякъдан – гюлге,
Жашап турлукъча ёмюрлеге дери, – дейди.

Бу назмуладарында уа, эр кишилик, къатылыкъ да жюрек жарсыуу да барды.

Осалыбызны табыб,
Къуллукъ кибик берелле,
Ала уа бизге юрелле,
Ачытадыла бизни.

Бу назмусунда уа бизни малкъар халкъгъа жюрекден дау окъуна этеди:

Минги тау ёшюн салыб ёсдюргенди,
Сен а, халкъым, уялгъан этсенг а жашаргъа
Тюбде къалыб!   дейди.

Ёхтем  Къоркъмаз Мурадин: "Бёрю болуп улумагъанбыз ансы - биз кёрмеген, сынамагъан не къалды?!"

Неда: "Кимни затын тилейме мен?! Къайтарыгъыз мени Малкъарымы глобусда Таплыхан тамгъачыкъдан уллу тюйюлдю ол."

Дагъыда:
"Мен бюртюк-бюртюк жыяргъа керекме
Тоналгъан таланган Малкъарымы.
Хау, жыяргъа керекме
Жыйгъанда этерме, Инша Аллах."

Битеу халкъны жарсыуун кеси атындан айтады.

Бу закий назмучу сюймекликни да бек сынагъан, аны шербет татыуундан да татхан адамды. Къалай бийик аламлагъа кётюреди жаш сюймекликни: "Сюй, сюе эсенг, алай – сюйгенинг жыргъа салырча."

Мен къарт анам бла Хабазда жашагъанма. Бирде экинчи Чегемге къабарты элде тургъан ата-ана юйюме къонакъгъа келгенде, тийреде жашагъан жаш тёлю: "Келигиз энтда Мурадинни назмуларына тынгылаб келейик,"  дегенни айтыб, мен да ала бла келебиз. Жаш биринчиден анасы Гыттанны бурунгулу кюбюрюн ачыб, андан бир китаб чыгъарыб, андан бизге орус тилде назмула окъуйду. Мен Есенинни ол заманда биринчи андан эшитген эдим. Ол Совет власть жаратмагъан, бизде школда да аты айтылыргъа жарамагъан назмучуну сёзлерин жырныча айта эди. Кюбюрге китабны Къуранны сыйлагъанча букъдуруб, андан сора иймене, уяла, кесини ёз тилинде назмуларын бизге экзамен бергенча окъуй эди. Субай санлы, узун бурма къара чач, жашил жити кёзлю, къуш бурунлу жаш – тюз да Минги тауну ёхтем тау къушларына ушай эди. Алайда жаш тёлю назмуланы, къара сёзню да Мурадинни хайырындан сюйгендиле. Малкъар тилни тюз да жырча жырланнганын да Мурадинни назмуларындан ангылагъандыла. Ол алайда орус тилни, къабартылы тилни да ёз тиллерин билгенча таулучукълагъа жулдузланыча, жюреклерине малкъар тилге сюймекликни себгенди. 

Ульбашланы Саният, 
Нальчик

(Голосов: 1, Рейтинг: 5)

  • Нравится

Комментариев нет