53.Ала уа: "Алагъа берилген сёз толмаз (бошду)", - деб, ийнанмадыла. Ол келген кюн а, ары дери аны унутуб къойгъанла: "Бизге файгъамбарла келген эдиле, хакъны да айтхан эдиле. Энди бизни джакъларгъа бир джакъчы, неда ызыбызгъа къайытыр мадар джокъмуду? Биз этгенибизден башха тюрлю ишле этер ючюн", - дерле. Ала кеслерин, тюзю, джарлы этгенледиле. Ол ала кеслери чыгъарыб кюрешген (аллахлары да) аладан тас болдула. 54.Ишексиз, алты кюннге кёклени да, джерни да джаратхан, сора аланы оноуларын къолуна да алгъан, кече бла кюндюзню юсюн джабхан (кече этген), ол да ашыгъыш аны ызындан барыб тургъан (бир кече, бир кюн болуб) кюнню да, айны да, джулдузланы да буйругъу бла ишлетиб тургъан ким эсе, сизни Иегиз ма Олду. Бютеу джаратылгъан затла да, аланы оноулары да Аныкъы тюлмюдю сора? Гъаламланы Иеси Аллах кёб берекетле бериучюдю. 55.Сиз (кереклигизни) Иегизден джалбарыб, буюгъуб, таша халда (уллу къычырмай) тилегиз. Ишексиз, Ол чекден (мардадан) ётгенлени сюймейди. 56.Тюзлюк джарашхандан сора джер юсюнде бузукълукъну да джаймагъыз. (Кереклигизни да) къоркъгъан, умутчу болгъан халда тилегиз. Ишексиз, ашхылыкъ этиучюлеге Аллахны рахматы джууукъду. 57.Ол аллай Аллахды, рахматыны (джауумну) аллы бла джелни сюйюмчюге ийген (булутланы сюрюб келген). Сора ала ауур булутла болуб, Биз да аланы ёлюб тургъан джерге сюрюб келиб, аны алайгъа эндириб, аны бла тюрлю-тюрлю кёгетлени битдиребиз. Ёлгенлени (джерден) чыгъарырыбыз да аны кибикди (аны этерге кючю джетгенча, адамны сау этерге да джетер). Сиз эсгериб ойлашыр эсегиз а. 58Аллахны буйругъу бла, асыл джерде асыл битим чыгъады, осал джерде да осал битим ёседи. Шукур этелликге Биз аятларыбызны ма былай тизиб ачыкълайбыз. 59.Биз бурун кесини къауумуна Нухну да джиберген эдик. Ол алагъа: "Эй, халкъым! Бир Аллахха къуллукъ этигиз, андан башха сизге бир тукъум бир Аллах джокъду. Мен а, ишексиз, сизге уллу кюнню азабы келир деб, къоркъама", - деди. 60.Халкъыны башчылары да: "Ишексиз, биз сени ачыкъ аджашханнга санайбыз", - дедиле. 61.Ол да алагъа: "Эй, халкъым! Менде аджашмакълыкъ джокъду. Мен гъаламланы Иеси Аллахдан келечиме. 62.Иеми буйрукъларын, аманатын сизге джетдиреме, акъыл оноу да этеме, мен Аллах джанындан сиз билмеген затланы да билеме. 63.Огъесе, сизге сейирми кёрюнеди кесигизден бир адамны юсю бла, Иегизден сизге сакълыкъгъа, Аллахдан къоркъаргъа чакъыра ауаз келгени? Сиз бир джазыкъсынылыр эсегиз а", - деди. 64.Алай а ала аны ётюрюкчюге санагъан эдиле. Биз аны да (Нухну), нёгерлерин да кемеде къутхаргъан эдик. Бизни аятларыбызны ётюрюкге санагъанланы уа, (суугъа) батдыргъан эдик. Ала, ишексиз, сокъур къауум эдиле. 65.Адны къауумуна да аланы къарнашлары Худну джиберген эдик. Ол алагъа: "Эй, халкъым! Бир Аллахха къуллукъ этигиз, андан башха сизге бир тукъум бир аллах джокъду. Сиз Аллахдан къоркъмаймысыз сора?" - деди. 66.Аны къауумуну башчылары: "Биз сени тюз акъыллыгъа санамайбыз, сен алдауукъчуладан болурса деб, кёлюбюзге келеди", - дедиле. 67.Ол да алагъа: "Эй, халкъым! Телилигим, джугъум да джокъду мени, алай а мен сизге гъаламланы Раббисинден келечиме" - деди. 68.Мен къуру сизге Иеми аманатларын джетдиреме, мен сизге ышаннгылы ачыкъ акъыл оноу этиучюме. 69.Огъесе, Иегизден арагъызда бир адамны юсю бла сизни тюз джолгъа салгъан ауаз келгени сизге сейирми кёрюндю сора? Эсигиздемиди, Нухну къауумундан сора да, Ол сизни джер юсюнде ие этгени? Ол сизни деменгилиле (кючлюле, уллула) этген эди. Аллахны сизге этген ашхылыкъларын эсгеригиз, сиз насыблы болур эсегиз а", - деди. 70.Ала да анга: "Сора сен, аталарыбыз табыннган затланы къойдуруб, джангыз Аллахха къуллукъ этдириргеми келгенсе? Сен керти айта эсенг, ол айтхан азабынгы келтир бизге", - дедиле. 71.Ол алагъа: "Иегизден сизге аман азаб да, Аны ачыуу да тюшюб бошагъанды. Сиз да, аталарыгъыз да кесигиз (аллахла деб), атагъан атла ючюн, Аллах джанындан келген бир тукъум далил болмагъанлай, мени бла даулашханмы этесиз? Сора сиз да сакълагъыз (ашыкъмай), мен да сизни бла тенг сакълайым", - деди. 72.Сора Биз рахматыбыз бла аны да, аны нёгерлерин да къутхаргъан эдик. Бизни аятларыбызны ётюрюкге чыгъаргъанланы уа, артларын этген эдик, ала муъминле тюл эдиле. 73.Семудчулагъа да къарнашлары Салихни джиберген эдик. Ол да: "Эй, халкъым! Бир Аллахха къуллукъ этигиз, андан башха сизге бир тюрлю бир аллах джокъду. Иегизден сизге ачыкъ далил келди. Аллахны ма бу тюеси сизге (ойлашыргъа) сейир (затды). Тиймегиз! Аны Аллахны джеринде отлама къоюгъуз. Анга зараныгъызны да джетдирмегиз. Алай болмаса, сизге къыйын азаб келир", - деди. 74.Эсге алыгъыз! Адны къауумундан сора, Ол (Аллах) сизни кенг тюзлеге ие этгенин. Ол сизни алайда орунлу этген эди. Аны тюзлеринде къалала ишлей эдигиз, таулада да, аланы кесиб, юйле сала эдигиз. Аллах сизге этген ашхылыкъларын ангылагъыз, джер юсюнде бузукълукъну джаймагъыз", - деди. 75.Аны халкъындан уллу кёллю болгъан башчы къауум, ийнаннган къауумну онгсузларына: "Сиз, Салих Раббисинден джиберилгенди деб, билемисиз (ийнанамысыз?)", - деб, соргъан эдиле. Ала да: "Ишексиз, биз аны юсю бла джиберилген затха ийнанабыз", - дедиле. 76.Ол уллу кёллю къауум да: "Ишексиз, биз а ол сиз ийнаннган затха кяфырлабыз", - дедиле. 77.Сора ала ол тюени кесиб, Иелерини буйругъуна да уллу кёллю болуб: "Эй, Салих, ол бизге берген сёзюнгю толтур энди, сен керти келечиледен эсенг", - дедиле. 78.Сора аланы джер тебрениу тутуб, ала юйлеринде тёрт бюклениб (къырылыб) къалгъан эдиле. 79.Салих да аладан бир джанына бурулуб: "Эй, (джарлы) халкъым! Мен сизге Иеми аманатын джетдирген эдим, акъыл оноу да этген эдим, алай а сиз акъыл оноу этиучюлени сюймейсиз", - дегенди. 80.Биз (аны кибик) Лутну да джиберген эдик. Ол да халкъына: "Дунияны башында киши этмегенча, быллай хылымылы ишни къалай этесиз? 81.Ишексиз, сиз тиширыуланы къоюб, эркишилегеми барасыз (зийна этерге)? Сиз чекден чыкъгъан, ассы къауумсуз", - деб, айтханын эсге ал. 82.Сора аны халкъыны джууабы да: "Быланы элигизден къыстагъыз. Ишексиз, ала кеслерин тазагъа санагъан адамладыла", - дегенден ёзге башха сёзлери болмады. 83.Къатынындан ёзгелени, аны да, нёгерлерин да Биз къутхаргъан эдик. Ол а (къатыны) андагъыла бла къалгъан эди. 84.Сора Биз алагъа (джел келтирген) таш джауум джаудургъан эдик. Ол ассыланы артлары къалай болгъанына уа къарачы сен. 85.Мадиян деген элге да къарнашлары Шогъайыбны джиберген эдик. Ол да алагъа: "Эй, халкъым! Бир Аллахха къуллукъ этигиз, Андан башха тюрлю сизге аллах джокъду. Иегизден сизге ачыкъ далил келди. Ёлчени, базманны да толу этигиз, адамланы затларын кем этмегиз. (Келечи келиб) джарашдыргъандан сора, джер юсюнде бузукълукъну салмагъыз. Ма ол хайырлыды сизге, сиз муъминле эсегиз. 86.Джолланы сакълаб, ийнаннганланы къоркъутуб Аллахны джолуна джибермей, диннге да къынгырлыкъ излеб (хакъгъа къаршчы) турмагъыз. Оюм этигиз, сиз аз болуб тургъанлай, Ол сизни кёб этгенин. Ол бузукъчуланы артлары къалай болгъанына уа иги къарагъыз! 87.Ол мен келтирген затха сизни бир джартынг ийнаныб, бир джартынг да ийнанмай эсе, бизни арабызны Аллах айыргъынчы, сабырлыкъ этиб сакълагъыз. Ол а сюд этиучюлени эм хайырлысыды", - деди. 88.Уллу кёллюлени башчы къаууму: "Эй, Шогъайыб! Не сиз бизни динибизге къайытырсыз, неда сени да, сени бла ийман салгъанланы да биз элден къыстамай къоймазбыз", - деген эдиле. Шогъайыб да алагъа: " Сора биз сизни (динигизни) эрши кёре эсекдамы, дейсиз? 89.Аллах бизни къутхарыб, тюз джолгъа салгъандан сора, биз сизни динигизге къайытсакъ, ол заманда Аллахха кесибизден ётюрюклени чыгъаргъанла болурбуз. Иебиз тыйыншлы кёрмегенлей, ары къайытыргъа джарарыкъ тюлдю. Билим джанындан а, Бизни Иебиз бек кенгди (нени да билибди). Биз Аллахха таянабыз. Эй, Иебиз! Бизни бла халкъыбызны арасында тюзлюкню бир ачыкъ эт. Хакъны ачыучуланы Сен эм хайырлысыса", - деди. 90.Аны халкъындан кяфыр къауумну башчылары (нёгерлерине): "Шогъайыбны ызындан барсагъыз, ол заманда сиз насыбсызладан болмай къалмазсыз", - дедиле. 91.Сора аланы къаты джер тебрениу тутуб, юйлеринде тёрт бюклениб тёнгереб къалгъан эдиле. 92.Ол Шогъайыбны ётюрюкчюге санагъанла, ол джуртда чыртда джашамагъанлача, тюб болуб къалгъан эдиле. Шогъайыбны ётюрюк этгенле ала джарлы болуб къалгъан эдиле. 93.Шогъайыб да аладан ары бурулуб: "Эй, (джарлы) халкъым! Мен сизге Иеми аманатын - келечиликни джетишдире эдим, акъыл оноу эте эдим. Энди, ол ийнанмай, къаджауланыб тургъан халкъгъа бушуу къалай этейим сора?" - деди. 94.Биз эллеге ненча кере, ненча файгъамбар ийген эсек да, ол эллени ахлуларын (къаршчы болгъанланы) къыйынлыкъла бла, инджиуле бла тутмай къоймадыкъ. Ала буюгъуб (сыныб) бой салыр ючюн. 95.Андан сора да, ала юйреб кёбейгинчи дери, къыйынлыкъланы зауукълукълагъа ауушдургъан эдик. Сора ала: "Да не этейик бизни аталарыбыз да къыйынлыкъла да, зауукълукъла да кёргендиле", - дей эдиле. Алай а Биз аланы, ала билмей тургъанлай тута эдик, ала не болгъанын джукъ сезалмай къала эдиле. 96.Алай а ол эллени ахлулары ийман келтириб, Аллахдан къоркъсала, Биз алагъа кёклени да, джерни да берекет эшиклерин ачар эдик. Алай а ала ётюрюкге санагъан эдиле, Биз да, этген ишлери ючюн, аланы азабха тутхан эдик. 97.Ол эллени ахлулары, ала кече джукълаб тургъанлай, Бизни азабыбыз келмезине ышангылымы эдиле сора? 98.Огъесе, ол эллени ахлулары Бизни азабыбыз кюндюз, ала ойнай тургъанлай, келмезине ышангылымы эдиле? 99.Огъесе, (аланы хыйлаларына) Аллах хыйла этмез деб, ышангылымы эдиле? Аллахны хыйласына ышыннганла уа, ала къуру джарлы къауумдула. 100.Алгъыннгыла кетгенден сора да, артда джер юсюнде иелик этгенлеге, Аллах тюз джолну кёгюзтмегенми эди сора? Берирге сюйсек, гюнахлары ючюн, алагъа да азаб бералыр эдик, джюреклерине да мухур басыб джукъ эшитмезча этиб. 101.Ма ол Биз сеннге хапарларын айтхан эллеге келечиле ачыкъ далилле бла баргъан эдиле. Алай болгъанлыкъгъа, ары дери чарлагъанларындан къайытыб, ала ийман салалмагъан эдиле. Ийнанмай къарышыб тургъан къауумну джюрегине, Аллах ма алай мухур басады. 102.Биз аланы кёбюсюн сёзлерине ие болуб кёралмагъан эдик. Аланы кёбюсюн тамам пасыкъла болуб табхан эдик. 103.Биз аладан сора Фыргъаууннга да, аны биргесине башчы къауумгъа да сейир аятларыбыз бла Муссаны джиберген эдик. Ала анга тюзлюк этмеген эдиле. Сора сен бир эс бёл, ол бузукъчуланы артлары къалай болгъанына. 104.Мусса алагъа: "Эй, Фыргъауун! Мен дунияланы Иеси Аллахдан келечиме, 105.Аллахха уа къуру хакъны болмаса, ётюрюкню айтыргъа джарамаз. Мен сизге Иегизден ачыкъ далилле бла келгенме (кёресиз), Бану Исраиллени мени бла джибер", - деди.

ызына/суураланы тизими/алгъа