130.(Къыямат кюн алагъа) Иелери: "Эй, джинле, инсанла халкъы! Сизге Мени аятларымы да окъугъан, ма бу кюннге тюберигизни да айтыб къоркъутхан, кесигизден келечиле келмегенми эдиле?" - дер. Ала да: "Биз кесибизге къаршчы шагъатбыз", - дерле. Аланы дуния джашау терилтген эди. Сора ала кяфыр болгъанларына кеслери шагъатлыкъ этерле. 131.Сени Иенг (файгъамбарла джибериб) биринчи билдирмей, ала хапарсыз тургъанлай, ассылыкълары себебли халкъланы чыртда халек этиучю болмагъаны ючюндю ол зат. 132.Алай а хар кимни да этгенине кёре дараджасы барды. Сени Иенг аланы этген ишлерине сансыз тюлдю. 133.Сени Иенг байды, кенг рахматны Иесиди. Ол сюйсе сизни кетериб, орнугъузгъа башха биреулени да келтиралыр, сизни бир башха къауумдан къураб келтиргенича. 134.Ишексиз, ол берилген сёз сизге келмей къалмаз. Сизни андан къутулур къарыуугъуз джокъду. 135.Сен алагъа: "Эй, халкъым! Сиз да этгенигизча къуллукъ этигиз, мен да алай (кесимча) этейим, сора артда билирсиз, ахырат арбаз кимники болгъанын, (тюз ким болгъанын). Ишексиз, терсле уа онгмайдыла", - де. 136.Ала, Аллах кеси джаратхан сабанладан, хайуанладан Анга юлюш чыгъарыб, кёллери бла анга ийнаныб: "Бу Аллаххады, бу уа гяуур къачларыбызгъады", - дейдиле (Мекка мушрикле). Аланы ол гяуур къачлагъа атагъанлары, Аллахха бармайды, ол Аллахха атагъанлары уа, гяуур къачлагъа барады. Къалай аман хукму этедиле ала. 137.Аны кибик, аланы нёгерлери (шайтанла), мушриклени кёбюсюне, балаларын ёлтюрмекни ариу кёгюзтдюле, аланы халек этер ючюн, динлери да къатышыр ючюн. Аллах тыйыншлы кёрмесе ала аны этмез эдиле. Аладан да, ала кеслери джанларындан чыгъаргъан затладан да, (Мухаммад), сен кенг бол. 138.Ала (мушрикле кеслери оюмлары бла): "Ма бу малла, бу сабанла ала, къуру биз сюйгеннге (тыйыншлы кёргеннге) болмаса, башхагъа ашаргъа харамды", - дедиле. (Ислам дин келгинчи дери, меккячы мушрикле, къурман малларындан ашаргъа, къуру Кябада ишчиле бла эркишилеге халал этгендиле. Тиширыулагъа уа, ол харам болгъанды). Дагъыда ала: "Аланы сыртлары да харамды (бир къауум тюелеге, минерге, джюк салыргъа)", - дедиле. (5 суура 103 аятха къара). (Ала аланы кесген заманда), Аллахны атын да эсгермейдиле. Анга (Аллахха) кеслери джанларындан ётюрюклени да чыгъара. Алагъа уа, кеслери джанларындан чыгъаргъан ётюрюклери ючюн, толу хакълары берилир. 139.Дагъыда ала: "Ма бу хайуанланы (кесген заманда) ичлериндеги (балалары, ала сау болсала) эркишилерибизге халалды, тиширыуларыбызгъа уа харамды. Сора аны (ичинде баласы ёлюб болса уа) тиширыугъа, эркишиге да тенгди", - дедиле. Керексизни айтханлары ючюн, Ол (Аллах) алагъа хакъларын берир. Ишексиз, Ол акъыл Иесиди, нени да толу билибди. 140.Билимсиз, акъылсызлыкъ бла балаларын ёлтюргенле да, кеслери джанларындан Аллахха ётюрюклени джарашдырыб, Аллах берген рысхыны харам этиб кюрешгенле да джарлы болдула. Ала аджашдыла, тюзелгенледен болмадыла. 141.Аллах кимди десенг; сизге тиреулери бла да, тиреусиз да финик терекле, тюрлю - тюрлю сабан бачхала, зейтун, гранат бир-бирине ушаш да, ушамай да (татыулары башха - башха), тюрлю - тюрлю кёгет терекле битдирген. Ала бишселе ашагъыз, джыйгъан кюнюгюзде аладан (джарлыны) хакъын да беригиз. Зыраф а этмегиз. Нек десенг, Ол (аланы Иеси) зырафлыкъны сюймейди. 142.Дагъыда Ол аллай Аллахды, джюк джюклерлей (кючлю хайуанла да), (терисин, джюнюн ишлеб тюбюгюзге) джаярлай (ууакъ) хайуанла да джаратхан сизге. Аллах рысхы этген затындан ашагъыз, шайтанны сокъмагъы бла бармагъыз. Ишексиз, ол сизге джауду. 143.(Джахилият заманда араблыла малладан бир эркекни, бир тишини харам эте болгъандыла, ол себебден тюшгенди бу аят.) Аллах пара-пара сегиз тюрлю хайуанны, халал этиб джаратды: къойдан эки тюрлю (эркеги бла тишиси), эчкиден да эки тюрлю (алай - алай башхала да). Сен алагъа бир сор: "Аллах аланы эркеклеринми, огъесе, тишилеринми харам этгенди, огъесе, аланы къарындагъыланымы харам этди? Сиз тюз айта эсегиз, далил бла меннге толу джууаб беригиз?" - деб. 144.Аны кибик, Аллах тюени да эркеги бла тишисин, тууарны да эркеги бла тишисин (халал этиб джаратды). Сора сен алагъа: "Аладан эркеклеринми, огъесе, тишилеринми, огъесе, аланы ичлеринде джатхан джанланымы харам этди, Ол сизге? Огъесе, сиз Аллах аланы харам этген заманда къарабмы тургъансыз?" - деб, бир сор. Билими болмагъанлай, халкъны да терсейтиб, кеси джанындан Аллахха атаб, ётюрюклени айтхандан ассы болурму сора? Ишексиз, Аллах зулмучуланы тюз джолгъа тюзетмез. 145.Сен алагъа: "Меннге Аллахдан ачылгъанда, ашаргъа мен харам зат табмайма; къуру харам ёлген, (кесген заманда) акъгъан къан, тонгуз эт болмаса, ала уа кирдиле. Неда Аллахны аты бла кесилмеген, хылымылы", - де. Сора биреу тарлыкъгъа тюшюб, не (диннге) джаулукъ этмей, не чекден ётмей (джанын сакъларлай бир) ашаса, ол заманда сени Иенг бек кечиучюдю, рахматлыды. 146.Яхуди динни тутханлагъа туякълыланы барын да харам этген эдик. Тууар бла ууакъ аякълыланы айтсакъ, аладан сырт узундагъы, ичджауу, неда сюекге къатышхан джилик джауу болмаса, къалгъан джауларын (харам этген эдик). Аланы чекден ётгенлери себебли, Биз аны алагъа къазагъа берген эдик. Ишексиз, Биз тюзлюкню тутуучубуз. 147.(Мухаммад), ала (мушрикле) сени ётюрюкчю эте эселе, сен алагъа: "Сизни Иегиз - кенг рахматлыды. Ассыла къауумгъа уа, Аны азабы келмей къалмаз", - де. 148.Мушрик къауум: "Аллах сюйсе не биз, не ата-бабабыз Анга ширк тутмаз эдик, (ол халал этгенден) джукъну харам да этмез эдик", - дерле. Ма алай, былагъа дери, бурун да (файгъамбарланы ётюрюк этгенле), ала Бизни къыйынлыгъыбызны чайнамай тохтамадыла. (Мухаммад), сен алагъа (мушриклеге): "Сизни (хакъдан) билим болуб джугъугъуз бармыды? Аны бери бизге бир кёгюзтюгюз (бар эсе); огъай, сиз къуру кесигизни оюмугъузну айтасыз", - деб айт. 149.Сен алагъа: "Аллахны уа джетишимли далили барды (сизни ётюрюк айтханыгъызгъа). Тюзетирге сюйсе, Ол барынгы да тюзетир эди", - де. 150.Сен алагъа: "Аллах ма бу затны харам этгенди деген затыгъызгъа, шагъатла (бегимле) келтиригиз", - деб айт. Сора ала шагъатла келтирселе да, сен алагъа нёгер болма. Сен, ол Бизни аятларыбызны ётюрюк да этиб, ахыратха да ийнанмай, Аллахха да башха затланы тенг этиб тургъанланы нафсы хауаларына барма! 151.Сен алагъа: "Келигиз, мен сизге Иегиз нени харам этгенин окъуюм: Анга (Аллахха) джукъну тенг этмезге, ата-анагъа иги болургъа, факъырлыкъдан къоркъуб балаланы ёлтюрмезге, сизге да, алагъа да рысхы берлик Бизбиз. Туурада, ташада да хылымылы ишге (зийнагъа) джууукълашмазгъа. Хакъы болмагъан джерде Аллах харам этген адамны ёлтюрмезге. Ма была бары да Аллах кери ургъан затладыла. Сагъыш этиб бир ангылар эсегиз а. 152.Къуру болушур мурат бла болмса, акъыл балигъ болуб бегигинчи дери, ёксюз рысхыны къатына бармазгъа (тиймезге); ёлчени, чегиуню тюзлюк бла толу этерге. Биз бир джаннга да къолундан келгенден артыкъны бойнуна салмайбыз. Ариу джууугъунг болса да тюзлюкню тутаргъа. Аллахха берген сёзлеригизни да толтурургъа. (Биреу мен Аллахха ийнанама десе, ол Аны буйругъунда джюрюрге сёз береди, бойнуна алады, аны унутса, сан этмесе, мунафикъ болады). Ма была Аллахны осиятларыдыла (буйрукълары). Ким биледи, быланы эсге алыр эсегиз а. 153.Ангылагъыз: ма бу (айтылгъан) - Мени тюз джолумду; ол джолну барыгъыз, башха джоллагъа кетмегиз, ала (ол джолла) сизни Аны джолундан айырыб иерле. Ол (Аллах) сизге осият этгенле (буюргъанла) ма быладыла. Сиз такъуалы болур эсегиз а", - деб айт. 154.Андан сора игилик этерге (тюз барыргъа) излегеннге, Биз Муссагъа хар затны айыргъан, тюз джолгъа салгъан, рахмат келтирген толу китабны берген эдик. Ким биледи ала (чууутлула къарышыб турмай) Иелери бла тюбешиуге бир ийнаныр эселе уа. 155.Ма бу (Къуран) Биз тюшюрген, берекетли китабды, аны ызындан барыгъыз (чууутунг, киминг да). Сакъ болугъуз (андан таймагъыз) сиз Аллахны рахматын табар ючюн, 156.(араблыла), сиз: "Бизге дери ол эки къауумгъа (чууутлула бла христианлагъа) тюшдю китаб, биз а китаб окъумадыкъ", - деб, айтмаз ючюн; 157.неда: "Бизге да китаб келген болса, биз аладан да бек тюзелгенледен болур эдик", - деб, айтмаз ючюн, Иегизден сизге да хар нени да ачыкълаучу, тюз джол эмда рахмат (китаб) келди. Аллахны аятларын ётюрюк этиб, джанлаб кетгенден ассы болурму сора? Ол Бизни аятларыбыздан джанлагъанлагъа уа, алагъа аны ючюн осал азаб бла хакъларын берирбиз. 158.Ала (азаб бериучю) мёлеклени келиринми, огъесе, сени Иенги (ачыуу) келиринми, огъесе сени Иенги белгилеринден (къыяматны) бири келиринми сакълайдыла сора? Сени Иенги белгилерини бир къаууму келгенден сора уа, ары дери ийман салыб турмасала, артда салгъанлары алагъа хайыр бермез. Неда ийманы бла хайырлы ишле этиб болмаса. (Файгъамбар), сен алагъа: "Сиз да сакълагъыз, биз да сакълайыкъ (ким тюз болгъанын артда кёрюбюз)", - деб айт. 159.(Мухаммад), сени, ол динлерин бёлюб - бёлюб, партияла болуб тургъанла бла байламлы бир джугъунг джокъду. Аланы ишлери, къуру Аллахха къалады. Ол а алагъа этиб тургъан ишлерини хапарын айтыб берир. 160.(Сора ол кюн) бир игилик этиб келгеннге, ол этгенча, он къат берилир. Аманны этиб келгеннге уа, этгенича бирден артыкъ берилмез. Бир кишиге да артыкълыкъ болмаз. 161.Сен алагъа: "Раббим мени Ибрахимни ханиф динине, тюз джолгъа тюзетди. Ол а мушрикледен болмады", - деб айт. 162.Сен алагъа: "Керти намазым, къурманым, джашауум, ёлюмюм, бары да гъаламланы Иеси Аллах ючюндю, 163.Аны нёгери да джокъду. Меннге ма алай буюрулду. Мен (бу умметни) муслиманларыны ауалгъысыма", - де. 164.Сен алагъа: "Ол хар нени да Иесиди, сора мен кесиме андан башха Иеми излейим"? - де. Адам не тукъум (осал) иш этсе да, аны ючюн, къуру кеси джууаблыды. Биреу биреуню джюгюн (гюнахын) кёлтюрмез. Андан сора сизни келиригиз Иегизни аллынады. Сора ол сиз тартыш болуб тургъан затланы, Ол ачыкълаб берир. 165.Ол аллай Аллахды, сизни джер юсюне (рысхыгъа, оноугъа, хар неге да) ие этген. Берген заты бла сизни сынар ючюн, сизни бир - бирингден дараджада ёр этген, (сыйлылыкъда, байлыкъда). Ишексиз, сени Иенг азабландырыуда теркди. Дагъыда, ишексиз, Ол бек кечиучюдю, рахматлыды.

ызына/суураланы тизими/алгъа