82. Ишексиз, (Мухаммад), сен адамланы ичинде, муъминлеге эм къаты джаулукъ этген чуутлула бла, мушрикле болуб табарса. Сюймекликде муъминлеге джууугъуракъ болуб да, "Биз христианлабыз", - дегенлени кёрюрсе. Бу, аланы ичлеринде (тюз) гъалимле да, монахла да болгъанлары ючюн, ала уллу кёллюлюк да этмегенлери ючюн. 83. Ала файгъамбаргъа тюшюрюлген Къураннга тынгылагъан заманда, аны хакъ болгъанын ангылаб, кёзлери джыламукъдан тола, сора: "Эй, Иебиз, биз бу (Къураннга) ийнандыкъ, бизни шагъатлыкъ этгенле бла джаз, 84. биз: "Бир Аллахха да, бизге келген хакъгъа да ийман нек салмазбыз сора? Раббибиз бизни да, ашхыла бла (джаннетге) кийиририне термилебиз". - дедиле 85. Сора бу сёзлери себебли, Аллах аланы тюблери бла суула баргъан джаннетле бла ёмюрлюкге саугъалады. Ашхылыкъ этиучюлени хакълары уа, ма олду. 86. Алай а къаршчы болуб, аятларыбызны ётюрюкге санагъанла, ала уа джаханим иелеридиле. 87. Эй, ийман салгъанла! Аллах сизге халал этген, таза затларын харам этиб, чекден ётюб кетмегиз. Ишексиз, Аллах чекден ётюучюлени сюймейди. 88. Алай а Аллахны сизге берген таза - халал рысхысындан ашагъыз. Ол сиз ийнаннган Аллахдан да къоркъугъуз (кесигизча бу халал, бу харам дерге). 89.Бош антларыгъыз ючюн, Аллах сизни айыбха тутмайды. Алай а Ол, сиз джюрек бла бегитиб этген антларыгъыз ючюн, сизден сорур. Аны джулууу (тёлеуу) юйдегигизге ашатхан орта эсебден - не он мискинни тойдуруу, не аланы кийиндириу, неда бир къулну азат этиу. Муну табмагъан а юч кюн ораза тутар. Сиз ант этгенден сора, бузгъан антларыгъызны джулууу ма буду. Антларыгъызны сакълагъыз. Аллах сизге аятларын ма былай ачыкълайды, шукур эте билир эсегиз а. 90. Эй, муъминле! Эсиртген ичги (спиртной, башны къатышдыргъан), ёч оюн, гяуур къачлагъа къурманлыкъ этиучю ташланы юсюнде къурманлыкъ этиу, садакъ окъла бла билгичлик этиу - кир затладыла, шайтанны ишлериндендиле, аладан кенг болугъуз, сиз насыблы болур ючюн. 91. Ишексиз, шайтан ичги бла, ёч оюн бла сизни арагъызгъа джаулукъну, ачыуулукъну салыргъа, Аллахны унутдурургъа, намаздан да тыяргъа мурат этеди къуру. Сора (муну эшитиб) сиз тыйыламысыз, тыйылмаймысыз? 92. Алгъы бурун Аллахха бойсунугъуз, сора келечисине бойсунугъуз, сакъ болугъуз (ала айтханны бузмагъыз). Сора сиз (ол экисине) арт бурсагъыз а, билигиз, Бизни келечибизни борчу, къуру ачыкълаб аманатны джетишдириудю. 93. Ийман салыб, ашхы ишле да этгенлеге, озгъан заманда ашагъан харамлары ючюн, гюнах джокъду, мындан ары ала сакъ болсала. Ала такъуалы, ийманлы болсала, Аллахдан къоркъуб игиликле эте да турсала. Аллах а игиликле этиучюлени сюеди. 94. Эй, муъминле! (Хаджи къылгъан заманда), не къолларыгъыз, не окъларыгъыз джетишген кийикле бла Аллах сизни, чыртда сынамай къоймаз. Ташада - ичи къоркъгъан ким болгъанын Аллах билир ючюн. Ким мындан ары чекден чыкъса, анга термилтген азаб хазырды. 95. Эй, муъминле! Сиз ихрам халда кийик ёлтюрмегиз. Сизден иш этиб аны ким ёлтюрсе, аны хакъы (джулууу) ол ёлтюргени тенгли бир малды. Кябагъа баргъандан сора, аны оноуун сизден эки тюз киши этсинле, аны хакъы не бир къурманлыкъ баджарыу, не мискинлеге аш ашатыу, неда анга тенгликге ораза тутуу болсун, ол этген ишини терслигин чайнар ючюн. Эндиге дери ётгенни Аллах кечеди. Энди къайытыб этгеннге Аллах азаб берир. Ол къудретлиди, дерт алыуну Иесиди. 96. Тенгизде уулау (чабакъ тутуу), аны ашы сизге да, (кемеде) джолоучулагъа да халалды. Алай а джерде уулау, сиз ихрам халда, харам болду. Ол, сиз аллына джыйыллыкъ Аллахдан къоркъугъуз (бу буйрукъну бузмагъыз). 97. Хурметли юй Кябаны, Аллах адам улу ючюн, джыйылыучу джер этди, сыйлы айны да, къурманлыкъ этиуню да, боюнлары джасалгъан омакъ тюелени да (хаджгъа джорукъ) этди. Ол бары да, сиз кёкледе, джерде бар затны Аллах билгенин да, ишексиз, Аллах хар затны да билиучю болгъанын да ангылар ючюн. 98. Ишексиз, сиз Аллах къаты азабны иеси болгъанын да (терслеге), ишексиз, (тюшюннгенлеге) Ол кечиучю, джумушакъ болгъанын да билигиз. 99. Файгъамбарны борчу, къуру аманатны толу джетишдириудю. Аллах а сиз ачыкъ этгенни да, джашыргъанны да билибди. 100. (Эй, Мухаммад!): "Ариу кирни кёблюгю сени сейирсиндирсе да, кир бла таза тенг тюлдю", - де. (Игиле бла аманла, динлиле бла динсизле). Ол себебден, эй акъыл иелери! Аллахдан къоркъугъуз, сиз насыблы болур эсегиз а. (Хаджи къылыу фарыз болгъан аят тюшгенинде файгъамбардан: "Хар джыл сайынмы?" - деб сордула. Ол джууаб бермей бир кесек туруб, сора артда: "Хо", - десем, хар джылда борч болуб къалыр эди", - дегенди). 101. Эй, муъминле! Ачылсала сизни мыдах этерик затланы соруб турмагъыз. Къуран тюшюрюле тургъан заманда соруб турсагъыз, ала ачылырла. Аллах аланы кечгенди. Аллах а нени да кечиучюдю, джууашды. (Адам эталмаз затын кёб соруу иги болмагъанын ангылатады бу аят). 102 Бурун сизге дери да, бир къауумла (файгъамбарларына) алай соруб туруб, артда аны этмей, кяфыр болгъандыла. 103. Не бахира, не сааиба, не уасила, не хам (гяуур къачлагъа аталгъан къурман малла, джахил адетле), аланы бири да Аллах салгъан джорукъ тюлдю. Алай а ол ийнанмагъанла, кеслери джанларындан, Аллахха ётюрюклени атаб кюрешедиле. Аланы кёбюсю акъылсызды. 104. Алагъа: "Аллах тюшюрген затха (Къураннга), файгъамбаргъа келигиз", - деб айтылса, ала: "Биз ата - бабадан табхан зат (джол) бизге джетеди", - дейдиле. Ата - бабалары не джукъ билмеген, не тюз джолда болмагъан эселе уа? (Бюгюн - бюгече да аджашханланы джууаблары тамам алайды. Сен алагъа Уллу Аллахны сёзю,Къурандан айтсанг, ала да сеннге кёнделен ата - бабаны джолу деб саладыла). 105. Эй, ийнаннганла! Сизге тюзетирге борчугъуз, къуру кесигизсиз. Сиз кесигиз тюз джолда болсагъыз, аджашханны зараны сизге келмез. Барынгы да барырыгъыз Аллахны аллынады. Сора Аллах сизни не этгенигизни хапарын айтыб берир. 106. Эй, муъминле! Сизни биригиз ёле туруб осият этген заманда, сизден эки тюз адам шагъат болсун. Неда сиз джер юсюнде джолоучу болуб биреуге ёлюм къыйынлыкъ келсе, кесигизден башха экеулен шагъат болсун. Сиз алагъа ишекли болсагъыз (тюз, терс айтханларына), намаздан сора тыйыгъыз да, ала Аллах бла ант этсинле: "Биз (шагъатлыгъыбызны) бир затха да сатарыкъ тюлбюз, ариу джууукъ болса да, аны Аллахны аллында да джашырлыкъ тюлбюз, алай болмаса, биз тамам гюнахлыладан болурбуз", - деб. 107. Сора ала экиси да (тюз айтмай) гюнахлы болгъанлары ачыкъланса, ёлгенни джанындан эм тыйыншлы экеулен аланы орунларына туруб, Аллахны аты бла ант этсинле: "Ишексиз, аланы шагъатлыкъларындан эсе бизники кертиди, биз хакъдан таймайбыз. Алай тюл эсе, биз керти зулмучуладан болурбуз", - деб. 108. Ма ол, не тюзюрек шагъатлыкъ берирге, неда аланы антларындан сора, къайытарыб (алагъа къаршчы) ант этилиринден къоркъаргъа тыйыншлыракъды. Сора Аллахдан да къоркъугъуз, тынгылагъан да этигиз. Аллах а пасыкъ къауумну тюз джолгъа салмаз. 109. Къыямат кюн Аллах файгъамбарланы барын да джыйыб: "Сизге не джууаб берилди", - деб, сорур. (Сиз адамлагъа келечи болуб баргъан заманда, ала сизге не айтдыла деб). Ала да: "Бизде билим джокъду. Ишексиз, джангыз Сенсе ташаланы толу билген", - дерле. 110. Ол заманда Аллах: "Эй, Мариямны джашы Гъыйса! Сеннге да, сени табханнга да этген нигъматларымы эсинге тюшюр. Ол Мен сыйлы джан (Джабраил бла неда Аллахдан салыннган джан бла) сеннге билек болуб сен бешикде да, уллулукъда да адамла бла сёлешгенинги. Сеннге китабны, акъылманлыкъны, Тауратны, Инджилни юретгеними да. Дагъыда сен балчыкъдан къанатлы сыфатда сурат этиб, Мени буйругъум бла анга юфгюрсенг, ол Мени буйругъум бла къанатлы болуб къалгъанын. Мени буйругъум бла анадан туума сокъурну, келепенни къалай сау этгенинги да. Энтда, Мени буйругъум бла ёлгенлени къалай тирилтгенинги. Бану Исраиллеге сен ачыкъ далилле бла баргъанынгда, аладан ийнанмагъан къауум: "Бу ачыкъ кёзбауду", - деб, тохтагъан заманда, Мен сени аладан къалай сакълагъанымы да (орнуна башханы кердириб, аны къутхаргъаны). 111. Дагъыда Мен хауарилени (Гъыйсаны асхабалары) джюреклерине сингдириб: "Меннге да, Мени келечиме да ийнаныгъыз", - дегенимде, ала да: "Ийнандыкъ, энди биз Сеннге берилгенибизге шагъат бол", - дедиле. 112. Дагъыда хауарилени: "Эй, Гъыйса! Сени Иенг бизге кёкден бир тепси тюшюралырмы?" - дегенлерин. Ол да алагъа: "Аллахдан къоркъугъуз, Анга ийнана эсегиз", - дегенин. 113. Хауарийле да анга: "Бизни андан (кёкден) келген ашарыкъладан ашарыбыз келеди. Аны бла сен айтхан керти болгъанын да билиб, джюреклерибиз да рахатланыб, ол (сейир) ишге да шагъатла болурубуз келеди", - деген эдиле. 114. Сора Мариямны джашы Гъыйса: "Эй, Иебиз! Бизге кёкден бир тепси тюшюр! Ол бизге байрам болсун! Алдагъылагъа да, артдагъылагъа да Сенден бир сейир белги болсун. Сен бизге насыб юлюш саугъала! Рысхы бериучюлени эм ашхысыса", - деб, тиледи. 115. Аллах да анга: "Ишексиз, Мен сизге тепси уа эндирейим, алай а андан сора да сизден ким кяфыр болса, Мен анга дунияны башында кишиге бермеген азабымы берирме", - деди. 116. (Дагъыда эсгер) Аллах: "Эй, Мариям улу Гъыйса! Адамлагъа Аллахны къоюб мени да, анамы да эки аллах этиб тутугъуз деб, айтханмы эдинг сен алагъа?" - деб, сорур. Гъыйса да: "Сен хар айыбдан тазаса, сора мен алагъа эркинлигим болмагъан затны къалай айтыр эдим? Мен аны айтхан болсам, Сен биллик эдинг да Сен мени ичимдегин билесе, мен а, Сени ичингдегин билмейме. Ишексиз, Сен а, ташаланы толу билиучюсе. 117. Мен алагъа, къуру Сен меннге буюргъан: "Мени да, сизни да Иегиз, Бир Аллахха къуллукъ этигиз", - дегенден башха джукъ айтмагъан эдим. Аланы ичлеринде тургъан чакълы бир заман, мен аланы кёрюб турдум. Сен мени къоратхандан сора уа, алагъа къарауул Кесинг болгъанса. Сен а, хар нени да толу кёрюбсе. 118. Энди Сен аланы азабха салама десенг да, ала сени къулларынгдыла, огъай кечеме десенг да, ишексиз, Сен къудретли, акъыл Иесисе", - дер., 119. Сора Аллах да: "Бюгюн тюз адамланы тюзлюклери хайыр берген кюндю, алагъа ёмюрге тюблери бла сыйлы суула баргъан джаннетле бардыла анда", - дер. Алагъа Аллах да разы болур, ала да Анга разы болурла. Бу а, бек уллу насыбды. 120. Кёклени, джерни да, алада болгъан затланы да эркинлиги Аллахны къолундады. Аны къудрети хар неге да толу джетибди.

ызына/суураланы тизими/алгъа