4 Суура Ниса - Тиширыула.

 Рахмалы, джумушакъ Аллахны аты бла.

1. Эй, адам улу! Сизни бир джандан (Адамдан) джаратхан, андан да аны юй бийчеси (Хауаны) джаратхан, ол экисинден да кёб эркишиле да, тиширыула да джайгъан Иегизден къоркъугъуз. Ол сиз Аны аты бла бир - бирингден джукъ тилеучюден да, эт джууукълукъну юзюуден да къоркъугъуз. Ишексиз, Аллах сизни ызыгъыздан марабды. 2. Ёксюзлени рысхыларын (кеслерине) беригиз. Тазаны кирге ауушдурмагъыз. Аланы рысхыларын кеси рысхыгъызгъа къошуб, ашамагъыз. Ол уллу гюнахды. 3. Ёксюзлени араларында тюзлюк эталмазбыз деб, къоркъсагъыз а, сиз джаратхан тиширыуладан; экишер, ючюшер, тёртюшер да алыгъыз. Аланы (юй бийчелени) араларында тюзлюк эталмазбыз деб къоркъсагъыз а, бирер алыгъыз, неда сизни эркинлигигизде болгъанны алыгъыз. (Не къарауаш, не джесир тиширыуну). Ол, сиз терсеймезге джууугъуракъды. 4. Юй бийчелени махрларын (къалынларын) тыймай беригиз. Алай а ала кеслери разы болуб, андан сизге бир зат къойгъан болсала, аны сюйгенигизча алгъышлаб хайырланыгъыз, халал болсун. 5. Аллах сизге джашау этерге берген рысхыгъызны акъыллары кем (ёксюзлеге) бермегиз. Андан алагъа (кереклилерин) ашатыгъыз, кийдиригиз, алагъа ариу сёз да айтыгъыз. 6. Акъыл балигъ болгъунчу дери, сиз ёксюзлени сынагъыз. Сора аланы акъыллары бишгеннге санасагъыз, рысхыларын кеслерине беригиз. Ала уллу болгъунчу деб, ашыгъыб, аланы рысхыларын джоймагъыз. Биреу бай эсе (ёксюз хакъдан кесин сакъласын), джарлы болса, тыйыншлысыча эслеб ашасын. Сиз аланы рысхыларын алагъа берген заманда, шагъатла тутугъуз. Хар нени да эсеблеуге, Аллах кеси джетишеди. 7. Ата - ана, джууукъла къойгъан (рысхыдан) эркишилеге да юлюш барды. Ата - ана, джууукъла къойгъан рысхыдан тиширыулагъа да барды юлюш, (рысхы) аз, кёб болса да. Хар бирини да белгили насыб юлюшю барды. 8. Сиз тюб юлешген заманда, алайда не джууукълугъу болгъан, не ёксюз, не мискин болса, андан алагъа да беригиз. Алагъа субай - ашхы сёзню да айтыгъыз. 9. Артында къарыусуз юйдеги къалдыргъан да сакъ болсун (осиятда), аланы арт джашауларыны сагъышын этсин. Аллахдан къоркъсунла, дурусун айтсынла. 10. Ишексиз, ёксюзлени хакъларын дуруссуз ашагъанла къарынларына, къуру джаханим отну ашайдыла. Ала артда къызгъан отда кюерле. 11. Сабийлеригизге хакъ юлешиуню юсюнден, Аллах сизге былай буюрады: джашны юлюшю, эки къызгъа чакълы бир. Къызла, ала экиден кёб болсала, юлешиннген тюбден алагъа эки юлюш джетеди. Джангыз къыз болса, ол тюбню джартысы аныкъыды. Ол ёлгенни атасы бла анасына уа, аны сабийи бар эсе, хар бирине алтыдан бири. Алай а ол ёлген къаратон болуб тюбю ата-анагъа къала эсе, ананы юлюшю ючден бириди. Аны талай къарнашлары болса, осиятын да, борчун да тёлегенинден сора, къалгъандан анасына алтыдан бири джетеди. Сизге аталарыгъыздан, балаларыгъыздан къайсы хайырлы болгъанын сиз билмейсиз. Ма былай тюб юлешиу Аллахдан сизге фарызды. Ишексиз, Аллах нени да биледи, акъылманды. 12. Сабийи болмагъан юй бийчелеригиз къалдыргъан тюбден, сизге джартысы джетеди. Сабийлери болса уа, осиятын да, борчун да тындыргъандан сора, ала къалдыргъан затны тёртден бири джетеди. Сизни сабийигиз болмаса, къаратон юй бийчелеригизге тёртден бири джетеди. Сизни сабийлеригиз болса уа, осиятыгъыз да, борч да тыннгандан сора, юй бийчелеге сегизден бири джетеди. Эркиши, тиширыу болса да, артында кишиси къалмаса, аны не бир къарнашы, не бир эгечи болса, ол экисинден хар бирине алтыдан бири джетеди. Андан кёб болса уа, осиятын да, борчун да тындыргъандан сора, бары да ючден бирин тенг аладыла. Осиятны заран бермезча этерге дурусду. Бу Аллахдан буйрукъду. Аллах а хар нени да толу биледи, джууашды. 13. Была Аллахны чеклеридиле. Ким Аллахха да, аны келечисине да бой салса, Ол аны тюбю бла суула баргъан сыйлы джаннетлерине ёмюрлюкге кийирир. Ол а уллу насыбды. 14. Ким Аллахны, Аны келечисини буйругъун бузса, аны да Ол ёмюрлюкге джаханим отха кийирир. Анга сыйсыз азаб хазырды. 15. Сизни юй бийчелеригизден аман иш (зийна) этген болса, ол ишге кесигизни арагъыздан тёрт шагъат излегиз. Ала шагъатлыкъ этиб бегитселе (ол ишни), не ёлюм элтгинчи, неда Аллахдан алагъа бир джол болгъунчу, аланы юйлени ичинде бегитиб тутугъуз. 16. Сизден экеулен аман ишни этселе (эркиши эркиши бла), аланы экисине да инджиу азаб беригиз. Тауба этиб къайытсала уа, аланы кечигиз (кюрешмегиз). Ишексиз, Аллах таубаны бек къабыл этиучюдю, джумушакъды. 17. Аллахны кечерге борчу къуру, джахиллик бла аман ишни этиб, сора къысха заманда (ёлгюнчю дунияда) Аллахха къайытыб тауба этгенлениди. Ма ала Аллах таубаларын къабыл этгенледиле. Аллах а нени да билген акъылманды 18. Алай а таубасы джарамазлыкъ: гюнах этиб туруб, сора ёле тебресе: "Мен энди тауба этдим", - дегенле бла, (Аллахха къайытмай) кяфырлай ёлюб кетгенле. Алагъа уа Биз термилтген азабны хазырлаббыз. 19. Эй, ийман келтиргенле! Сизге ёлген джууугъугъузну юй бийчесин алыргъа халал тюлдю, ала кеслери разы болмагъанлай. Ала башха эрге барыргъа разы болсала, сиз алагъа берген къалымдан не азын да, ызына излеб алагъа чырмау болмагъыз, ачыкъ аман (зийна) ишлери болмагъан эсе. Кесигизни юй бийчелеригиз бла хурметли болугъуз. Аланы (сыфатларын) сиз джаратмагъаныгъыз болса уа, ол сиз джаратмагъанда, Аллах сизге (башха тюрлю) хайырла этерге да болур.20. Алай а къатын къоюб, орнуна башха къатын алыргъа излесегиз, анга (къоюлгъаннга) къалыннга толу къынтар алтын берген эсегиз да, андан ызына джукъ алмагъыз. Джорукъсузлукъну да, ачыкъ гюнахны да аллыкъмысыз сора?21. Сиз аллында алагъа (къатынларыгъызгъа) сёз бериб, бир - биринге алай къошулгъан эдигиз да, сора андан джукъ къалай алырсыз. (Ары дери къалынны ызына сыйыргъан адет болгъанды).22. Ол алгъа ётгени болмаса, энди мындан ары, аталарыгъыз юйленнген тиширыуланы алмагъыз. Ишексиз, ол хылымылы - аман джолду. 23. Сизге харам этилди (алыргъа): аналарыгъыз, къызларыгъыз, эгечлеригиз, ата эгечлеригиз, ана эгечлеригиз, къарнашны къызы, эгечни къызы, сизге эмчек берген аналарыгъыз, эмчек эгечлеригиз, къайын аналарыгъыз, сиз аналары бла джашаб тургъан ёге къызларыгъыз, сиз алкъа аналары бла бирге къалмагъан къызланы алыргъа гюнах джокъду; кесигизден джаратылгъан джашларыгъызны къатынлары да, эки эгечни бирден алыу да, ол ётюб кетген болмаса, (бурун алай эте болгъандыла). Ишексиз, Аллах бек кечиучюдю, рахматлыды. 24. Эрли тиширыула да, къуру джесирге алыннганла болмасала (къазауатда). Ма была бары да (джазылыб бегиген) Аллахны буйругъуду сизге. Бу саналгъанладан тышында, халал джол бла, аман джюрюмей, кеси рысхыгъыз бла намыслы тиширыуланы алыргъа халалды. (Айырылсагъыз а) сиз ала бла хайырланыб тургъаныгъыз себебли, борч болгъаны кибик, аланы къалынларын беригиз. Махр берилгенден сора да, бири - биринги разылыгъыгъыз бла (махргъа къошаргъа, кем этерге) ушакъ этгенликге, аны ючюн гюнах джокъду. Ишексиз, Аллах нени да биледи, акъылманды. 25. Ийманлы, намыслы тиширыуланы алыргъа къолугъуздан келмесе (къалын табмасагъыз), сизге джесирге тюшген ийманлы тиширыуладан алыгъыз. Сизни ийманыгъыз къалай болгъанын Аллах бек иги биледи. Сизни бир къауумунг бир къауумдансыз (бирсиз). Къарауаш тиширыулагъа да, сиз аланы иелеринден эркинлик бла некяхланыгъыз, махрларын да тыйыншлысыча толу беригиз, аман джюрюмей, таша тос тутмай. Сиз аланы алгъандан сора, аман ишлери чыкъса (зийна), сора (къарауашны) азабы башына бош тиширыуну азабыны джартысыды. Бу (къарауашны алыу), аман джюрюуден кесине къоркъгъан адамгъады. Алай болмай тёзсегиз (къарауашны алмай), ол хайырлыды сизге. (Сабийи болса, ол аны таб, адебли ёсдюралмаз деб къоркъуу барды, аны ючюн айтады аны). Аллах а бек кечиучюдю, рахматлыды. 26. Ишексиз, Аллах а сизге хар нени да ачыкъларгъа, сизни буруннгула баргъан тюз джолгъа да салыргъа, сизге ал бурургъа да мурат этеди. Аллах а хар нени да биледи, акъылманды.27. Аллах сизге къараргъа (кечерге) излейди. Ол нафсы хауаларыны ызындан баргъанла уа (кеслери сюйгенча), сизни терен тайдырыргъа излейдиле. 28. Аллах сизге хар нени да дженгил этерге излейди, нек десенг, инсан къарыусуз джаратылгъанды. 29. Эй, ийнаннганла! Келишиб сатыу этгенигиз болмаса, арагъызда бир - бири рысхыгъызны ётюрюк джолла бла ашамагъыз. Бир - биринги джанын да алмагъыз. Ишексиз, Аллахны сизге кечмеклиги, рахматы уллуду. 30. Не джаулукъ бла, не артыкълыкъ бла ол затны ким этсе, Биз аны артда отда джылытырбыз. Ол а Аллахха бек тынчды. 31. Сиз кери урулгъан, уллу гюнахладан джанларгъа кюрешсегиз, къалгъан этген аман ишлеригизни (гитче гюнахланы) Биз кечербиз, сыйлы тукъум кириу бла джаннетге да кийирибиз. 32. Аллах биреуге кесини чомартлыгъындан берген затдан алыргъа излемегиз (алмагъыз). Эркишилеге, ала уруннган затдан юлюш барды, тиширыулагъа да барды юлюш, ала уруннган затдан. Сиз Аллахны чомартлыгъындан излегиз. Аллах а, ишексиз, хар нени да билибди. 33. Ата - ана, джууукъла артларында къалдыргъан рысхыгъа, Биз иеле буюргъанбыз (тюбню юлеширге). Сиз сёз бегитиб, антыгъыз болгъанлагъа да (ол рысхыдан) юлюшлерин беригиз. Ишексиз, Аллах хар затны да кёрюбдю. 34. Аллах сизни бир - бирингден артыкъ (эркишини кюч бла, акъыл бла) этгени ючюн, алагъа (тиширыулагъа) рысхыларындан да джойгъанлары ючюн, эркишиле тиширыуладан башдыла, (эркиши тиширыу ючюн джууаблыды). Ашхы тиширыула уа, Аллах буюргъан кибик, эрлери джокъ кёзюуде, намысларын да, аланы рысхыларын да сакълаб эрлерине берилиб турадыла. Эрлерине бойсунмагъанлагъа уа, сиз (биринчи) алагъа ауаз айтыб ангылатыгъыз, аны бла болмаса джатхан орнугъузну ауушдуругъуз, алай бла да болмаса уругъуз (бетге урмай, джара салмай). Ала бой салсала уа, сиз алагъа къайгъы излемегиз. Ишексиз, Аллах Мийикди, Уллуду.35. Ала чачыладыла деб къоркъсагъыз, эркишини ахлусундан да, тиширыуну ахлусундан да тюз адамла чакъырыгъыз. Ала экиси да джарашыргъа излеселе, Аллах аланы араларын келишдирир. Ишексиз, Аллах билибди, хапарлыды. 36. Аллахха джукъну тенг этмей, алай къуллукъ этигиз. Ата - анагъа иги болугъуз, джууукълагъа, ёксюзлеге, мискинлеге, джууукъ джетген хоншугъа, джууукъ джетмеген хоншугъа, биргенгде нёгеринге, джолоучугъа, сизни эркинлигигизде болгъанлагъа. Ишексиз, Аллах махтанчакъланы, уллу кёллюлени сюймейди (бу саналгъанлагъа уллу кёллюлюк этгенлени), 37. кеслери да къызгъанчла, башхаланы да къызгъанчлыкъгъа чакъыргъанланы, Аллах кесини чомартлыгъындан берген затны да басдыргъанланы (не хакъны айтмай джашыргъан, не рысхыны къызгъаннган). Биз аллай кяфырлагъа, аланы сыйсыз этген азабны хазырлаббыз, 38. не Аллахха, не къыямат кюннге ийнанмай, рысхыларын кёзбаугъа джоюучулагъа. Шайтан нёгери болгъан а, ол анга бек аман нёгерди. 39. Не болгъанды алагъа! Айхай ала Аллахха да, къыямат кюннге да ийнаныб, ол Биз берген рысхыдан да (Аллах разылыгъы ючюн, кёзбаусуз) джойсала. Аллах аланы (нелерин да) толу билибди. 40. Ишексиз, Аллах мискъала зарра (букъучукъ) чакълы бир артыкълыкъ этмейди. Игилик этгенлеге къат - къат этер. Алагъа кеси джанындан, уллу тукъум бериу бла, джал берир. 41. Хар умметден да (файгъамбарларын) шагъатха келтириб, былагъа да (сени къауумунга) сени шагъатха келтирген заманда, къалай болур. 42. Ол кюн а расулгъа ийнанмай ассы болгъанла: "Ах, иги сагъан бюгюн бизни джер джутуб, джер бла тенг болуб къалсакъ эди", - дерле. Аллахдан сёзлерин джашыралмазла. 43. Эй, ийман келтиргенле! Сиз не айтханыгъызны ангылагъынчы, эсирген халда, намазгъа джууукълашмагъыз, неда джунуб халыгъызда (джууунмагъанлай) намаз къылмагъыз. Алай а не ауруулу, не джолоучу болсагъыз, не сизни биригиз кеси кереклисине барса, неда тиширыу бла джууукълукъ этсегиз, суу табмасагъыз, таза къум бла (топуракъ бла) темам этигиз, аны бетлеригизге да, билеклеригизге да ышыгъыз. Ишексиз, Аллах (сизни айыбха тартыргъа излеучю тюлдю), кечиучюдю. 44. (Мухаммад), сора сен, ол кеслерине китабдан юлюш берилген къауумну кёрдюнгмю? Ала (хакъны орнуна) аджашыуну сатыб аладыла. Энди ала, сиз да алача джолдан аджашсагъыз излейдиле. 45. Аллах а сизни джауларыгъыз (кимле болгъанларын) иги биледи. (Муъминлеге) Аллахны шохлугъу толу джетеди, болушууда да Аллах алагъа тамамлыкъ этеди.46. Чууутлуладан, Аллахны бир къауум сёзлерин орнундан тюрлендириб: "Биз эшитдик, алай а этерик тюлбюз", - дегенле, неда: "(Мухаммад), сен эшитмеген затынга бизге бир тынгыла", неда (хыликке эте): "Сен бизни сакълаучубузса", - деб, тиллери бла омакъ сёлеше, динигизде уа сизни чанча тургъанла бардыла. Айхай ала (алай этмей): "Биз эшитдик, бойсундукъ, сен бизге бир тынгыла, бир къара", - деселе, алагъа эм хайырлысы да, эм тюзю да ол эди. Алай а кяфырлыкълары себебли, алагъа Аллах налат берди. Бир кесеги болмаса, аладан ийнанныкъ джокъду. 47. Эй, китаб берилген (чууут) къауум! Ол сиз эндиге дери ийнаныб биргегизге тутхан китабны кертилигин да бегите (келген) джангы китабха ийнаныгъыз, Биз сизни бетлеригизни бузуб, арты - аллына бургъунчу дери; неда ол шабат кюнню бузгъанлагъа берген кибик, сизге да налат бергинчи дери. Аллахны буйругъу уа тынмай къалмаз. 48. Ишексиз, Аллах а, ширкни - Анга джукъну тенг этгенни кечерик тюлдю, андан башхасын а, кечерге тыйыншлы кёргенин кечер. Аллахха джукъну тенг этген а, ол кеси джанындан уллу гюнах чыгъарады.49. (Файгъамбар, сора сен терсликлерин кёрмей) кеслерин тазалаб тургъанланы кёремисе? (Кесин тазалаб сёлешген тюлдю таза), алай а Аллах кимни сюйсе аны тазалайды. (Аллах биледи тазаны), алагъа финик сюекни юсюнде (джукъа) къабукъчукъ тенгли бир терслик болмаз. 50. Бир къара сен, ала Аллахха ётюрюклени къалай джарашдырадыла,. Бу алагъа, артыгъы бла, ачыкъ гюнахды,51. (Файгъамбар), сен китабдан юлюш берилиб тургъанлай, ала уа Джибтха (идолну аты), Тагъутха (шайтаннга) ийнаныб: "Муъминледен эсе была (кяфырла) тюз джолдадыла", - дегенлени кёрдюнгмю? (Мадинадан Меккагъа барыб, муслиманладан гяуурлагъа тил этиб, тургъанланы юсюнден айтылады ол). 52. Ала Аллахны налатын алгъанладыла. Аллах налат бергеннге уа, сен чыртда болушуучу табмазса. 53. Огъесе, алагъа да (Аллахны) оноуундан юлюшмю берилгенди? Алай болса уа, ала бир кишиге финик сюекчикни сызчыгъы тенгли бир затчыкъ да бермез эдиле.

ызына/суураланы тизими/аллына