2 сура Бакъара -Ийнек

 251. Сора ала, Аллахны буйругъу бла, аланы ууатдыла, Даууд да Джалутну ёлтюрдю. Аллах а Дауудха патчахлыкъ да, акъылманлыкъ да берген эди. Анга юретирге сюйген затын да юретген эди (темирден аскер сауутла этерге да, къанатлыланы тилин ангыларгъа да). Аллах адамланы бир-бирлеринден къоруулаб тургъаны болмаса, бютеу джер юсю бузулур эди. Алай а Аллах бютеу дунияны башына чомарт Иеди.
252. (Мухаммад) ма бу сеннге окъулгъанла - ала Аллахны хакъ аятларыдыла, ишексиз, сен да келечиледенсе.
253. Биз а файгъамбарланы бирлерин бирлеринден артыкъ сыйлы этгенбиз. Алада Аллах сёлешген да барды. Аланы бир къауумун Ол (артыкъ) дараджагъа да кёлтюрдю. Биз Мариямны джашы Гъыйсагъа хар затны баямлаучу затла да берген эдик. Сыйлы джан (Джабраил) бла болушуб, Биз анга билек болгъан эдик. Аллах сюйсе, ол баямлаучу сейир затла келген халкъла артда бир-бири бла къазауат этмез эдиле. Алай а ала тартыш болмай тохтамадыла, аланы бир къаууму ийнанды, бир къаууму да кяфыр болду. Аллах сюйсе, ала бир-бири бла къазауат этмез эдиле (халкъла арасында къазауатны сюймей, Аллахха гурушха болгъанла да бардыла. Алай болса да ол Аллахны Кесини таша ишиди. Аланы тыйыб къояргъа къолундан да келлик эди, тыяргъа излесе). Алай а Аллах ушатханын этеди.
254. Эй, ийман келтиргенле! Не сатыб алыр мадар, не бир джан аурутхан тенгден хайыр болмагъан, неда бир шафагъат табылмагъан кюннге (сюд кюннге) тирелгинчи (ёлгюнчю саулукъда), Биз берген рысхыдан садакъа беригиз! (Адамны акъылы рысхыны кесим баджарама деб болса да, Уллу Аллах бермей, адам кеси джукъ да алалмайды. Ол себебден адам улу джюрютген рысхы бары да Аллахныкъыды. Аны ючючн айтады Уллу Аллах Биз берген рысхыдан къызгъанчлыкъ этмей беригиз деб). Ийнанмагъанла уа - ала залимледиле.
255. (Аятул курси). Бир Аллахдан ёзге, башха Аллах джокъду. Ол хаманда сауду, (тюрленмей) хаманда бирча турады, Аны не къалкъыу, не джукъу тутмайды. Кёкледе, джерде бар зат  бары да Аныкъыды. Андан эркинликсиз, (Андан онглу болуб) Аллахны аллында шафагъат эталлыкъ кимди сора?! (Аллах эркинлик берсе, ол кюн шафагъат этерикле боллукъдула). Ол алда болуб, ётген затланы да, энди боллукъ затланы да биледи. Къуру Ол Кеси билдирирге сюйгени болмаса, Аны таша билиминден киши джугъуна джетишалмайды. (Аллах билдирген а биледи, ол хакъды). Аны тахтасы (оноуу) кёклени, джерни да кенглигине джетишибди (экиси да Аны эркинлигиндедиле). Аланы сакълаб турмакъ Аллахны не аз да къарыууна татымайды. Ол Мийикди, Уллуду. (Бошалды аятул курси).
256.  Динде зорлукъ джокъду. Тюз джол терс джолдан айырылыб, баям болуб бошады. Энди ким тагъутха ийнанмай (шайтан джолла, хакъдан терсине элтген), Аллахха ийман келтирсе - ол юзюлмезлик кючлю джибден тутду (кючлю бегим этди). Аллах а нени да эшитибди, нени да билибди.
257. Аллах ийман келтиргенлени шохларыды, Ол аланы къарангылыкъдан джарыкъгъа чыгъарады. Кяфырланы шохлары да тагъутду, ол да аланы джарыкъдан къарангылыкъгъа чыгъарады. Ала от иелеридиле. Ала анда ёмюрлюкге турурла.
258. (Мухаммад) сен, Аллах патчахлыкъ берген бир адам (уллукёллю болуб), Раббисини хакъында Ибрахим бла даугъа киришгенин билемисе? Ибрахим анга: "Мени Раббим а мени сау да этиучю (джан салгъан), ёлтюрген да этиучюдю", - деди. Ол да анга: "Мен да эталама сау да, ёлтюрген да", - деди. (Ол патчах эки адамны келтиртиб, бирин ёлтюрюб, бирин сау къойгъанды. Сора ол ма мен да этдим алай дегенди). Ибрахим да анга: "Ишексиз, Аллах кюнню кюнчыгъышдан чыгъарады, сен аны кюнбатышдан чыгъарчы!", - деди. Сора ол кяфыр патчахны сёзю тутхучсуз болду. Аллах а залимлени тюз джолгъа тюзетмейди.
259. Неда сен тюз тюбюне дери оюлуб тургъан бир элни къаты бла (эшекге миниб) ётюб баргъан биреуню (хапарын) билемисе? Ол алагъа: "Ма бу ёлюб бошаб тургъанланы Аллах къалай сау этер?" - деди. Сора Аллах аны джюз джылны ёлтюрюб туруб, артда тирилтди. Аллах анга: "Алайда нелляй бир турдунг?" - деб сорду. Ол да: "Не бир кюн, неда кюнню кесегин", - деди. Ол анга: "Огъай, сен джюз джыл джукълагъанса. Ашынга, ичеринге бир къарачы, ала аман болмай турадыла. Энди эшегинге къара", - деди. (Аны уа къуру чачылгъан, агъаргъан сюеклери къалыб болгъанды). Сора Аллах анга: "Биз сени бла бу ишни, адамла ойлашыр ючюн, белгиге этебиз. Энди Биз сюеклени (бир-бирине) джыйыб, къалай  сюегенибизге къара", - деди.
Сора аланы барын да ол кёзю бла кёрюб, баям болгъанында: "Энди билдим, Аллахны хар затха кючю джетерин", - деди. (Ол Узейир болгъанды деб айтылады).
260. Ибрахимни да: "Раббим, Сен ёлгенлени къалай тирилтесе, аны меннге бир кёргюз", - дегенин. Аллах да анга: "Сен кёрмесенг ийнанмаймыса сора?" - деди. "Огъай, толу ийнанама, алай а джюрегим рахат болур ючюн дейме ансы", - деди. Аллах да анга: "Элесе, тёрт къанатлыны тут да, аланы (кесиб) бёлек-бёлек этиб, тёрт тауну башына сал, сора артда (хар бирини атын айт да) аланы кесинге чакъыр, ала, гузаба учуб, сеннге келирле. Сора артда сен бил, ишексиз, Аллахны хар неге да къолундан келгенин, Ол Акъылман болгъанын", - дегенин.
261. (Кёзбаусуз) Аллах джолунда рысхыларын джоюучуланы юлгюсю: сабанда битген бир урлукъ бюртюкден джети башлы терек чыгъыб, хар башда да джюзюшер бюртюгю болгъан бир терекге ушайды. Аллах а тыйыншлы кёргенине къат-къат этеди (садакъасын). Аллах а бек кенгди, нени да билибди.
262. Аллах джолунда рысхыларын джоюб, сора артда аны ючюн не бюсюреу излемей, неда инджиу бермей къойгъанлагъа (аны сагъынмай, бюсюреу излемей, аны ючюн ызына джукъ излемей. Ариу бир дуа этерсе деб, берсе да, ол да хакъгъа саналады), Раббийлеринден джал хазырды. Алагъа къоркъуу да джокъду, ала мыдах да болмазла.
263. Садакъаны бериб, артда инджитгенден эсе, ариу сёз айтхан да, (биреуню) кечиб къойгъан да хайырлыды. Аллах а бек байды эмда джууашды.
264. Эй, ийман келтиргенле! Сиз берген садакъаларыгъызны не бюсюреу излеб, неда инджиу бериб, зыраф этиб къоймагъыз! Аллахха да, Къыямат кюннге да ийнанмай, кёзбаугъа бергенле кибик. Аны (кёзбаугъа бергенни) ушагъаны: тюбю къая джукъа топуракъгъа (урлукъ атылыб), сора уллу джауум келиб, аны ырхы алыб, къуру ташы къалыб кетиб, иеси да урунуб кюрешген затындан бир зат да табмай, къуру къалыб кетген сабан кибикди. Аллах а къаршчы къауумну тюз джолгъа салмаз.
265. Алай а джюрекден бегитиб, Аллахны разылыгъын излеб, Аны ючюн рысхыларын джойгъанны ушагъаны да: дуббурну юсюнде бир кёгет бачхагъа уллу джауум келиб, кёгетин эки къат берген, уллу джауум болмаса да, шылпы джауум бла битиб къалгъан кибикди. (Аз-кёб болса да, кёзбау этмей, халкъгъа кёргюзюб айланмай, Аллах ючюн таза берилген садакъагъа юлгюдю ол. Сыйлы файгъамбар да, онг къолунг бла бергенинги, сол къолунгдан джашырыб бер дегенди. Аны магъанасы не къадар таша берирге кюреш, садакъанг кёзбаугъа кетмез ючюн). Аллах а сизни не этгенигизни кёрюбдю.
266. Сора сизни биригиз сюерикмиди тюбю бла суула баргъан, тюрлю-тюрлю кёгетле, финикле, джюзюмле битген бачхасы болуб, сора ол кеси да къартлыкъгъа джетиб, къарыусуз юйдегиси да болуб, сора ичинде оту бла бир кючлю джел келиб, аны кюйдюрюб къоярын?! (Садакъаны субайлыкъгъа, махтау, бюсюреу излеб, неда ызына джукъ умут этиб, неда хакъ излеб берген кибик. Сёз ючюн: хакъ бла Къуран окъутхан, окъугъан кибик). Аллахны сизге аятларын баямлауу ма алайды. Сиз бир ойлашыб тюшюнюр эсегиз а.
267. Эй, ийман келтиргенле! Биз джерден сизге чыгъаргъан затладан (битдирген), сиз да урунуб кюрешген затны тазасындан Аллах ючюн джоюгъуз (садакъагъа), аны хылымылысын берирге кюрешмегиз, (кесигизге алсагъыз) кёзлени къысыб аллыкъмысыз сора? Аллах а бек бай, махтаулу болгъанын билигиз (бергеннге берирге рысхысы кёб болгъанын).
268. Шайтан сизге джарлы болууну сёз береди хылымылы (къызгъанчлыкъ кибик) ишлени этерге буйрукъ береди. (Шайтан адамгъа берме кишиге джугъунгу, кесинг джарлы болуб къаллыкъса деб, къоркъутады. Адамны акъылы мени къолумда болгъан бошалса, мен не этерикме, къайдан табарыкъма дегенча акъылы алайды. Ол акъылны уа анга шайтан салады. Уллу Аллахны ол кёрмеген, таша рысхысындан хапары джокъду. Бериучю Аллах менге энтда берир деб, аз адам ангылай биледи. Ол шайтан адамлагъа салгъан акъылча этсе Уллу Аллах, адам улу ачдан къырылыр эди. Алай а Аллах чомартды, алагъа къарамай рысхыны бергенлей турады). Аллах а сизге (чомартлагъа) Кесини кечмеклигин, чомартлыгъын этерге сёз береди. Аллах а бек кенгди (чомартлыкъ бла), хар нени да биледи (ким къаллай болгъанын, чомартны, къызгъанчны да).
269. Хикматны (акъылманлыкъ) кимге берирге сюйсе, Ол анга береди. Хикмат берилген а - ол кёб насыб берилген адамды. Аны уа къуру акъыл иелери эсгераладыла.
270. Аллах джолунда не бир джукъ берсегиз да, не нюзюр этсегиз да, ишексиз, Аллах аны толу билибди. Залимлеге уа бир болушуучу табылмаз. (Былайда Аллах джолунда рысхысын къызгъаннганны сюснден айтылады).
271. Сиз садакъаланы туура берсегиз да (кёзбау этмей) ол да игиди, алай а аны алыб барыб, таша, джарлылагъа берсегиз а - сизге ол хайырлыды. (Аны сууаблыгъы, ариу кёзбау болмаса да, адамланы кёз туураларында бергенден эсе, талай къатха да артыкъ болады). Ол (садакъа) сизни гюнахларыгъыздан кетерир. Аллах а сизни къалай бергенигизден хапарлыды.
272. (Мухаммад) тюз джолгъа сен тюзетеме дегенинги тюзеталмазса, алай а Аллах тюзетирге сюйгенин тюзетир (тюзетиу сени ишинг тюлдю, Аллахны ишиди). Сиз (Аллах джолунда) не джойсагъыз да, ол джаныгъыз ючюндю. Берген затыгъызны уа сиз къуру Аллахны разылыгъын  дыгалас этиб бересиз. Хайырлы садакъа болуб берген затыгъыз, сизге терслик болмай, толу табылыр. (Аллахны аллында, кем болмай, къат-къат болуб).
273. (Садакъаны) Аллах джолунда къуллукъ этиб, аланы инджиулерин да киши билмей, джукъгъа чыгъар мадарлары да болмай, тышындан къарагъаннга уа (билмегеннге) ала инджилмегенча кёрюнюб тургъанлагъа беригиз! Сен аланы бет тюрсюнлеринден танырса: ала тилерге уялыб, кеслерин тыйыб тургъанладыла. Хайырлы болуб, сиз не зат садакъа этсегиз да (рысхы бла болсун, ариу сёз бла болсун), ишексиз, Аллах а аны иги билибди. (Джукъгъа баралмай, тилерге да уялыб, ачдан инджилиб, бетлери да аман болуб тургъан, бир талай окъугъан адамны хакъында тюшгенди бу аят).
274. Кюндюз да, кече да, таша да, туура да рысхыларын джоюучулагъа Раббийлерини джанында хакълары хазырды, алагъа къоркъуу да джокъду, ала мыдах да болмазла.
275. Къозлау ашаучула (къабырларындан) сылхырла болуб, джин ургъанча, тентирей-тентирей къобарла. Ол алагъа: "Ала къозлау да сатыучады (не башхасы барды)", - дегенлери ючюндю. Сатыуну Аллах халал этгенди, къозлауну уа харам этгенди. Аллахындан ауаз келгенден сора, ол ишден ким тыйылса, ары дери ётген ол ётдю (кечиледи), аны иши Аллахха къалады. Алай а джангыдан (ол ишге) къайытсала уа, ала джаханим иелеридиле. Ала анда ёмюрге къалырла.
276. Аллах а къозлауну къурутады, садакъаны уа къозлатады (сууабын кёбейтеди). Аллах а къадамланыб, къаршчы болуб тургъан ассыланы эрши кёреди.
277. Ишексиз, ийман да келтириб, ашхы къуллукъла да этиб, намазларын да къылыб, зекятларын да бериб тургъанлагъа - алагъа уа Иелерини джанында (джалгъа) сыйлы саугъала хазырды. Алагъа къоркъуу да болмаз, ала бир мыдахлыкъ да кёрмезле.
278. Эй, ийнаннганла! Аллахдан къоркъугъуз, къозлауну (эртдеден) къалгъанын да алмагъыз, сиз керти Аллахха ийнана эсегиз.
279. Сиз ол (буйрукъну) этмесегиз а, Аллахдан да, келечисинден да сизни бла къазауат этерге эркинлик болурун эшитигиз! Тауба этиб къайытсагъыз а, рысхыгъызны башы сизникиди (бергенигизни алыргъа боллукъсуз). Артыкълыкъ этмегиз, сизге да артыкълыкъ этилмез!
280. Биреу борчун тёлерге къыйналса, къысмай, къолундан келгинчи анга болджал берилсин! Аны садакъагъа къоюб олтурсагъыз а - ол хайырлыды сизге, ангыласагъыз.
281. Сиз Аллахны аллына къайытыб, бир кишиге да артыкълыкъ болмай, алайда хар бир джанны этген заты, тюзюча, толу табдырылгъан кюнден къоркъугъуз!
282. Эй, муъминле! Сиз бир-биринге белгили болджалгъа борчха джукъ берсегиз, аны джазгъан этигиз! Аны арагъызда бир джазыучу тюзюча джазсын! Унамагъанлыкъ этмесин, Аллах сизге юретген кибик, джазыб бегитсин! Борчну иеси кеси айтыб джаздырсын! Джазыучу да Иесинден къоркъсун, сакъ болсун, джукъну кем этиб джазмасын! Сора борчну алгъан акъылы толу болмаса, не къарыусуз адам болса, неда айтыб, таб джаздыралмаса, ол заманда ол ышаннган бир адам айтыб, аны тюзюча джаздырсын! Эркишилеригизден эки шагъат да болсун! Эки эркиши табылмаса, бир эркиши бла эки тиширыу болсун, бири унутханны бири эсине салыр ючюн. Шагъатла да чакъырылсала, унамагъанлыкъ этмесинле! Аз, кёб зат болса да, болджалын салыб, джазаргъа эринмегиз! Бу джорукъ Аллах джанында сизге эм кертиси, эм тюзюдю, ишеклик келтирмез ючюн. Сиз арагъызда къолдан-къолгъа сатыу этсегиз, аны джазмасагъыз да, аны ючюн сизге гюнах джокъду. Бир-биринг бла арада сатыу этген заманда, кесигизге шагъатла тартыгъыз! Не джазгъаннга, не шагъат болгъаннга заран джетмесин! Алагъа заран джетдирсегиз а, ишексиз, сиз пасыкъласыз. Аллахдан къоркъугъуз, сакъ болугъуз! Сизге Аллах былай юретеди. Аллах а хар нени да толу билибди.
283. Сафарлыкъда болуб, сиз джазыучу табмасагъыз, (аны ючюн) джюкге бир зат алынсын, сора ышаныб, сизни биригизге джюкге бир джукъ берилсе, ол аны хыянатсыз къайтарсын, Аллахындан да къоркъсун! Сиз берген шагъатлыкъларыгъызны уа джашырмагъыз! Аны джашыргъанны уа джюреги гюнахлыды. Аллах а сизни не этгенигизни толу билибди.
284. Кёкледе, джерде болгъан зат бары да Аллахныкъыды. Сиз ичигизде болгъан затны ачыкъ этсегиз да, аны джашырсагъыз да Аллах аны эсеблеб турады. Кечерге тыйыншлы кёргенин кечеди, азаб берирге тыйыншлы кёргенине да  азаб береди. Аллахны уа хар неге да къудрети джетеди.
285. Аллахны келечиси да, муъминле да Раббисинден анга (Мухаммадха) келгеннге ийнандыла. Ала бары да: "Аллахха, мёлеклерине, китабларына, келечилерине ийнанабыз, ол келечиледен бирин да айры кёрмейбиз", - дедиле. Сора ала: "Эшитген да этдик, бой да салдыкъ, (кеч бизни) Сен кечиучюсе. Эй, Раббибиз! Бизни къайтыб барырыбыз Сени аллынгады", - дедиле.
286. Аллах бир джаннга да къолундан келмегенни бойнуна салмайды (борч этмейди). Аны табары (алыры) уруннганыды, башына джау да этгениди. Эй, бизни Раббибиз! Биз не унутхан, не джангылгъан затла ючюн, бизни гюнахха тутма! Эй, Раббибиз! Бизге, алдагъылагъа салгъан кибик, ауур джюк да салма! Эй, Раббибиз! Бизге къарыуубуздан келмезлик джюкню да джюклеме! Сен бизни гюнахларыбыздан да къутхар, кечген да эт, рахматынгы да бер! Сен бизни Бийибизсе, биз кяфыр къауумну онгларгъа да Сен болуш!

нызына/суураланы тизими/аллына