2 суура Бакъара - Ийнек 

197.  Хадж айла белгилидиле (шауал, зул къагъда, зул худжджа). Сора ол айлада биреу кесине хаджи къылыуну борч этсе, не тиширыу бла джууукълашыу, неда бир аман акъыл, аман иш, неда даулашыу джарамаз. Сизни этген ашхы ишлеригизни, не этсегиз да Аллах билибди. Сиз джол азыкъ алыгъыз (хаджиге баргъан заманда), азыкъны эм хайырлысы уа - Аллахдан къоркъмакъды. Эй, акъыл иелери! Менден сакъ туругъуз!
198.  Сиз хаджи къылгъан заманда, Раббигизни чомартлыгъындан (рысхысындан сатыу-алыу этиб) излегенликге, аны ючюн сизге гюнах джокъду. Арафатдан айлансагъыз, Бейтул Харамны къатында Аллахны эсгеригиз! Ары дери сиз тамам аджашыб тургъанлай, Ол сизни тюз джолгъа тюзетгенин ангылагъыз, эсге алыб (аны ючюн шукур эте билигиз!)
199.  Андан сора адамла (муслиманла) баргъан джер бла барыгъыз, Аллахдан кечмеклик да излегиз! Ишексиз, Аллах бек кечиучюдю, рахматлыды. (Мушрикле, муслиманладан эсе кеслерин уллу кёрюб, муслиманла бла барыргъа ыйлыгъыб, кеслери башха джерни баргъандыла. Аят аланы да муслиманла бла бирге, бир джерни барыргъа буюрады).
200. Сора сиз хадж джорукъланы тындырсагъыз, (алайда) аталарыгъызны эсгергенча, Аллахны да эсгеригиз! Неда андан да къатыракъ эсгеригиз! (Бурун араблыланы, хаджи къылыб бошасала, Кябада олтуруб, хар ким кесини тукъумун, ата-бабасыны хапарын айтыб махтаннган адетлери болгъанды. Аны ючюн айтады Уллу Аллах аны). Адамланы арасында: "Эй, Раббибиз! Сен бизге бу дунияда (аны, муну) бер", - деб, (къуру дуния затны) тилегенле бардыла, алагъа ахыратда бир юлюш да джокъду. (Эслери, къайгъылары  дуния болгъаны ючюн. Бу аятдан ачыкъланады; адамны ичичнде ниети, къайгъысы не болса, Аллах джанында алары да олду. Ариу намазы, оразасы, зикири, хадж къылыуу болса да, Аллах ючюн болмаса, ахыратда анга джукъ джокъду. Ахыратдан умуту болгъан адам бу затха бек сакъ болмаса, къуру къалыб кетерге боллукъду. Халкъны кёбюсю уа субайлыкъны излеб турадыла. Субайлыкъ а - бир-биринден бюсюреу излемекди. Аллай адам не къадар дин тутса да, Аллахындан анга юлюш джокъду. Бизни сыйлы файгъамбарыбыз Уллу Аллахны келечиси да айтханды: Аллах сизни не сыфатларыгъызгъа, не байлыгъыгъызгъа къарамайды, алай а Ол сизни джюреклеригизге (ол да ниетди) эмда этген ишлеригизге (иги ишними, огъесе аман ишними этеди) деб къарайды. Аят да, хадис да аны айтадыла).
201. Дагъыда аладан: "Эй, Раббибиз! Сен бизге бу дунияда да ашхылыкъ, ахыратда да ашхылыкъ бер, отну азабындан да Cен сакъла!", - деб, тилегенле бардыла. (Дунияны тилеу да кери урулмайды. Алай а кери урулгъан, ахыратны  унутуб, бу дуниягъа эси кетиб, къуру бу дунияны тилеудю. "Онг къолунгу ахыратха, сол къолунгу дуниягъа" - дегенди Расул. Дагъыда: "Ахыратынга тамбла ёллюкча, алай къурал, дунияда да, ёмюрлюкге, мында къаллыкъча ишле" - дегенди ол).
202. Ма алагъа (ахыратда) этген затларындан юлюш барды. Аллах а эсеблеуде бек теркди.
203.  Сиз санау кюнледе Аллахны эсгеригиз! Сора биреу (Минада къуллугъун) ашыгъыб, эки кюннге тындырса, аны ючюн гюнах джокъду. Артха къалса да (юч кюнден сора) аны ючюн да гюнах джокъду. Бу бары да Аллахдан къоркъгъанлагъады. Сиз Аллахдан къоркъугъуз, сакъ болугъуз! Джыйылыу Аллахны аллына болурун билиб туругъуз!
204. (Мухаммад) бу дунияда адамланы арасында сёзю сени сейирсиндирген да барды, джюрегини ичине уа ол Аллахны шагъат этеди. Ол кеси уа бек къаты даулашыудады. (Бу бир мунафикъни юсюнденди. Ол  расулгъа келиб: "Джюрегими Аллах кёреди", - деб, ётюрюк айтыб, ийнандырыргъа излегенди. Хар заманда да болгъандыла аллай адамла. Бусагъатда да бардыла. Ичлеринде, джюреклеринде не ийман, не Аллахдан уялыу, къоркъуу болмагъанлай, ауузлары бла Аллахны шагъат этиб сёлешиучюле. Аллай адамла мунафикъге саналадыла. Ичлеринде Аллах болмагъанлай, тышларын халкъгъа субайлыкъгъа келишдирирге кюрешгенле.  Сан бир билими болгъан адам болмаса, джахил къауум алагъа алданадыла, аланы муслиманнга санайдыла. Ичлери Уллу Аллахха туура, адамлагъа уа таша. Сан бир адам болмаса, ол затны сезалмай къалады. Аны сёзюнден, ишинден, джюрюшюнден ангыларгъа боллукъду, тюбюнде аят ачыкълагъан кибик).
205. Ары джанлагъанлай а, ол джер юсюнде бузукълукъну джаяргъа, сабанланы да, адам тукъумну да халек этерге ашыгъады. Алллах а бузукълукъ салгъанны эрши кёреди.
206. Сора анга: "Аллахдан къоркъ, этме алай!" - деб айтылса, уллукёллюлюк тутуб, ол гюнахлы болады. Анга джаханим толу джетеди. Ол а къалай аман орунду.
207.  Адамладан Аллахны разылыгъын излеб, (Аллах джолунда) джанын сатхан (аямагъан) да барды. Аллах а къулларына бек джумушакъды.
208.  Эй, ийман келтиргенле! Исламгъа барынг да бирден киригиз! Шайтанны сокъмагъы бла бармагъыз! Ишексиз, ол сизге ачыкъ джауду. (Джолла кёбдюле, алай а Уллу Аллахны джолу бир джангызды, андан тайгъан ол бирси джоллагъа таяды. Ала уа  халкъны терилтиб, хакъ джолдан терсине буруб баргъан шайтан джолладыла).
209. Сизге ачыкъ далилле келиб, (сиз да аланы кёре тургъанлай) джолдан тайсагъыз а, ангылагъыз! Аллах бек кючлюдю, акъылманды.
210. Сора ала (ислам диннге кирмегенле) Аллах да, Аны мёлеклери да къарангы булутну кёлеккесинде келиб, буйрукъну тынарынмы (азабны келиринми) сакълайдыла? Ишле бары да къуру Аллахха къайтырла (сюдге).
211. Мухаммад, сен Бану Исраиллеге бир сор, Биз алагъа ненча кере ачыкъ сейир аятларыбызны берген эдик? Биреуге Аллахны нигъматы келгенден сора, аны (башха джукъгъа) ауушдурса (билсин), ишексиз, Аллах азаб бериуде къатыды.
212. Ийнанмагъан къауумгъа дуния джашау ариу кёрюндю (дуниягъа алдандыла), ала муъминлени хыликке этедиле. Алай а Аллахдан къоркъгъанла Къыямат кюн аланы башларында болурла. Аллах а насыбны кимге сюйсе, анга эсебсиз береди.
213. Адамла бары да аллында бир миллет (бир дин) эдиле. Сора Аллах адамланы араларында тартыш затланы хукмусун этер ючюн, къууандырыучу, къоркъутуучу файгъамбарла джиберди. Биргелерине хакъ китабла да ийди. Сора ол китаб берилгенле уа, алагъа ачыкъ далилле берилгенден сора, ачыусунуб (терсейдиле. Джюреклери тюз болмай, аман акъыллары себебли тартышыб, даулашыб, бёлюнюб кетдиле). Ол ала тартышыб тургъан а - хакъды. Аллах а, Кесини эркинлиги бла, ол ала дау болуб тургъан хакъгъа къуру ийнаннганланы салады. Аллах а тюз джолгъа тыйыншлы кёргенин тюзетеди.
214. (Муслиманла!) Бурун ийнаннганлагъа келген кибик, сизге да сынамла келмей, джаннетге кирирге умутму этесиз сора? Алагъа да (тюрлю-тюрлю) къыйынлыкъла да, зарауатлыкъла да джетген эдиле. Файгъамбар да, аны бла бирге ийман келтиргенле да: "Бизге Аллахны болушлугъу къачан болур экен?" - деген халгъа джетгинчи дери, къалтыратылгъан эдиле (тюнгюлюрге аз къалыб). Ишексиз, Аллахны болушлугъу уа джууукъ тюлмюдю сора (Анга таяныб тохтагъанлагъа?!)
215.  (Мухаммад) ала сенден Аллах джолунда не джоярларын сорадыла. Сен алагъа: "Хайырлы болуб, не зат берсегиз да: ата-анагъа, джууукълагъа, ёксюзлеге, мискинлеге, (инджилген) джолоучулагъа, сиз хайырлы болуб, не зат этсегиз да, ишексиз, Аллах аны билибди", - де.
216. Эй, муъминле! Сизге эрши кёрюнсе да, (дин) къазауат сизге борч болуб джазылды. Сиз эрши кёрюб тургъан бир зат, ол сизге хайырлы болургъа да болур, сиз хайырлыгъа санаб тургъан зат, сизге заранлы болургъа да болур. (Хакъын) Аллах биледи, сиз а билмейсиз.
217. (Мухаммад) ала сеннге харам айда къазауат этиуню юсюнден сорадыла (джараймыды деб). Сен алагъа: "Ол айда къазауат этиу уллу гюнахды. Алай а Аллахха ийнанмау, Аны джолуна чырмау болуу, Масджидул Харамгъа да (адамланы иймей тыйыу), андан аны ахлуларын да къыстау къазауатдан эсе аны (гюнахы) уллуду", - деб, джууаб бер. (Меккя мушрикле кеслерин Кябагъа ие этиб, муслиманланы аджашханлагъа санаб, аланы Кябагъа иймезге кюрешгендиле. Аланы ары иймегенлерин джукъгъа санамай, Аллаху Тагъала къазаууат этерге харам этген айлада къазаууат этгендиле. Артыкъсыз да Кябаны къатында къан тёкген а бек харамгъа саналгъанды). Къолларындан келсе, ала сизни динигизден кеслерини диннге къайтаргъынчы дери, къазауатны  тохтатырыкъ тюлдюле. Дининден къайтыб, кимле кяфыр болуб ёлселе, аланы этген къуллукълары дунияда, ахыратда да зыраф болуб, кеслери да от иелери болурла. Ала анда ёмюрге къалырла.
218. Ишексиз, ийман да келтириб, кёчген да этиб (Аллах ючюн), Аллах джолунда къазауат этиб кюрешгенлеге - алагъа Аллахны рахматындан умут барды. Аллах а кечиучюдю эмда  рахматлыды.
219. (Бу ичгини юсюнден биринчи келген аятды. Кеси да мансухду, муну бла хукму этерге джарамайды). (Мухаммад) ала сеннге эсиртген ичгини, ёч оюнну юсюнден сорадыла. Алагъа: "Экисинде да уллу гюнах барды. Алада адамгъа хайыр да барды, алай а хайырларындан эсе гюнахы (зараны) уллуду", - деб айт. Ала сенден Аллахны джолунда не джоярларын сорадыла: "Артыгъыгъыздан", - деб, джууаб бер. Аллах сизге аятланы ма былай баямлайды, сиз бир ойлашыр эсегиз а,
220 дунияны да, ахыратны да юсюнден. Ала сеннге ёксюзлени юсюнден да сорадыла. Алагъа: "Аланы ишлерин джарашдырыу хайырлыды (кеслери рысхыларына оноу эталмагъан, кеслери башларын джюрюталмагъан, къарар керекли болгъан ёксюзлеге). Ала бла къатышыб джашасагъыз, ала сизге къарнашдыла (аланы къарнашча кёрюгюз! Аланы рысхыларына джутланмагъыз!) Аллах а (араны) бузгъан бла джарашдыргъанны иги билибди. Аллах сюйсе, сизни къыйын халгъа да салыр. Ишексиз, Аллах бек кючлюдю, акъылманды.
221. Мушрик тиширыулагъа, ала ийман салгъынчы дери, юйленмегиз. Азат мушрик тиширыудан эсе, ийнаннган къарауаш тиширыу хайырлыды, сиз аны (азатны) джаратсагъыз да. Къызларыгъызны да мушрик эркишилеге бермегиз, ала ийман салгъынчы дери. Мушрик азат эркишиден эсе, ийманы болгъан къул эркиши хайырлыды, алагъа кёзюгюз къараса да. Ала (джаханим) отха чакъырадыла. Аллах а Кесини буйругъу бла джаннетге, кечмекликге чакъырады. Ол (Аллах) адамлагъа аятларын ма алай ачыкълайды, ала бир эсгерир эселе уа деб.
222. (Мухаммад) ала сенден хайызны (тиширыуну къаны келиую) юсюнден сорадыла. Алагъа: "Ол инджиулю затды, хайыз кёзюуде тиширыуладан джанлагъыз! Ала тазаланнгынчы дери, ала бла джууукълукъ джюрютмегиз! Ала тазаланнгандан сора, алагъа Аллах сизге буюргъан джанындан келигиз", - деб айт. Ишексиз, Аллах а тауба этиучюлени сюеди (ариу кёреди), тазаланыучуланы да сюеди.
223. Тиширыуларыгъыз сизге сабандыла, сабаныгъызгъа къачан сюйсегиз да келигиз. Джаныгъыз ючюн игиликле хазырлагъыз! Аллахдан къоркъугъуз! Анга тюберигизни да билигиз (унутмагъыз!) (Эй, Мухаммад, бу затлагъа) ийнаннганлагъа сюйюмчю айт!
224. Сизни Аллах аты бла ант этгенигиз, хайырлы затны этерге, такъуалы болургъа, адамланы араларын джарашыу этерге, сылтау (чырмау) болмасын (терс затда ант этсегиз, антыгъызгъа къарамай, аны бузуб, тюз затны этигиз!) Аллах а нени да эшитеди, нени да биледи.
225. Аллах сизни (сёз арасында, магъана да бермей этген) бош антларыгъыз ючюн гюнахха тутмайды. Алай а джюреклеригиз бла бегитиб, этген антларыгъыз ючюн а тутады. Аллах а кечиучюдю, джууашды.
226. Къатынларына джууукълашмазгъа ант этгенле, тёрт айны сакъласынла! Сора (ол заманны ичинде) сокъураныб къайытсала, ишексиз, Аллах а кечиучюдю, рахматлыды.
227. Алай болмай, (ол заманны ичинде) талакъны бегитселе уа Аллах, ишексиз, хар нени да эшитибди, нени да билибди.
228. Талакъ салыннган тиширыула юч хайызны сакъласынла (эрге бармай). Аллах аланы хатхуларында джаратхан затны джашырыргъа алагъа халал тюлдю, ала Аллахха да, ахыр кюннге да ийнана эселе. Ала джарашыулукъну излеселе уа, аланы ызына алыргъа бек тыйыншлыла - аланы эрлериди. Къатынланы эрлеринде эркинликлери, эрлени къатынларында эркинликлери кибикди, эркишиле дараджада аладан артыкъ болсала да, Аллахны уа кючю уллуду, акъылманды.
229. Талакъ салыу эки кереди. Андан сора аны не ариулукъ бла тутаргъа, неда ариулукъ бла (даусуз) бошларгъа.  Алагъа берилген (махрдан) ызына джукъ алыргъа сизге халал тюлдю. Къуру ала экиси да Аллах салгъан чеклени тындыралмай къалабыз деб къоркъмасала. Ала Аллахны чеклерин бузарла деб къоркъсагъыз а, къатын махрны ызына эрине бериб, талакъ алса, экисине да гюнах джокъду. Была Аллах салгъан чекледиле (законла). Ол чекледен ётмегиз (бузмагъыз!) Аллахны чеклеринден ётгенле уа - ала залимледиле.
230. Эр къатыннга (ючюнчю) кере талакъ салса, башха эрге баргъынчы, ол эрине ызына алыргъа халал тюлдю. Баргъан эри анга талакъ салгъандан сора, ала экиси да келишиб, ызларына джарашсала, алагъа гюнах джокъду, экиси да Аллахны чеклерин бузмаз акъылда болсала. Ма была ангылагъан къауумгъа Аллах баямлагъан чекледиле.
231. Сиз къатынлагъа талакъ бериб, ала да болджалларына джетселе, аланы не игилик бла тутугъуз, неда игилик бла бошлагъыз, чекден чыгъыб, зорлаб тутмагъыз аланы. Алай этген адам кесине артыкълыкъ этеди (гюнахлы болуб). Аллахны аятларын хыликкеге тутмагъыз! Аллахны сизге этген ашхылыкъларын эсгеригиз! Ол сизге ичинде ауаз айтылгъан китаб да, акъылман затла да тюшюргенин. Сиз Аллахдан къоркъугъуз! Ишексиз, Аллах а хар нени да толу билибди.
232. Талакъ салыннган, сизге джууукъ джетген тиширыула уа, ала болджалларына джетгенден сора, эрлерине къайытыб, ала бла келишиб джашаргъа разы болсала, сиз чырмау болмагъыз. Бу Аллахха да, сюд кюннге да ийнаннганнга ауазды. Ол сизге бек тазады, кирсизди (гюнахха боялмазгъа). Аллах биледи, сиз а билмейсиз.
233. Сабийине эмчек салгъан ана, атасы разы болса, толу эки джылны эмчек салыргъа тыйыншлыды. Анагъа иги къараргъа - ашына, кийимине - атаны бойнунады. Бир джаннга да къолундан келмезлик бойнуна салынмайды. Сабийи ючюн анасын неда сабийи ючюн атасын инджитирге джарамаз. Сабийни (асырау) ол бойнуна къалгъаннга да, атагъа салыннган борчла салынадыла. (Аны асырагъанны борчу да, атасыны борчу кибикди). Ата да, ана да оноулашыб, экиси да разы болуб, сабийни эмчекден айырыргъа излеселе, аны ючюн алагъа гюнах джокъду. Неда сабийлеригизге эмчек салыр адам излесегиз, аны ючюн да сизге гюнах джокъду, аны тыйыншлы хакъын берсегиз. Аллахдан къоркъугъуз. Аллах сизни не этгенигизни толу кёрюб тургъанын ангылагъыз.
234. Сизден, эрлери ёлюб, артларында къатынлары къалгъанла уа тёрт ай бла он кюн сан болджалны сакълаб къарасынла (эрге бармай). Сора аланы болджаллары толса, андан сора ала шарият бла этген ишлери ючюн, сизге гюнах джокъду (эрге барыргъа). Ишексиз, Аллах сизни  этген ишлеригизден хапарлыды.
235. Алагъа сиз юйлениуню теджесегиз да неда (кёлге келгенни) джюрегигизде басдырыб къойсагъыз да, аны ючюн да гюнах джокъду. Сиз аланы сагъынмай къоялмазыгъызны Аллах биледи. Алай а ала бла таша сёз джюрютмегиз! Къуру шариятдача, тыйыншлы, ариу сёлешген болмаса. Аланы болджаллары ётгюнчю дери (тёрт ай бла он кюн) ала бла некях этерге ашыкъмагъыз. Сизни джюреклеригизде не болгъанын Аллах билиб тургъанын ангылай билигиз! Ол себебден Андан (Аллахдан) сакъ туругъуз! Аллахны кечиучю, джууаш болгъанын да билигиз!
236. Сиз алагъа (тиширыулагъа) тийгинчи неда махрны бергинчи (некях этгенден сора) талакъ салсагъыз, аны ючюн сизге гюнах джокъду. Эркин джашагъан - анга кёре, дыккы джашагъан да - мадарына кёре, аланы (ол тиширыуланы) кереклилерин шарият бла ариу баджарыгъыз! Ашхылыкъ этиучюлеге тыйыншлысы былайды.
237. Алай а махр бегитилиб (сёз берилиб) сиз алагъа тийгинчи талакъ салсагъыз, ол (берген) кеси разы болуб, къоюб олтурмаса неда ол некяхны эркинлиги къолунда болгъан адам кечиб къоймаса, махрны алагъа (тиширыулагъа) джартысы къалады. Сиз кечиб къойгъан болсагъыз а, ол такъуагъа джууугъуракъды. Ол себебден бир-бири арангда кечмекликни унутмагъыз! Ишексиз, Аллах сизни не этгенигизни толу кёреди.
238. Намазлагъа сакъ болугъуз, артыкъсыз да орта намазгъа. Аллахны аллында (намазда) буюкъгъан халда сюелигиз! (Орта намазны юсюнден тюрлю-тюрлю айтыула бардыла. Бир къаууму ол экинди намазды деб, анга дженгедиле. Бир къаууму да кюнорта намазгъа дженгедиле. Бирле да эртден намазгъа айтыла болур деб, алайын тутадыла. Алай болса да кёбчюлюк экиндиге аууады. Хакъын Аллахды билген).
239. Сизге (бир затдан) къоркъуу болса, не джаяу, неда сиз джукъну юсюнде барсагъыз (аллыгъыз айланнганча, ышара бла, къоймай) къылыгъыз! Сора къоркъуусуз болсагъыз а, ары дери сиз билмеген (хапарыгъыз болмагъан) затны Аллах сизге къалай юретген эсе, алай эсгеригиз (намазны толу къылыгъыз!)
240. Сизден, кеслери ёлюб, артларында къатынлары къалгъанла, бир джылгъа дери аланы кереклилерин да баджарыб, юйден да къыстамазгъа (адамларына) осият этиб къойсунла. Алай а ала кеслери алай таб кёрюб, разы болуб кетселе, джорукъгъа кёре, аны ючюн сизге гюнах джокъду. Аллахны кючю уа уллуду, Ол акъылманды.
241. Къоюлгъан къатынланы харакетлерин (кеслерине бериб) тыйыншлысыча баджарыу - Аллахдан къоркъгъанланы хакъыды.
242. Аллах сизге аятларын ма былай баямлайды. Сиз акъылыгъыз бла бир сагъыш этер эсегиз а.
243. (Мухаммад) сен, ёлюмден къоркъуб, мингле бла юйлерин ташлаб кетгенлени хапарларын билемисе? Аллах а алагъа: "Ёлюгюз!" - деген эди. Артда аланы къайтарыб, сау да этген эди. (Бурун Бану Исраиллени заманында эминадан къачхан бир къауумну юсюнден айтылады деб да барды. Алай болса да ёлюм, аджал деген ол адам улугъа мадарсыз келмей къалмазлыкъ затды, адам андан не бек къачса да. Бурунда бир халкъ къызбайлыкъ этиб, къачыб, ёлюмден къутулургъа умут этгенди, алай а къутулалмагъанды. Аллахны буйругъундан киши къачыб къутулалмазын ачыкълайды бу аят. Ол себебден хар адам да андан къутулалмазын билиб, кесин анга хазырлаб турургъа керекди). Ишексиз, Аллах а адамлагъа бек чомартды. Алай а аны ангылаб, адамланы кёбюсю шукур эте билмейди.
244. Сиз Аллах джолунда къазауатны бардырыгъыз! Аллах хар нени да эшитиб, билиб тургъанын ангылагъыз!
245. Биреу Аллахха ариу ёнгкюч берсе (Аллах ючюн рысхы джойса), Ол анга аны къат-къат этиб, кёбейтиб къайтарыр. Аллах а къолун къысхан да, керген да этеди (рысхыны тыйгъан да, берген да). Сиз барынг да Аны аллына къайытырсыз.
246. (Мухаммад) сен бурун Муссадан сора, Бану Исраиллени заманында, аладан бир къауум: "Аллахны джолунда къазауат этерге бизге бир патчах бер", - деб, набийлеринден тилегенин билемисе. Ол да алагъа: "Къалай умут этесиз, сизге артда къазауат борч болуб, сиз да къазауат этмесегиз а?" - деди. Ала да: "Биз Аллахны джолунда къазауат этмей мадар джокъду, нек десенг, биз джуртубуздан да, юйдегибизден да къысталыббыз", - дедиле. Сора алагъа къазауат борч болгъанында уа, бир кесеги болмаса, ала джанладыла. Аллах а ассыланы билиб турады.
247. Алагъа набийлери: "Ишексиз, Аллах сизге Далутну патчах этиб джибереди", - деди. Ала да: "Ол бизге оноучу къалай болур, оноучугъа андан эсе биз тыйыншлыбыз, рысхы да анга алай эркин берилмегенди сора", - дедиле. Ол да алагъа: "Да, Аллах аны сизге патчахха сайлады, анга артыкъ билим да, къарыулу санла да берди. Аллах а оноучулукъну кимге сюйсе, анга береди. Аллах а кенгди, нени да билибди", - деди.
248.  Набийлери алагъа: "Ишексиз, аны патчах болуууна белгиге, джюреклени рахат этер ючюн, ичинде Муссаны, Харунну юйдегилеринден къалгъан затлары бла, Раббигизден сизге кюбюрчек келликди. Аны мёлекле алыб келликдиле. Ишексиз, ма ол затда сизге сейирлик барды, сиз ийнаныб болсагъыз", - деди.
249. Сора Далут, аскери бла бара: "Ишексиз, Аллах сизни бир къобан бла сынаргъа излейди. Ким андан ичсе, ол менден тюлдю, андан ичмеген - менденди. Алай а къолу бла алыб, бир уууч ичгенликге къайгъырмаз", - деди. Сора аланы бир кесегинден къалгъанла андан ичдиле. Сора Далут да, аны биргесине ийман келтиргенле да (суудан ичмегенле) къобандан ётгенлеринде (кеслерин азсыныб): "Бизде бюгюн Джалутну да, аны аскерин да хорлар кюч джокъду", - дедиле. Аллах бла тюбешир акъыллары болгъанла уа: "Аллахны буйругъу бла, ненча кере аз къауум кёб къауумну хорлагъанды!" - дедиле. Аллах а сабырла бла биргеди.
250. Сора ала Джалутха да, аны аскерине да туура болгъанларында: "Эй, Раббибиз! Сен бизге сабырлыкъны насыб эт, джюреклерибизни да бегит, кяфырланы хорларгъа да бизге болуш", - дедиле.

ызына/суураланы тизими/аллына