2 суура Бакъара - Ийнек

138. (Сен чууутуна, христианына да): "Биз Аллахны бояуундабыз (дининде), Аллахдан ариу бояуу (дини) болгъан а кимди сора? Биз ма Анга къуллукъ этебиз", - де.
139. Дагъыда сен алагъа: "Сиз Аллахны хакъында бизни бла даулашханмы этесиз сора? Ол а сизни да, бизни да Раббибизди. Биз этген - бизге, сиз этген да - сизге. Биз а Аллахха таза дин тутаргъа излейбиз", - де.
140. Неда сиз: "Ибрахим да, Исмагъил да, Исхакъ да, Якъуб да, аланы туудукълары да иудей динде неда христиан динде болгъандыла", - деб бегиталырмысыз сора? Сен алагъа: "Сизми иги билесиз, огъесе Аллахмы иги биледи?" - деб айт. Дагъыда алагъа: "Аллахдан келген затны басдырыб (китабларында Ибрахимни эмда аны туудукъларындан келген файгъамбарланы муслиман болгъанларын джашырыб, кеслерине атагъандыла), Аллахдан келген шагъатлыгъын джашыргъан адамдан ассы адам ким болур? Аллах а сизни ишлеригизге сансыз тюлдю",- де. 141. Ала кетиб бошагъан бир халкъдыла. Ала этгенлерин табарла. Сиз да этгенигизни алырсыз. Аланы этген ишлерине сиз джууаблы тюлсюз.
142. Адамладан акъылсызла: "Ала ары дери айланнган  къыбладан башха къыблагъа (Кябагъа) аланы не зат бурду?" - дерле. Сен алагъа: "Кюнчыгъыш да, кюнбатыш да Аллахныкъыды. Тюз джолгъа уа Ол кимни сюйсе, аны тюзетеди", - де. (Тауратны, Инджилни къаууму Бейтул-Мукъаддасха айланыб къылгъандыла. Муслиманла да Мадинагъа кёчгенден сора, алача, биринчи ары айланыб къыла тургъандыла. Мухаммад гъ.с. барын да бирикдирир, бир диннге джыйыб, бёлмей, бир этер акъыл бла къылыб тургъандыла. Алай а не этиб да яхудийлени, христианланы ислам диннге буралмагъанды. Аланы муратлары уа муслиманланы да кеслерини динлерине бурургъа болгъанды. Сора ала ислам диннге къаршчы болуб тохтагъанларында, аланы ислам диннге къайытмазлары Аллахдан ачыкъ болгъанында, аладан айырылыб, муслиман болгъан къауумну Меккяда кябагъа бурургъа термилиб, Аллахдан буйрукъну хаман аллына къараб тургъанды. Уллу Аллах ол эркинликни бергенди. Къаршчы къауум а аны ушатмагъанды. Аят аны юсюнден айтады).
143. Аны кибик, Биз сизни орта уммет этдик (орталыкъны тутхан, ол а тюзлюкдю, эки къыйыргъа кетмеген, динни хайырлысы олду). Сиз Къыямат кюн адамлагъа шагъат болур ючюн, файгъамбар да сизге (джакъ) шагъат болур ючюн. Ол сен ары дери бурулуб болгъан къыбланы уа, Биз келечибизни ызындан баргъанла бла, артына къайтханланы айырыб, билир ючюн этдик. Алай а Аллах Кеси тюзетгенлеге болмаса, ол ауур сынам болду. Аллах сизни (ары дери) ийманыгъызны зая этерик тюлдю. (Бейтул Мукъаддасха бурулуб этилген къуллукъну). Ишексиз, Аллах а адамлагъа джумушакъды, рахматлыды. (Аллахдан буйрукъ келгинчи дери муслиманла да, яхудийле да, христианла да бир къыблагъа - Бейтул Мукъаддасха айланнгандыла. Артда, Аллахдан буйрукъ болуб, Кяба муслиманлагъа энчи къыбла болду). 144. (Мухаммад) Биз сени джюзюнгю кёкге бургъанынгы кёрдюк (Аллахдан Кябагъа бурулургъа эркинлик излеб). Энди Биз сени ол термилген къыбланга бурабыз, аллынгы "Харам Масджид" таба бур. Сиз да (муъминле) аллыгъызны ары буругъуз. Ишексиз, кеслерине китаб берилгенле къыбланы ауушуннугъу Раббийлеринден келген хакъ болгъанын биледиле. (Джангы къыбла боллугъу аланы китабларында Инджилде джазылыбды. "Евангелие от Иоанна" деген китабны тёртюнчю главасында 19 - 24 аятлада. Билирге сюйген ары къарасын). Аллах а аланы этгенлерине сансыз тюлдю.
145. Мухаммад, сен ол китаб берилгенлеге не тюрлю мугъджизат (ойлашыргъа сейир зат) келтирсенг да, ала сени къыбланга бурулмазла. Сен да аланы къыблаларына бурулма. Иш алайды: бир къауум башха къауумну къыбласына бурулмайды. Сеннге билим келгенден сора, сен аланы нафсы хауалары сюйген затха барсанг, ишексиз, ол заманда сен залимледен болурса.
146. Бурун Биз китаб бергенле - ала аны (Мухаммадны), кеслерини уланларын таныгъан кибик, таныйдыла. Сёзсюз, аладан бир къауум алимлери хакъны, биле-биле, джашырдыла. (Мухаммадны келлигин да, къыбланы ауушурун да окъуй тургъанлай. Ала Тауратда Мухаммадны сыфатларын алай ариу, иги таныгъандыла, орамда сабийлени арасында адам кесини сабийн таныгъан кибик. Инджилде уа бир файгъамбар келликди, аты да махтаулу болгъан деб. Ол башха тилде болса да араб тилге кёчюрсенг Мухаммад - кёб махтаулары болгъан деген магъанады).
147. Мухаммад, бу хакъ Раббингден келди. Ол себебден сен чыртда ишеклик келтириучюледен болма.
148. Хар умметни да кесини бурулуучу къыбласы барды. (Муъминле) иги ишледе (сууаблыкълада) сиз бир-биринг бла эришигиз (байлыкъ бла эришмей!) Сиз къайда болсагъыз да, барынгы да Аллах Кесини аллына келтирир. Ишексиз, Аллахны хар неге да къудрети джетеди.
149. (Мухаммад, сен) къайда болсанг да, аллынгы Масджидул Харам таба бур. Ол а, ишексиз, Раббингден келген хакъды. Сизни этген ишлеригизни Ол кёрмей, сансыз турмайды.
150. Къайда болсанг да, сен джюзюнгю Масджидул Харам таба бур. Сиз да (эй, муъминле), къайда болсагъыз да, джюзюгюзню аны таба буругъуз, къуру залимле болмасала, сизге киши къаршчы болуб, дау салмаз ючюн. Аладан къоркъмагъыз да (къаршчы къауумдан), Менден къоркъугъуз, Мен сизге нигъматларымы толу берир ючюн, сиз да тюз джолгъа тюзелир ючюн.
151. Дагъыда аны кибик, Биз сизге арагъыздан Бизни аятларыбызны да окъугъан, сизни кирден да тазалагъан (ширкден), Бизни китабыбызны да (Къуранны), акъылман затланы да юретген, ары дери сиз билмеген затланы да юретген келечи джибердик.
152. Энди сиз Мени эсде тутугъуз (унутмагъыз), Мен да сизни эсде тутарма (унутмазма). Меннге шукур да этигиз, (ашхылыкъны) ангыламагъанладан болмагъыз.
153. Эй, ийман келтиргенле! Сиз сабырлыкъ бла, намаз бла кесигизге болушлукъ излегиз. Ишексиз, Аллах а сабырла бла биргеди.
154. Аллах джолунда ёлгенлеге, алагъа ёлгенле демегиз. Ала сауладыла, алай а сиз аны сезалмайсыз.
155. Ишексиз, Биз сизни, чыртда, (не бла болса да) бир зат бла сынамай къоярыкъ тюлбюз: къоркъуу бла болсун, ачлыкъ бла болсун, рысхыгъа кемлик бла болсун, кесигиз бла болсун (ауруу, ёлюм), кёгетле бла болсун (битим бла неда балала бла. Мухаммад) сен сабырлагъа сюйюмчю айт:
156. Ол затладан алагъа бир къайгъы келген заманда: "Ишексиз, биз Аллахныкъылабыз, къайтырыбыз да Аны аллынады", - деб (Анга бойсунуб тохтагъанлагъа).
157. Ма ала Раббийлери алагъа ашхылыкъла да, рахматын да теджеген, ала тюз джолгъа да тюзелгенледиле.
158. Ишексиз, Сафа бла Марыуаны арасында джортуу Аллахны джорукъларынданды. Сора биреу ол юйде (Кябада) не хадж, не умра къылса, экисинде таууаф этиу (джортуу) гюнах тюлдю. (Бурун, джахил заманда, алайда гяуур къачла салыныб тургъандыла, ол себебден аны тёгерегине айланыуну муслиманла ушатмагъандыла). Сора биреу кеси разылыгъы бла хайырлы зат этиб болса, Аллах бек бюсюреучюдю, толу билиучюдю (аны хакъын Ол толу берир. Сафа, Марыуа деб, эки дуббур барды. Исмагъилни анасы суу излей, экисини арасында чабханды. Ол Аллах сыйлы этген бир джерди. Артда Уллу Аллах алайда хаджилеге джортургъа джорукъ этгенди).
159. Ишексиз, Биз тюшюрген ачыкълаучу аятланы да, тюз джолну да, китабда (библияда) ачыкъ айтылыб тургъан аятланы да, Биз адамлагъа баям этгенден сора, аланы джашыргъанлагъа Аллах да, налатчыла бары да налат бередиле,
160. таубагъа къайтыб, кеслерин тюзетгенледен, аятланы, джашырмай, баям этгенледен къалгъанлагъа. Аланы таубаларын а Мен къабыл этерме. Мен а, айхай да, таубагъа бек къараучума, рахматлыма.
161. Алай а къаршчы болуб, алай къаршчылай ёлюб да кетгенле, ма алагъа, ишексиз, Аллахны налаты да, мёлеклени налаты да, бютеу адамланы налаты да болсун!
162. Ала налатны ичинде ёмюрлюкге турурла, аланы не азаблары дженгилленмез, неда алагъа болджал берилмез.
163. Сизни Аллахыгъыз - Бир Аллахды. Ол болмаса, башха Аллах джокъду. Ол джазыкъсынуучуду, джумушакъды.
164. Ишексиз, кёклени, джерни джаратылыуунда да, кече бла кюндюзню ауушунууунда да, адам улугъа хайыр берген тенгизде кемеледе да, Аллахны кёкден джауум джаудуруб, аны бла ёлюб тургъан джерге джан кийириб, тирилтиуюнде да, аны юсюнде хар тюрлю джаныуарланы джайыуунда да, джелни ары-бери бурууунда да, кёк бла джерни арасында булутланы ары-бери айландырыуунда да - бу затлада сагъыш этелген къауумгъа ойлашыргъа сейир зат барды. (Бу затла кеслери алларына болуб къалмагъандыла. Аланы болдуруучу, къураучу керекди алагъа. Ойлаша билгеннге былада Аллахны барлыгъына, бирлигине далил барды).
165. Алай болса да, адамланы арасында, Аллахдан ёзге затланы Анга тенг этиб, аланы Аллахны сюйгенча, сюйюб тутханла да бардыла. Алай а (керти) ийнаннганланы Аллахха сюймекликлери аладан эсе къатыды. Айхай, ол ассыла аны бир ангыласала уа. Ала, кюч бары да Аллахда болгъанын да, Аллах азаб бериуде къаты болгъанын да Къыямат Кюн азабны кёрселе, ангыларла.
166. Ол ызларындан барылгъанла (башчыла, алчыла) аланы ызларындан баргъанладан къачыб, аланы кери урурла. Аралары кесилиб, алагъа азаб келгенин кёрюрле. (Аллахха бойсунур орнуна, динсизлеге, бидгъачылагъа, адетни сюргенлеге бойсуннганла, дунияда бир-бири бла шох болгъанлыкъгъа, ол кюн а джау болуб, аралары дау болуб бир-биринден къачарла).
167. Сора ол ширкни ызындан баргъанла (алагъа бойсуннганла) таууш этерле: "Ай анасыны, энди бизге дуниягъа къайытыр мадар болса эди, бюгюн ала бизге чарлагъанча, биз да алагъа бир чарлар эдик", - деб. Аллах аланы этген ишлерини ёкюнюч бушууун ма алай кёргюзюр. Ала (ол кюн) отдан къутулалмазла.
168. Эй, адам улу! Джер юсюнде халал, таза затладан ашагъыз. Шайтанны сокъмагъы бла бармагъыз. Ишексиз, ол сизге ачыкъ душманды. (Харам затланы ашамагъыз, ичмегиз, джюрютмегиз, къатышхан да этмегиз. Джерде битген зат бары да халалды, къуру адамны не саулугъуна, не акъылына заран бергенден къалгъан).
169. Ишексиз, ол (шайтан) сиз къуб-къуру аманлыкъны, кир ишлени этерге, Аллахха да хапарыгъыз болмагъан затланы айтыргъа буюрады.
170. Сора алагъа (шайтанны ызындан баргъанлагъа): "Аллах тюшюрген затны ызындан барыгъыз!", - деб айтылса. "Огъай, биз ата-бабабыздан келген джолну барлыкъбыз", - деб, алай джууаб бередиле. Аланы аталары джукъ ангыламагъан, тюз джолгъа да тюзелмеген къауум болгъан эсе уа? (Дагъыда барлыкъмыдыла сора? Аланы аталары Аллахны буйругъу деб, билиб, ангылаб этгенмидиле этген ишлерин, тутхан динлерин? Огъесе хапарлары да болмагъанлай, не этгенлерин да ангыламагъанлай, шайтан къыздырыб, адетлени сюрюб бир-бирине къараб барыбмы тургъандыла. Хар миллетни да бирем-бирем алыб къарасанг, адети болмагъан миллет бармыды сора? Игитда джокъду. Халкъла джюрютген тюрлю-тюрлю адетле да, Уллу Аллах Кеси джиберген джорукъ-закон да бирмиди сора? Ала бир-бирине къаршчыдыла. Ёмюрден бери да Уллу Аллах неллей бир файгъамбар, келечи джиберген эсе да, алагъа кёнделен къаршчы туруб джаулукъ этген адетле болгъандыла. Халкъны къанына ол кёрген затлары, тюрлю-тюрлю адетле сингиб, орналыб, ала аны къоюб, Уллу Аллахдан келген хакъгъа бурулалмагъандыла. Хар келген файгъамбарны къазауаты да ата-бабадан сингиб тургъан адетле бла болгъанды, джахил халкъны Аллаху Тагъаланы буйругъуна буралмай).
171. Кяфыр къауум а сюрюучюню тауушун эшитиб, къуру чакъыргъан тауушну болмаса, андан магъана ангыламагъан хайуанла кибикдиле. Ала сагъыш эте билмейдиле - сангыраула, сокъурла, тилсизле (хайунла билмегенча).
172. Эй, ийман келтиргенле! Биз сизге юлюш этиб берген затны тазасындан ашагъыз, (аны ючюн) Аллахха шукурла да этигиз. Сиз, керти, Анга къуллукъ эте эсегиз.
173. Ол сизге харам этген къуру: харам ёлген, (акъгъан) къан, тонгуз эт, Аллахны аты айтылмай кесилген. Алай а биреу (тарлыкъда) амалсыз болуб, къаршчы болмай (халалды демей), неда мардадан ётмей (джанын къалдырыр чакълы бир ашаса), анга гюнах джокъду. Ишексиз, Аллах а кечиучюдю, рахматлыды.
174. Ишексиз, Аллах эндирген затны (къалайын болса да) бир джерин джашырыб (халкъгъа ачыкъ этиб айтмагъанла), аны бла аз багъагъа сатыу этгенле (дуния затха) - ала къарынларына отдан башха затны ашамайдыла. Аллах Къыямат кюн ала бла сёлешмез, аланы (кир ишлеринден, гюнахларындан) тазаламаз, алагъа термилтген азаб болур.
175. Ала аллайладыла: тюз джолну орнуна - аджашмакъны, кечмекликни   орнуна да - азабны сатыб алгъан. Аланы джаханим отда чыдаулары къалай болур экен сора?
176. Ол азаб алагъа, Аллах эндирген хакъны къабыл этмей, китабха (Къураннга) къаршчы болуб, тартышыб, айрылыкъ салыб тургъанлары ючюн.
177. Сиз аллыгъызны не кюнчыгъыш, неда кюнбатыш таба бургъанда тюлдю ашхылыкъ (сууаблыкъ). Алай а игилик недеди десенг: Аллахха, ахыр кюннге, мёлеклеге, китаблагъа, файгъамбарлагъа ийнаныуда (ма была бары да джюрекни ишиди. Ол да, ишексиз, бу айтылгъан затлагъа толу ийнаныуду. Ийман деб анга айтылады. Биреу былагъа толу ийнанмаса ийманы бузуллукъду. Ийманы бузулса уа, этген къуллугъу да зыраф боллукъду. Адамланы кёбюсю ийманымы бузама деб къоркъа билмейди, къуллукъ этиб кюреше тургъанлай. Алай а субайлыкъ джанына, кёзбаулукъгъа, къуллукъну кёб этиуге бек эс бёледиле, джюрекни унутуб къоядыла). Джууукълагъа, ёксюзлеге, инджилген джолоучулагъа, тилеучюлеге, къулну башына азат этер ючюн, кёзюн къыйдырыб, рысхысындан бериуде. Борч намазларын къылгъанла, зекятларын бергенле, сёзлерине да толу болгъанла, къыйынлыкъда, тарлыкъда, къоркъуу келген заманда сабырлыкъ этгенле - ала керти муслиманладыла. Ма ала Аллахдан къоркъгъанладыла.
178. Эй, ийман келтиргенле! Ёлтюрюлген ючюн къан тёлеу сизге фарыз болуб бегиди. Хур ючюн - хур, къул ючюн - къул, тиширыу ючюн - тиширыу. Ёлтюрюлгенни (адамы) дин къарнашын (ёлтюргенни) кечиб къойса, ёлтюрген ызына игилик этерге кюрешсин, разы болуб, къан хакъны тёлесин! Бу ишде сизге Раббигизден дженгиллик да, Аны рахматы да барды. Мындан ары бу чекден ким ётсе, анга термилтген азаб болур.
179. Къан тёлеуде уа сизге мамыр (рахат) джашау барды. Эй, акъыл иелери! Сиз Аллахдан къоркъар эсегиз а!
180. Сизни биригизни аджалы джетиб, артында рысхысы къалса, ол ата-анагъа, джууукъларына тюз осият къойсун! Аллахдан къоркъгъанлагъа ол хакъ болду.
181. Осиятны эшитгенден сора ким тюрлендирсе аны, гюнахы къуру ол тюрлендиргеннгеди. Ишексиз, Аллах а нени да эшитиучюдю, билиучюдю.
182. Алай а биреу (диндеча) тюз осият этмей неда гюнахлы (джахил) осият этиб, сора аны тюзюне тюрлендирсе (шериятдача), анда гюнах джокъду. Ишексиз, Аллах а кечиучюдю эмда  рахматлыды.
183. Эй, ийман келтиргенле! Сизге дерилеге джазылгъан кибик, сизге да ораза борч болуб джазылды. Сиз Аллахдан къоркъгъанладан болур эсегиз а,
184. мардалы санау кюнле. Сизден биринг не ауруулу, не джолоучу болса, оразасын ачсын да, артда анча кюнню башха кюнле бла толтурсун. Алай а къыйналыб тута эсе (не сау болмазлыкъ аурууу болуб, не къартлыкъ ючюн), анга джулуугъа мискиннге аш ашатсын! Биреу кеси разылыгъы бла тутса, ол анга хайырлыды. Билсегиз, ораза тутуу сизге хайырлыды.
185. Рамазан ай - адамлагъа тюз джолну кёргюзе, хакъны баям эте, (кертини, ётюрюкню) арасын айыра келген - Къуран тюшген айды. Сора сизден ол айгъа ким туура болса, ол айны ораза тутсун! Не ауруулу, неда джолоучу болса, ачсын да, анча кюнню башха кёзюуде тутсун! Аллах сизге аны бла къыйынлыкъ излемейди, тынчлыкъ излейди. Сиз ол санны толтуруругъузну излейди. Сизни тюз джолгъа тюзетгени ючюн, Аны уллуларыгъызны да излейди. Сиз Анга шукур этер эсегиз а.
186. (Мухаммад) сеннге Мени юсюмден къулларым соргъан заманда, Мен алагъа бек джууукъма (биргелеринеме), биреу Менден джукъ тилеген заманда, анга джууаб береме. Ала Менден хаман джууаб излегенлей турсунла (тилемей турмасынла. Ал буруб, кереклисин джаратхан Аллахындан тилей билмеген, ол ийнаннганнга да саналмайды). Меннге ийнаннган да этсинле! Ала тюз джолгъа бир тюзелир эселе уа!
187. Ораза айда кече сиз юй бийчелеригиз бла джууукълашыу халал этилди, ала сизге кийимдиле, сиз да алагъа кийимсиз. Аллах сиз кесикесигизге хыянат этгенигизни билди. Ол себебден Ол сизге бурулду, кечген да этди (эркинлик берди). Энди ол кече юй бийчелеригиз бла джууукълашыгъыз (гюнах деб къоркъмай). Аллах сизге буюргъан затны да (бала) излегиз. Эртенбла акъ халы къара халыдан айырылгъынчы (къарангы бла джарыкъ) ашагъыз, ичигиз. (Танг белги бергинчи). Сора кечге дери ораза тутуб, тамам этигиз. (Кюн ташайгъынчы. Кёкге, джулдузлагъа къарау, керахатды. Тюз джерде кюн кёзден ташайса болады. Алай а тау джерде, къулакъ ичинде джашагъан болса, кюн сыртладан батаргъа керекди). Алай а межгитледе игътикафда (кече-кюн да анда туруб, ораза айны арт онунда Аллахха къуллукъ этмек) болгъанла юй бийчелери бла джууукълукъ этмесинле. Была Аллах салгъан чекледиле, ол себебден аланы бузмагъыз. Сиз Аллахдан къоркъуб, сакъ турур ючюн, Ол Кесини аятларын адамлагъа ма былай баям этеди.
188. Арагъызда, бузукъ джол бла, бир-бири рысхынгы ашамагъыз! Дагъыда сиз тёрени сатыб алыр ючюн, ала да адамланы рысхыларындан гюнах джол бла бир кесегин ашар ючюн, кесигиз биле тургъанлай, алагъа рысхыгъызны бермегиз!
189. (Мухаммад) ала сеннге джангы туугъан айланы юсюнден сорадыла. Сен алагъа: "Ол адамлагъа заманны билирге да, хаджи къылыр чакъны билдирирге да джарайды", - деб айт. Игилик юйлени арт джанындан кириуде тюлдю, алай а ол Аллахдан къоркъмакъдады. (Бурун джахил заманда хаджи къылыб къайытсала, гюнахыбыздан арытылдыкъ деб, юйлерине чыкъгъан эшиклери бла кирмей, арт джаны бла киргендиле. Аят аны тыяды). Эндиден сора юйлеригизге эшиклеринден киригиз. Аллахдан къоркъуб, сакъ туругъуз, сиз насыблы болур эсегиз а!
190. Сизни бла къазауат этгенле бла  Аллахны джолунда сиз да къазауат этигиз, алай а чекден чыкъмагъыз (сиз биринчи чабмагъыз, артыкълыкъ да этмегиз!) Ишексиз, Аллах чекден чыкъгъанланы сюймейди.
191. (Бу аят Меккя мушриклени юсюнден келгенди. Ала муслиманланы юйлеринден къыстаб, хапчюклерин да кеслерине алыб, джашау бермей, ала да Мединагъа кёчген эдиле. Анда да къоймай, ызларындан аскер барыб, ала бла къазауат этгенди. Быланы Кябагъа хаджи къылыргъа да джибермегендиле, аят ол заманда тюшгенди). Аланы табхан джеригизде ёлтюрюгюз, ала сизни къыстагъан джерден сиз да къыстагъыз аланы, нек десенг, фитна салыу ёлюмден эсе аманды. Алай а Харам Масджидни джанында ала сизни бла къазауат этгинчи дери, сиз къазауат этмегиз! Ала сизни бла къазауатны башласала, сора сиз да аланы ёлтюрюгюз къарамай! Кяфырланы хакълары ма алайды.
192.  Ала тыйылсала уа, ишексиз, Аллах кечиучюдю, рахматлыды.
193. Бузукълукъ кетиб, Аллахны дини бегигинчи дери, ала бла къазауатны бардырыгъыз! Ала тыйылсала уа, сиз да тыйылыгъыз; къуру тохтамагъан залимле бла болмаса, джаулукъ этиу джокъду.
194.  Ала сизни бла харам айда этселе къазауат, сиз да этигиз ол айда ала бла къазауат. Харам айны бузгъанладан къан алыргъа керекди. Сора чабыуул этиб, сизни бла джаулукъ этгенлеге, сиз да аллай бир джаулукъ этигиз. Аллахдан къоркъугъуз. Ишексиз, Аллах къоркъуб, сакъ тургъанланы биргелерине болгъанын билигиз.
195. Аллах джолунда (Аны разылыгъы ючюн) рысхыгъыздан садакъа беригиз, къолугъуз бла кеси кесигизни халекликге салмагъыз (къызгъанч болуб!) Игиликле этигиз! Ишексиз, Аллах игиликле этиучюлени сюеди.
196.  Аллах разылыгъы ючюн хадж да, умра да къылыгъыз! Алай а чырмау болуб, толу эталмасагъыз аны ючюн, къолдан келгенича, къурманлыкъ этигиз (бир къой). Къурманлыкъ орнуна джетгинчи дери башларыгъызны джюлюмегиз. Сизни биринги не аурууу, неда башындан инджиуу болуб (аны джюлюсе), сора ол (сау болса) джулуугъа (выкуп) не ораза, не садакъа, не къурманлыкъ (къарыууна кёре, аланы бири борч болады). Алай а сизге хаджны, умраны толтурургъа чырмау болмаса, сора биреу хаджи къылыргъа дери таматтугъ (ихрамдан чыгъыу) этерге сюйсе, аны ючюн табса, (Меккяда) къурманлыкъ этиу, алай болмаса, юч кюн Меккяда хаджи кюнледе, джети кюн да къайытсагъыз, юйде ораза тутуу борч болду. Бары да он кюн толады. Ма бу джорукъ Меккяда джашамагъанлагъады. Сиз Аллахдан къоркъугъуз (ол джорукъну бузмагъыз). Дагъыда сиз Аллах азаб бериуде къаты болгъанын да билигиз!

ызына/сураланы тизими/аллына